جامعة المصطفی العالمیة
 نشانواره جامعةالمصطفی العالمیة | |
| نام سازمان | جامعةالمصطفی العالمیة |
|---|---|
| بنیانگذار | آیتالله سید علی حسینی خامنهای |
| بنیادگذاری | ۱۳۸۶ (ادغام مرکز جهانی علوم اسلامی و سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور) |
| پیشین | مرکز جهانی علوم اسلامی، سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور |
| گونهٔ سازمان | نهاد آموزشی و پژوهشی بینالمللی |
| حوزهٔ قدرت | بینالمللی |
| زمینه فعالیت | آموزشی، پژوهشی و تربیتی |
| وضعیت | فعال |
| ستاد | قم |
| شعار | گسترش علوم اسلامی و تربیت طلاب غیرایرانی |
| کارکنان | حدود ۵۰ هزار دانشپژوه (تا ۱۳۹۴) |
| وابسته به | دفتر رهبری جمهوری اسلامی ایران |
| گروه زیردست | پژوهشگاه بینالمللی المصطفی، مجتمع عالی فقه، دانشگاه مجازی امام خمینی، مدرسه المهدی، مدرسه بنتالهدی، انتشارات بینالمللی المصطفی |
جامِعَةُ الْمُصْطَفَی الْعالَمیة نهادی علمی و بینالمللی با هویت حوزوی است که با هدف گسترش علوم اسلامی و آموزش و تربیت طلاب و دانشپژوهان غیرایرانی تأسیس شده است. این نهاد در سال ۱۳۸۶ با ادغام «سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور» و «مرکز جهانی علوم اسلامی» و به دستور آیتالله سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، ایجاد شد و فعالیتهای آن سه محور اصلی آموزشی، پژوهشی و تربیتی را دربر میگیرد. جامعة المصطفی زیر نظر دفتر رهبری و توسط هیئت امنا اداره میشود و با در اختیار داشتن دهها واحد آموزشی در کشورهای مختلف، یکی از اصلیترین نهادهای بینالمللی آموزش علوم اسلامی در ساختار جمهوری اسلامی ایران به شمار میآید.
پیشینه شکلگیری این نهاد به دوره پیش از انقلاب اسلامی بازمیگردد؛ زمانیکه حضور طلاب غیرایرانی در حوزه علمیه قم محدود و عمدتاً وابسته به دارالتبلیغ اسلامی بود. پس از انقلاب و با افزایش تقاضا برای تحصیل علوم اسلامی در ایران، «شورای سرپرستی طلاب غیرایرانی» از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۵ فعالیت کرد و سپس با تغییر ساختار به «مرکز جهانی علوم اسلامی» تبدیل شد؛ مرکزی که تا سال ۱۳۷۲ بهصورت سنتی اداره میشد و از آن سال با انتصاب مدیر از سوی آیتالله خامنهای زیر نظر دفتر رهبری قرار گرفت و مدارکش مورد تأیید وزارت علوم قرار گرفت. در سال ۱۳۷۰ نیز «سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور» برای ساماندهی آموزش طلاب غیرایرانی و توسعه فعالیتهای برونمرزی تأسیس شد و بهتدریج شعب آن در بیش از ۴۵ کشور ایجاد شد. سرانجام در ۲۸ آذر ۱۳۸۶، به حکم آیتالله خامنهای، این دو نهاد ادغام و «جامعة المصطفی العالمیة» ایجاد شد.
حجتالاسلام علیرضا اعرافی از زمان تأسیس تا آبان ۱۳۹۷ ریاست جامعة المصطفی را بر عهده داشت و پس از او حجتالاسلام علی عباسی به این سمت منصوب شد. بنابر اعلام این مجموعه، جامعة المصطفی دارای ۱۷۰ واحد تابعه است و در ۶۰ کشور فعالیت آموزشی دارد. تا سال ۱۳۹۴ حدود ۵۰ هزار دانشپژوه در این نهاد به تحصیل اشتغال داشتهاند و ۲۵ هزار نفر از آنان فارغالتحصیل شدهاند. واحد آموزش مجازی جامعة المصطفی نیز از سال ۱۳۸۲ فعال است و تا سال ۱۳۹۴ میزبان دانشجویانی از حدود ۷۰ ملیت بوده است.
