احمدبن محمد زراری
| محدث، فقیه و راوی حدیث | |
| پرونده:ابوغالب زراری.jpg | |
| نام کامل | احمد بن محمد بن محمد بن سلیمان بن حسن بن جهم بن بُکیر بن اعین بن سنسن شیبانی |
|---|---|
| لقب | ابوغالب |
| نسب | شیبانی (به ولاء)، زراری |
| تاریخ تولد | اواخر ربیعالاول ۲۸۵ق |
| زادگاه | کوفه |
| تاریخ وفات | جمادیالاولی ۳۶۸ق |
| شهر وفات | بغداد |
| محل دفن | نجف اشرف، جوار حرم امیرالمؤمنین علی(ع) |
| محل سکونت | بغداد |
| خویشاوندان سرشناس | زراره بن اعین، حمران بن اعین، بکیر بن اعین |
| استادان | محمد بن یعقوب کلینی؛ عبدالله بن جعفر حِمیری؛ حمید بن زیاد؛ احمد بن ادریس قمی؛ احمد بن محمد عاصمی؛ محمد بن حسین بن علی بن مهزیار اهوازی |
| شاگردان | شیخ مفید؛ شیخ طوسی؛ ابن غضائری؛ هارون بن موسی تلعکبری؛ ابن عبدون |
| محل تحصیل | کوفه؛ بغداد |
| اجازه روایت از | محمد بن یعقوب کلینی؛ عبدالله بن جعفر حمیری؛ حمید بن زیاد؛ احمد بن ادریس قمی |
| اجازه روایت به | شیخ مفید؛ شیخ طوسی؛ ابن غضائری |
| تالیفات | تاریخ آل اعین (رساله ابوغالب زراری)؛ مناسک الحج الکبیر؛ مناسک الحج الصغیر؛ ادعیه سفر؛ الافضال؛ جزء فی خطبة النبی یوم الغدیر |
| سایر | دریافت توقیعات از امام زمان(عج) از طریق حسین بن روح نوبختی |
| فعالیتها | روایت حدیث؛ تدریس فقه و حدیث؛ حفظ و انتقال میراث روایی آل اعین |
احمد بن محمد بن محمد بن سلیمان بن حسن بن جهم بن بُکیر بن اعین بن سنسن شیبانی (زادۀ ۲۸۵ق– درگذشت: ۳۶۸ق)، مشهور به ابوغالب زراری، از محدثان، فقیهان و راویان برجسته شیعه در قرن چهارم هجری و از چهرههای شاخص خاندان علمی آل اعین بود. او آخرین فرد مشهورِ این خاندان است.
وی در کوفه زاده شد و بیشتر عمر خود را در بغداد گذراند. ابوغالب زراری در دوره غیبت صغری میزیست و از طریق حسین بن روح نوبختی، نائب سوم امام زمان(عج)، با آن حضرت مکاتبه داشت و توقیعاتی از امام دریافت کرد.
او از مشایخ بزرگ حدیث همچون محمد بن یعقوب کلینی، عبدالله بن جعفر حِمیری، حمید بن زیاد، احمد بن ادریس قمی و دیگر بزرگان عصر خود روایت کرده و شاگردانی نامدار مانند شیخ مفید، شیخ طوسی، ابن غضائری و هارون بن موسی تلعکبری را پرورش داده است. ابوغالب زراری در منابع رجالی شیعه به وثاقت، کثرت روایت و جایگاه ممتاز علمی ستوده شده و از او بهعنوان «شیخ آل اعین» در زمان خویش یاد شده است.
از مهمترین آثار او کتاب «رسالة في آل أعين» که با عناوینی همچون أخبار آل أعين نیز از آن یاد شدهاست. این کتاب که برای نوهاش محمدبن عبیدالله نگاشته شد، از منابع مهم شناخت این خاندان به شمار میآید. این کتاب اثری در حوزه تاریخ و رجال است و از آن جهت اهمیت دارد که نویسنده خود از اعضای این خاندان بوده و اطلاعاتی دستاول درباره زندگی، وثاقت و جایگاه علمی افراد ارائه میدهد. بسیاری از رجالیان متأخر، از جمله نجاشی و شیخ طوسی، در آثار خود به نقل مطالبی از این رساله پرداختهاند.
