سید علی میرفتاح
 | |
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۳۴۶ |
| محل تولد | تهران |
| اطلاعات هنری | |
| پیشه | روزنامهنگار طراح گرافیست |
| کتابها | گیت دخانی شمسیه لندنیه نوبت ناتانائیل یک غول، یک جن، یک پری |
سید علی میرفتاح (زاده ۱۳۴۶ در تهران) روزنامهنگار، نویسنده، طراح گرافیک و نقاش ایرانی است. او از چهرههای نسل نخست روزنامهنگاران فرهنگی در حوزه هنری و از نیروهای پرورشیافته در تحریریه نخست مجله سوره زیر نظر سیدمرتضی آوینی بهشمار میآید. میرفتاح پس از شهادت آوینی، از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۸ سردبیری دوره جدید این نشریه را با مشاوره سیدمحمد آوینی و حسین معززینیا برعهده داشت.
او در ادامه فعالیت مطبوعاتی خود، سردبیری یا مدیریت تحریریه نشریات و روزنامههایی چون مهر، نگاه، کرگدن، روزگار و اعتماد را عهدهدار شد و ستون «کرگدن» او در روزنامه اعتماد از ستونهای شناختهشده و پربازدید مطبوعات معاصر معرفی شدهاست.
میرفتاح افزونبر روزنامهنگاری، در حوزههای طراحی گرافیک، صفحهآرایی مطبوعات، طراحی پوستر فیلم، فیلمنامهنویسی و تألیف رمان نیز فعالیت داشته است. از دهه ۱۴۰۰، نقاشی به محور اصلی کارنامه هنری او تبدیل شد و نمایشگاههایی با آثاری درباره مضامین اجتماعی، دفاع مقدس و مقاومت فلسطین برگزار شده است. سرپرستی و مشارکت او در اجرای نقاشیهای دیواری مرتبط با شهدای «جنگ دوازدهروزه» بر دیوارهای تهران نیز از مهمترین فعالیتهای اخیر او در حوزه هنر شهری بهشمار میآید.
زندگی و فعالیت حرفهای
نمایشگاه آثار سید علی میرفتاح
نمایشگاه آثار سید علی میرفتاح در حوزه هنری (مهر ۱۴۰۳)
دیوارنگارههای حوزه هنری از شهدای جنگ دوازهروزه
سید علی میرفتاح
سید علی میرفتاح در سال ۱۳۴۶ در تهران متولد شد. دوران کودکی خود را در سالهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در فضایی مذهبی و انقلابی، از جمله در «مکتب حزبالله شهرری»، گذراند و از همان دوره با فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی آشنا شد. او در دهه ۱۳۶۰ به نوشتن و فعالیت فرهنگی گرایش یافت و از اواخر این دهه وارد عرصه مطبوعات شد.
میرفتاح فعالیت حرفهای خود را در مطبوعات از سال ۱۳۶۸ آغاز کرد و در سالهای ۱۳۷۰ و ۱۳۷۱ در تحریریه مجله سوره به سردبیری سیدمرتضی آوینی بهعنوان نویسنده، صفحهآرا، منتقد ادبی، طراح گرافیک و نقاش همکاری داشت. پس از شهادت آوینی (۲۰ فروردین ۱۳۷۲ در فکه) و وقفهای در انتشار نشریه، از سال ۱۳۷۵ انتشار دوباره سوره با سردبیری او و با مشاوره سیدمحمد آوینی و حسین معززینیا از سر گرفته شد و این دوره تا زمستان سال ۱۳۷۸ در شش شماره تداوم یافت.