نظام آموزشی جامعة المصطفی در دو بخش حوزوی و آکادمیک سامان یافته و در ۱۷۰ رشته و گرایش ارائه میشود. دورههای آموزشی آن پنج سطح از آموزش تمهیدی تا سطح اجتهاد را دربر میگیرد و علاوه بر علوم اسلامی مانند فقه، اصول، قرآن، حدیث، فلسفه، عرفان، کلام، اخلاق و تاریخ اسلام، مجموعهای از رشتههای علوم انسانی همچون علوم تربیتی، حقوق، روانشناسی، اقتصاد، جامعهشناسی، مدیریت، علوم سیاسی و زبانهای خارجی را با رویکرد اسلامی ارائه میدهد.
از مراکز وابسته به جامعة المصطفی میتوان به پژوهشگاه بینالمللی المصطفی، مجتمع عالی فقه (مدرسه حجتیه)، دانشگاه مجازی امام خمینی، مدرسه المهدی، مدرسه بنتالهدی و انتشارات بینالمللی المصطفی اشاره کرد. افزون بر این، واحدهای وابسته این نهاد در کشورهای مختلفی از جمله انگلستان (کالج اسلامی لندن)، اندونزی (کالج اسلامی اندونزی)، لبنان، سوریه، افغانستان، هند، پاکستان، غنا، تانزانیا و دیگر کشورها فعالیت دارند.
پیشینه
پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، شمار محدودی از طلاب غیرایرانی در حوزه علمیه قم و عمدتاً از طریق دارالتبلیغ اسلامی به تحصیل مشغول بودند. پس از انقلاب و افزایش علاقهمندی برای تحصیل علوم دینی در ایران، «شورای سرپرستی طلاب غیرایرانی» از شهریور ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۶۵ تشکیل و فعال بود. در این سال، شورا با تغییر ساختار، به «مرکز جهانی علوم اسلامی» تغییر نام داد.
این مرکز تا سال ۱۳۷۲ با شیوه سنتی حوزه اداره میشد و از آن زمان به بعد با انتصاب مدیر از سوی آیتالله خامنهای، اداره آن از حالت شورایی خارج و تحت نظارت دفتر رهبری قرار گرفت. مدارک و نظام آموزشی این مرکز نیز مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است.
در راستای تحقق درخواست رهبر جمهوری اسلامی مبنی بر سازمانیافته کردن آموزش طلاب و دانشجویان غیرایرانی، «سازمان حوزهها و مدارس علمیه خارج از کشور» در سال ۱۳۷۰ تأسیس شد و بهتدریج در بیش از ۴۵ کشور شعبه یافت. سرانجام، طبق دستور ۲۸ آذر ۱۳۸۶ آیتالله خامنهای، این سازمان با مرکز جهانی علوم اسلامی ادغام و «جامعة المصطفی العالمیة» ایجاد شد. حجتالاسلام علیرضا اعرافی از زمان تأسیس تا آبان ۱۳۹۷ مدیریت این مجموعه را بر عهده داشت و پس از او حجتالاسلام علی عباسی به این سمت منصوب شد.
جامعة المصطفی دارای ۱۷۰ واحد تابعه در ۶۰ کشور است. بر اساس آمار این مرکز، تا سال ۱۳۹۴ حدود ۵۰ هزار نفر در آن به تحصیل مشغول بودهاند که از این میان ۲۵ هزار نفر فارغالتحصیل شدهاند. این نهاد تحت نظارت دفتر رهبری و توسط هیئت امنا اداره میشود.
اهداف و ساختار
در اساسنامه مرکز، تربیت مجتهدان، عالمان، پژوهشگران، مدرسان، مبلغان، مترجمان، مربیان و مدیران متعهد و زمانشناس، همچنین تبیین و تولید اندیشه دینی و ترویج اسلام ناب محمدی(ص) به عنوان اهداف اصلی ذکر شده است. بر پایه این اساسنامه، ریاست عالیه جامعه بر عهده رهبر جمهوری اسلامی است و تصویب اساسنامه، انتخاب اعضای هیئت امنا و نصب و عزل رئیس جامعه در اختیار ایشان قرار دارد.