ابوغالب همچنین آثاری در مناسک حج، دعا و تاریخ تألیف کرده است. ابوغالب زراری در جمادیالاولی سال ۳۶۸ق در بغداد درگذشت و پیکرش به نجف اشرف منتقل شد و در جوار حرم امیرالمؤمنین علی(ع) به خاک سپرده شد.
زندگی
احمد بن محمد بن محمد بن سلیمان بن حسن بن جهم بن بُکیر بن اعین بن سنسن شیبانی، مشهور به ابوغالب زراری، از محدثان و راویان برجسته شیعه در قرن چهارم هجری قمری است. وی در شب دوشنبه، اواخر ماه ربیعالاول سال ۲۸۵ق، در خاندان علمی و نامدار اعین دیده به جهان گشود؛ خاندانی که بیشتر افراد آن از اهل علم و فضل و از دوستداران و پیروان اهلبیت عصمت و طهارت بودند.
خاندان اعین
خاندان اعین از بزرگترین و اثرگذارترین خاندانهای علمی شیعه در شهر کوفه بهشمار میرفت. بسیاری از رجال این خاندان از اصحاب ائمه اطهار(ع)، محدثان برجسته، فقهای نامدار و راویان معتبر عصر خویش بودند. این خاندان به چند ویژگی ممتاز شناخته میشد: نخست آنکه از نظر جمعیتی، بزرگترین خاندان شیعی کوفه محسوب میشد که اعضای آن به سبب پیوندهای خانوادگی در کنار یکدیگر میزیستند؛ دوم آنکه جایگاه علمی و اجتماعی آنان نزد عموم مردم آشکار بود، زیرا در میان آنان فقیه، محدث، متکلم، ادیب، قاری و یاران نزدیک ائمه هدایت(ع) فراوان یافت میشد؛ و سوم آنکه همنشینی مستمر آنان با امامان معصوم(ع) از عصر امام سجاد(ع) تا دوران غیبت امام عصر(عج) استمرار داشت.
اعضای خاندان اعین افزون بر نقش علمی و دینی، در عرصه سیاسی نیز حضوری فعال داشتند؛ حضوری که همواره موجب نگرانی حاکمان ستمگر میشد. نقل شده است که حجاج بن یوسف ثقفی، هنگام ورود به عراق، وجود حتی یک نفر از آل اعین را مانعی جدی برای تثبیت حکومت خود میدانست.
خاستگاه و نسب
درباره اصل و نسب اعین، جد خاندان، اختلافنظرهایی در منابع تاریخی دیده میشود؛ اما روایت نزدیکتر به واقع آن است که سنسن، پدر اعین، از قبیله غسان بوده که در آغاز اسلام به سرزمین روم رفته و به آیین مسیحیت گرویده و در لباس راهبان زیسته است. اعین در یکی از نبردهای مسلمانان و رومیان اسیر شد و توسط یکی از افراد قبیله بنیشیبان خریداری گردید.
ابوغالب زراری خود در رسالهای که درباره معرفی خاندان اعین نگاشته، مینویسد که اعین غلامی رومی بود که بنیشیبان او را در شهر حلب خریدند. اعین پس از انتقال به قبیله بنیشیبان، به دلیل استعداد و توانایی علمیاش مورد توجه قرار گرفت و تحت تربیت علمی و معنوی آنان قرار گرفت؛ امری که زمینه آزادی او و آغاز مسیر علمیاش را فراهم کرد. وی پس از ازدواج، صاحب فرزندانی نامدار از جمله عبدالملک، حمران، زراره، بُکیر، قعنب، مالک و ملیک شد.
القاب و نسبتها
ابوغالب زراری با القاب و نسبتهای گوناگونی شناخته میشود که هر یک ریشهای تاریخی دارد. لقب «بُکِیری» به سبب انتساب او به بُکیر بن اعین است و چنین نسبتی در میان اعراب رایج بوده است. برخی نیز او را «بَکری» خواندهاند که این انتساب نادرست دانسته شده است.