او در ادامه مسیر مطبوعاتی خود، سردبیری و مدیریت تحریریه شماری از نشریات فرهنگی و اجتماعی را برعهده داشت؛ از جمله هفتهنامههای مهر، نگاه و کرگدن و همچنین روزنامههای روزگار و اعتماد. ستون «کرگدن» او در روزنامه اعتماد بهعنوان یکی از پرخوانندهترین ستونهای این روزنامه شناخته شدهاست. سیدعلی میرفتاح در سال ۱۳۹۹ پس از سه سال، از سردبیری روزنامه اعتماد استعفا داد. او علاوه بر روزنامهنگاری، در حوزههای داستاننویسی، طراحی گرافیک، خطاطی، صفحهآرایی مطبوعات، طراحی پوسترهای سینمایی و فیلمنامهنویسی نیز فعالیت داشتهاست.
میرفتاح از دهههای گذشته در نقاشی فعال بوده و در سالهای اخیر این حوزه را بهطور جدی دنبال میکند؛ نمایشگاههایی از آثار او در گالریهای تهران برگزار شده و مشارکت او در پروژههای نقاشی دیواری با موضوعات اجتماعی و مقاومت، از جمله سرپرستی و همراهی در پروژهٔ نقاشیهای دیواری پس از جنگ دوازدهروزه و یادبود شهدای حملات رژیم صهیونیستی، از فعالیتهای شاخص او در این عرصه بهشمار میرود. او همچنین در برنامههای تلویزیونی، نشستهای فرهنگی و گفتوگوهای رسانهای مرتبط با ادبیات، هنر و مسائل فرهنگی حضور مستمر دارد.
فعالیتهای تخصصی
روزنامهنگاری و سردبیری
سید علی میرفتاح فعالیت حرفهای در مطبوعات را از سال ۱۳۶۸ آغاز کرد. او در اوایل دهه ۱۳۷۰ به تحریریه مجله «سوره» وابسته به حوزه هنری پیوست؛ مجلهای که در آن زمان به سردبیری شهید سیدمرتضی آوینی منتشر میشد. میرفتاح در تحریریه نخست «سوره» بهعنوان نویسنده، منتقد ادبی، صفحهآرا، طراح گرافیک و نقاش همکاری داشت و بخشی از هویت بصری و محتوایی این دوره از نشریه با مشارکت او شکل گرفت. این همراهی نزدیک با آوینی و حضور در تحریریه سوره باعث شدهاست که از او در شمار روزنامهنگاران و اهل قلمی یاد شود که در فضای فکری و حرفهای آوینی رشد کرده و «پرورشیافته مکتب سوره» بهشمار میآیند.
پس از شهادت آوینی در فروردین ۱۳۷۲ و چند سال توقف انتشار مجله، «سوره» از سال ۱۳۷۵ با سردبیری میرفتاح و با مشاوره سیدمحمد آوینی و حسین معززینیا دوباره منتشر شد. این دوره طی سه سال و در شش شماره ادامه یافت و انتشار آن تا زمستان ۱۳۷۸ تداوم داشت.
افزونبر این، سردبیری هفتهنامه «مهر» در سال ۱۳۷۶ نام او را در میان اهالی مطبوعات بیش از پیش مطرح کرد؛ نشریهای که از سوی حوزه هنری منتشر میشد و در زمان خود جزو هفتهنامههای پرخواننده بود. میرفتاح در سالهای بعد سردبیری یا مدیریت تحریریه نشریات و روزنامههایی چون «نگاه»، «کرگدن»، «روزگار» و «اعتماد» را برعهده گرفت. ستون «کرگدن» او در روزنامه اعتماد با رویکرد اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و نثری آمیخته به طنز نوشته میشد که از پرخوانندهترین بخشهای این روزنامه بود و بعدها به هفتهنامهای مستقل با همین نام تبدیل شد. در برخی نشستها و بزرگداشتها از میرفتاح به عنوان روزنامه نگار و ستوننویسی با سبک شخصی یاد شده که توانسته روزنامهنگاری را با روایتگری و زبان ادبی پیوند بزند.