اعضای حقیقی فعلی هیئت امنا عبارتاند از: مرتضی مقتدایی، سید هاشم حسینی بوشهری، محمدعلی تسخیری، محمود محمدی عراقی، سید حسن ربانی خراسانی، سید ابوالحسن نواب، محمدحسن مهدوی مهر و مهدی اهری مصطفوی. همچنین علیرضا اعرافی، محسن اراکی، محمدحسن اختری، ابوذر ابراهیمی ترکمان، محمدمهدی شبزندهدار و محسن قمی از اعضای حقوقی هیئت امنا هستند.
رئیس جامعة المصطفی، نماینده شورای عالی حوزه، معاون ارتباطات بینالملل دفتر رهبری، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دبیرکل مجمع جهانی اهل بیت(ع) و دبیرکل مجمع تقریب مذاهب اسلامی نیز از اعضای حقوقی این مرکز محسوب میشوند.
منابع مالی
براساس ماده ۲۹ اساسنامه، منابع مالی جامعه از محل مساعدتهای رهبر جمهوری اسلامی، کمکهای دولتی، عواید املاک و اموال، درآمدهای خدماتی، موقوفات، وجوه شرعی، هدایا و کمکهای مالی اشخاص حقیقی و حقوقی و همچنین وامها و تسهیلات بانکی داخلی و خارجی تأمین میشود. مطابق تبصره ماده ۳۴، حسابرسی نهادهای دارای صلاحیت قانونی با تأیید ریاست عالیه بلامانع است.
رشتهها و دورههای آموزشی
در جامعة المصطفی رشتههای اسلامی فقه، اصول فقه، قرآن، حدیث، فلسفه، عرفان، اخلاق، کلام و تاریخ اسلام و در حوزه علوم انسانی نیز رشتهها و گرایشهایی همچون علوم تربیتی، حقوق، روانشناسی، اقتصاد، جامعهشناسی، علوم سیاسی، بانکداری، ارتباطات، مدیریت و زبان و ادبیات زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی و روسی، با رویکرد اسلامی ارایه میشود. این علوم در دو نظام آموزشی حوزهای و آکادمیک در قالب ۱۷۰ رشته و گرایش در سطوح نظام آموزشی حوزوی و نظام آموزشی دانشگاهی ارائه میشود:
- دوره تمهیدی (آموزش زبان فارسی و معارف اسلامی)
- سطح ۱ - کاردانی
- سطح ۲ - کارشناسی
- سطح ۳ - کارشناسی ارشد
- سطح ۴ - دکتری
- سطح ۵ - اجتهاد[۱]
آموزش مجازی
این مرکز در سال ۱۳۸۲ واحد آموزش غیر حضوری (دانشگاه مجازی المصطفی) را تأسیس کرد و علاقهمندان به تحصیل از این سال توانستند از طریق فضای مجازی نیز در این مرکز تحصیل کنند. بنابه اطلاعات سایت جامعة المصطفی، تا سال ۱۳۹۴ دانشپژوهانی از ۷۰ ملیت در دانشگاه مجازی المصطفی مشغول تحصیل هستند. اخلاق، زبان و ادبیات فارسی، مطالعات اسلامی، مطالعات قرآنی، فقه و حقوق از رشتههای علمی این مرکز است.[۲]
دورههای کوتاهمدت
آموزشهای کوتاهمدت و فرصتهای مطالعاتی این مرکز ویژه نخبگان و اندیشمندان جهان اسلام طراحی شده است. این بخش از جامعة المصطفی به پژوهشگر و استاد غیر ایرانی مراکز علمی-فرهنگی، فرصت مطالعاتی داده و زمینه فعالیتهای پژوهشی با موضوعات اسلامی را برای آنها فراهم میکند. دارا بودن مدرک دکتری یا اشتغال به تحصیل در دوره دکتری در یک دانشگاه معتبر، سابقه تدریس در یک دانشگاه یا مرکز علمی و داشتن سابقه تحقیق، تألیف و مقالات علمی از شرایط پذیرش در این مرکز است.[۳]
تسهیلات
گرفتن ویزا و اقامت تحصیلی، پرداخت کمک هزینه تحصیلی (شهریه)، کمک هزینه مسکن و وام قرضالحسنه، تأمین خوابگاه، ارائه خدمات بهداشتی و درمانی، مشاورههای آموزشی و تربیتی، آموزشهای کاربردی و مهارتی به همسران و فرزندان، و امکانات ورزشی، فراهم کردن تحصیل ویژه برای خانوادههای طلاب از جمله امکاناتی است که این مرکز برای دانشپژوهان خود ارائه میکند.[۴]
واحدهای آموزشی
مرکز اصلی جامعة المصطفی در قم قرار دارد و بیش از ۱۷۰ واحد آموزشی در داخل و خارج کشور اداره میشود. واحدهای داخلی در شهرهایی مانند مشهد، تهران، اصفهان، گرگان و قشم فعالیت دارند و واحدهای برونمرزی نیز در بیش از ۶۰ کشور از جمله آفریقای جنوبی، آلبانی، آلمان، افغانستان، اندونزی، انگلستان، اوگاندا، برزیل، بلغارستان، پاکستان، تایلند، ژاپن، سوریه، عراق، لبنان، غنا، مالزی، میانمار، نیجریه، هند و… مستقر هستند.
جامعة المصطفی در سازمانهایی نظیر اتحادیه دانشگاههای جهان اسلام (FUIW)، اتحادیه بینالمللی دانشگاهها (IAU)، اتحادیه رؤسای دانشگاهها (IAUP)، اتحادیه دانشگاههای آسیا و اقیانوسیه (AUAP) و اتحادیه دانشجویان جهان اسلام (Rohama) عضویت دارد.
براساس آمار ارائهشده، تا سال ۱۳۹۴ این مرکز بیش از ۵۰ هزار دانشپژوه از ۱۲۲ ملیت را تحت آموزش و پرورش خود داشته و حدود ۲۵ هزار نفر از آنان فارغالتحصیل شدهاند.
فعالیت علمی و دانشکدهها
دانشگاه مجازی المصطفی دورههای کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دورههای کوتاهمدت و پودمانی را ارائه میکند. رشتههای فقه و حقوق، قرآن و حدیث، اخلاق و تربیت، فلسفه، کلام و عرفان، مطالعات اسلامی، تاریخ و تمدن، ادیان و مذاهب، زبان و ادبیات و علوم انسانی از رشتههای این دانشگاه است. آمار منتشرشده تعداد دانشجویان را بیش از هفت هزار نفر از کشورهای مختلف اعلام کرده است.
برگزاری دورههای تابستانی، کنفرانسهای بینالمللی درباره فضای مجازی و آموزش دینی، تولید کتابهای آموزشی فارسی برای غیر فارسیزبانان و ساخت نرمافزارهای آموزشی فارسی از فعالیتهای این بخش به شمار میآید. آموزش مجازی زبان فارسی به غیرفارسیزبانان نیز از شاخصههای ویژه این دانشگاه است و بنا بر اعلام، بیش از ۲۵۰۰ نفر از ۷۶ کشور در حال فراگیری این زباناند.
دانشکدهها
- دانشگاه مجازی المصطفی شامل شش دانشکده است:
- دانشکده قرآن و حدیث
- دانشکده مطالعات اسلامی
- دانشکده فقه و حقوق
- دانشکده اخلاق و تربیت اسلامی
- دانشکده فلسفه و کلام
- دانشکده زبان و ادبیات
مراکز وابسته
مراکز زیر وابسته به جامعة المصطفی هستند:
- پژوهشگاه بینالمللی المصطفی
- مجتمع عالی فقه (مدرسه حجتیه)
- دانشگاه مجازی امام خمینی
- مدرسه المهدی
- مدرسه بنتالهدی
- انتشارات بینالمللی المصطفی
همچنین برخی واحدهای وابسته در خارج از کشور فعالاند، از جمله کالج اسلامی لندن، کالج اسلامی اندونزی و واحدهای جامعه المصطفی در لبنان، افغانستان، سوریه، پاکستان، هند، تایلند، تانزانیا، سریلانکا، غنا و بورکینافاسو. دانشگاه بینالمللی المصطفی در افغانستان نیز در سال ۱۳۹۰ تأسیس شد. پس از تحریم این نهاد از سوی آمریکا در سال ۱۳۹۹، وزارت تحصیلات عالی افغانستان اعلام کرد درباره ادامه فعالیت آن تصمیمگیری خواهد کرد.