فیلمنامهنویسی
سید علی میرفتاح علاوه بر روزنامهنگاری و نویسندگی، در حوزه فیلمنامهنویسی نیز فعالیت داشته است. از جمله همکاریهای او میتوان به مشارکت در نگارش مجموعه تلویزیونی «خاطرات مرد ناتمام» (۱۳۹۱) و فیلم مستند «مانکنهای قلعه حسنخان» به کارگردانی سام کلانتری (۱۳۹۵) اشاره کرد.
طراحی گرافیک و صفحهآرایی
سید علی میرفتاح از آغاز همکاری با مجلهٔ سوره، در کنار فعالیتهای نویسندگی، مسئولیت طراحی گرافیک، صفحهآرایی و شکلدهی به هویت بصری نشریه را نیز برعهده داشت. او در ادامه، در طراحی صفحات نشریات فرهنگی، جلد کتابها و پروژههای گرافیکی هنری مشارکت کرد و نگاه بصری در آثار مطبوعاتی و هنری او بهعنوان بخشی از هویت حرفهایاش شناخته میشود. در حوزهٔ سینما نیز میرفتاح بهعنوان طراح پوستر فعالیت داشتهاست. طراحی پوستر فیلمهایی چون «گاهی به آسمان نگاه کن» (کمال تبریزی، ۱۳۸۱)، «قدمگاه» (محمدمهدی عسگرپور، ۱۳۸۳)، «اسپاگتی در هشت دقیقه» (رامبد جوان، ۱۳۸۳)، «ماهیها عاشق میشوند» (علی رفیعی، ۱۳۸۳)، «رستگاری در هشت و بیست دقیقه» (سیروس الوند، ۱۳۸۳)، «دیشب باباتو دیدم آیدا» (رسول صدرعاملی، ۱۳۸۳)، «مکس» (سامان مقدم، ۱۳۸۳) و «کافه ترانزیت» (کامبوزیا پرتوی، ۱۳۸۴) از جمله فعالیتهای او در این حوزه بهشمار میآید.
نقاشی
میرفتاح از جوانی به نقاشی علاقهمند بود، اما فعالیت حرفهای و منسجم او در این حوزه از دهه ۱۴۰۰ برجسته شد. موضوع آثار او عمدتاً جنگ، مقاومت، کودکان و زیست اجتماعی معاصر را دربرمیگیرد؛ آثاری که با رجوع به تجربه جنگ ایران و عراق و رویدادهای معاصر فلسطین و همچنین جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل شکل گرفتهاند.
نقاشیهای دیواری جنگ دوازدهروزه
پس از حمله رژیم صهیونیستی در جنگ دوازدهروزه اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، پروژهای برای اجرای نقاشیهای دیواری با موضوع شهدای این جنگ بر دیوارهای تهران اجرا شد. این پروژه توسط حوزه هنری انقلاب اسلامی سامان یافت و سید علی میرفتاح سرپرستی و مشارکت هنری آن را برعهده داشت. در این طرح تصاویر شهدا و صحنههایی از مقاومت در قالب نقاشی شهری در نقاط مختلف تهران ارائه شد.
نمایشگاهها
نمایشگاه انفرادی او با عنوان «کرگدنها» در سال ۱۴۰۱ در گالری «آرتیبیشن» با اقبال و استقبال مواجه شد. در زمستان ۱۴۰۲ نیز نمایشگاه دیگری از آثار جدیدش را با عنوان «کرگدنها گاهی تنها سفر نمیکنند» در همین گالری ارائه کرد. او همچنین در سال ۱۴۰۳ نمایشگاهی با عنوان «چه سرسبز بود دره من» از نقاشیهایش با مضامین دفاع مقدس و کودکان غزه را در گالری ابوالفضل عالی حوزه هنری برگزار کرد که بیش از نیمی از آثار این نمایشگاه به فروش رسید. در سالهای اخیر چند اثر از مجموعه «کرگدن» توسط گالری نام در رویدادهای بینالمللی از جمله Dubai World Art ۲۰۲۴، Cosmoscow۲۰۲۴ و ART Russia Fair ۲۰۲۵ به نمایش گذاشته شد و بهفروش رسید.