پژوهشگاه
گروههای پژوهشی پژوهشگاه بینالمللی المصطفی شامل کلام و مذاهب، فلسفه و عرفان، قرآن و حدیث، تاریخ، فقه و اصول، مهدویت، مطالعات اجتماعی و ارتباطات، اندیشه سیاسی و انقلاب اسلامی، مطالعات آفریقا و عربی، مطالعات جهانی، مطالعات آسیا و اقیانوسیه، شیعیان، حوزههای علمیه و روحانیت، ادیان ابراهیمی، ادیان شرق و فرق نوپدید است.
انتشارات
تولیدات علمی و آموزشی جامعة المصطفی به زبانهای متعددی از جمله فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، روسی، اردو، آذری، ترکی استانبولی، هوسا، سواحیلی، بنگالی و تاجیکی در کشورهایی نظیر انگلستان، اندونزی، مالزی، لبنان، هند، پاکستان، افغانستان و تایلند منتشر میشود.
مجلات
- فصلنامه انجمن علمی میزان.
- مجله تخصصی انجمن فقه قضائی.
- مجله تخصصی انجمن کلام اسلامی.
- فصلنامه انجمن علمی روشنائی.
- پژوهشنامه حکمت و فلسفه اسلامی.
- مجله تخصصی انجمن فقه اقتصادی.
- دوهفته نامه اطلاع رسانی البیان.
- فصلنامه تخصصی پژوهشهای منطقهای.
- دوفصلنامه علمی ترویجی قرآن و علم
- فصلنامه فرهنگی اجتماعی طلیعه نور.
- مجلة فصلیة متخصصة الحیاة الطیبة.
- فصلنامه فرهنگی اجتماعی شمیم هدی.
- مجله تخصصی انجمن پژوهشنامه حقوق.
- دوهفته نامه اطلاع رسانی سفیران نور.
- دوفصلنامه علمی ترویجی سخن تاریخ.
- دوفصلنامه تخصصی مطالعات قرائت قرآن.
- دوفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه کلام.
- دوفصلنامه تخصصی مطالعات فقه تربیتی.
- دوفصلنامه تخصصی پژوهشنامه فقه امامیه.
- مجله تخصصی انجمن نیستان ادیان و مذاهب.
- دوفصلنامه تخصصی مطالعات اصول فقه امامیه.
- دوفصلنامه تخصصی مطالعات آموزش زبان فارسی.
- دوفصلنامه تخصصی پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی.
- دوفصلنامه تخصصی پژوهشنامه علوم انسانی اسلامی.
- دوفصلنامه علمی ترویجی قرآن پژوهی خاورشناسان.
- دوفصلنامه علمی پژوهشی مطالعات تاریخی جهان اسلام.
- فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث.
- دوفصلنامه تخصصی پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده.
- دوفصلنامه تخصصی پژوهشنامه تبلیغ و ارتباطات دینی.
- دوفصلنامه علمی ترویجی مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق.
- HIKMET
- Lumturia
- RELIGIOUS THOUGHT
- Metafyzika dhe Morali
- (Pure Life (Student Journal
- THE LIGHT OF THE QUR'AN
- Journal of shi'a Islamic Studies
- Misbah islami dusunce ve arastirma dergisi[۵]
پانویس
پیوند به بیرون
- متن کامل اساسنامه «نهاد علمی و آموزشی جامعة المصطفی العالمیة» (مصوب جلسه ۶۳۵ مورخ۱۳۸۷/۸/۲۱شورای عالی انقلاب فرهنگی).
- تاریخچه مرکزجهانی علوم اسلامی، سایت رحماء.
- «رئیس جدید جامعه المصطفی العالمیه انتخاب شد»، خبرگزای دانشجویان ایران،
- سامانه یکپارچه نشریات جامعه المصطفی العالمیه.
- سایت اطلاع رسانی جامعه المصطفی العالمیه.
- سایت موسسه آموزشهای کوتاه مدت و فرصتهای مطالعاتی.