- نمایشگاه «کرگدن»: نخستین نمایشگاه انفرادی او با عنوان «کرگدنها» در دیماه ۱۴۰۱ در گالری آرتیبیشن برگزار شد و شامل ۱۷ اثر از مجموعهٔ «کرگدنها» و ۱۰ اثر از مجموعه «کلاغها» بود. در این مجموعه، کرگدن بهعنوان نمادی از انسان امروز با تأکید بر تنهایی، تابآوری و مقاومت بهکار رفتهاست.
- نمایشگاه «کرگدنها گاهی تنها سفر نمیکنند»: در زمستان ۱۴۰۲، نمایشگاه دوم او با عنوان «کرگدنها گاهی تنها سفر نمیکنند» در آرتهال گالری آرتیبیشن ارائه شد. در این مجموعه، نقشمایههایی چون کرگدن، پرنده، فیل و درخت در قالب فضاهایی سورئال و نزدیک به جهان پستمدرن بهکار گرفته شده و هنرمند بر ایدههایی چون همراهی، صلح، همزیستی و عبور از خشونت تأکید کردهاست.
- نمایشگاه «چه سرسبز بود دره من» و نقاشیهای دفاع مقدس و فلسطین: این نمایشگاه در مهر ۱۴۰۳، در نگارخانه ابوالفضل عالی حوزه هنری و همزمان با هفته دفاع مقدس برپا شد. این نمایشگاه شامل ۱۲ اثر آکریلیک روی بوم با مضامین دفاع مقدس و مقاومت فلسطین بود که پنج اثر آن بهطور مشخص به غزه اختصاص داشت. بیش از نیمی از آثار این نمایشگاه در همان روز افتتاحیه به فروش رسید.
فعالیت رسانهای
سید علی میرفتاح در سالهای اخیر حضور فعالی در رسانههای دیداری و گفتگوهای فرهنگی داشتهاست. او بهعنوان روزنامهنگار و نویسنده، در برنامه تلویزیونی «کتابباز» درباره کتاب، ادبیات، جامعه و رسانه به گفتوگو پرداخته و در قالب مصاحبههای تصویری و پادکستها، به بیان خاطرات و تجربههای خود در تحریریه سوره، همکاری با سیدمرتضی آوینی و نقد وضعیت رسانه و فرهنگ در ایران پرداخته است. او همچنین در نشستهای تخصصی ادبی و فرهنگی، از جمله برنامههایی درباره میراث جلال آلاحمد، ادبیات معاصر و نقد اجتماعی، مشارکت داشته و در فضای فرهنگی معاصر، بهعنوان یکی از چهرههای گفتوگومحور شناخته میشود.
آثار ادبی و کتابها
سید علی میرفتاح در کنار روزنامهنگاری، در حوزه ادبیات داستانی نیز فعالیت دارد. او نویسنده چند رمان و اثر داستانی است که از جمله آثار او میتوان به این موارد اشاره کرد:
- «گیت دخانی»، رمان، نشر پیدایش (۱۳۹۵)
- «شمسیه لندنیه»، رمان، نشر پیدایش (۱۳۹۷)
- «نوبت ناتانائیل»، اثر داستانی، نشر مرکز (1400)
- «یک غول، یک جن، یک پری»، مجموعه داستان کوتاه، نشر علم (۱۳۹۳)
مستند «آیینه عمر»
زندگی و فعالیتهای میرفتاح موضوع یکی از قسمتهای مجموعه مستند «آیینه عمر» نیز بوده که با عنوان «کرگدنها تنها سفر میکنند» به معرفی او بهعنوان روزنامهنگار، نویسنده، طنزپرداز و نقاش پرداخته است.
پیوند به بیرون
پانویس