لقب «زراری» مشهورترین و رایجترین نسبت اوست. به گفته خود ابوغالب، این لقب به سبب پیوند مادری خاندان با زراره بن اعین و نیز توقیعی از امام هادی(ع) برای جد او سلیمان بن حسن، به منظور توریه و پنهانسازی هویت واقعی خاندان، رواج یافته است.
نسبت «شیبانی» به دلیل ولای بنیشیبان است و نه نسبت خونی؛ زیرا اعین و فرزندانش به سبب همزیستی و عقد ولاء به این قبیله منسوب شدهاند. همچنین به دلیل سکونت خاندان در کوفه، گاه از آنان با نسبت «کوفی» یاد شده است. نسبت «بغدادی» نیز به سبب اقامت ابوغالب در بغداد تا پایان عمر، بهندرت درباره او بهکار رفته است.
نخستین شیعه در خاندان اعین
بر اساس گزارشها، سنسن و فرزندش اعین در آغاز مسیحی بودهاند و اعین پس از اسارت به دست مسلمانان اسلام آورده است. علامه تستری اعین را در ابتدا سنی مذهب میداند و معتقد است فرزندانش بعدها به تشیع گرویدهاند. با این حال، دیدگاهی دیگر بر آن است که اعین از آغاز دوستدار امیرالمؤمنین(ع) بوده و به دلیل فشارهای سیاسی، اعتقاد خود را پنهان میکرده است.
در هر صورت، نخستین فرد از خاندان اعین که به تشیع گرایش یافت، عبدالملک بن اعین بود که به راهنمایی صالح بن میثم شیعه شد و پس از او حمران بن اعین به دست ابوخالد کابلی به این مسیر پیوست. بنا بر روایتی دیگر، نخستین فرد مستبصر در این خاندان، امالاسود، دختر اعین بوده است.
برکت علمی خاندان اعین
خاندان اعین از نظر علمی و دینی جایگاهی ممتاز داشت و سرشار از عالمان، فقها، قاریان، ادیبان، مشایخ و راویان حدیث بود. این خاندان از آنرو شایسته ستایش است که خداوند نعمت همنشینی و مصاحبت با حجتهای خویش را به آنان ارزانی داشت و اعتباری عظیم برای این دودمان رقم زد.
ابوغالب زراری در رسالهای که برای نوهاش نگاشته، چنین آورده است: «ما اهلبیتی هستیم که خداوند ما را به دین خود گرامی داشت و به مصاحبت اولیا و حجتهایش مخصوص گردانید. از آغاز شکلگیری خاندان ما تا زمانی که شیعیان در معرض فتنهها قرار گرفتند، همواره در کنار امامان و در مسیر ولایت آنان بودیم».
ارتباط خاندان اعین با امامان شیعه
ارتباط گسترده و مستمر خاندان اعین با امامان شیعه، از ویژگیهای برجسته این خاندان بهشمار میآید. از جمله:
- حمران بن اعین از اصحاب امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بود.
- زراره و بُکیر بن اعین از یاران خاص امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بهشمار میرفتند.
- حمزه بن حمران، عبید بن زراره و محمد بن حمران در شمار اصحاب امام صادق(ع) بودند.
- عبید بن زراره از خواص امام کاظم(ع) محسوب میشد.
- حسن بن جهم از نزدیکان امام رضا(ع) بود.
- سلیمان بن حسن با امام هادی(ع) در امور کوفه و بغداد مکاتبات فراوان داشت و پس از درگذشت او، فرزندش محمد بن سلیمان این ارتباط را ادامه داد.
این پیوند گسترده چنان تأثیرگذار بود که حتی نام خانوادگی آنان را نیز دگرگون ساخت. همانگونه که اشاره شد، لقب «زراری» بهوسیله امام هادی(ع) برای خاندان اعطا شد؛ لقبی که بهمنظور توریه و حفظ آنان از آسیبهای دستگاههای حاکم بهکار رفت.
تحصیلات و جایگاه علمی
ابوغالب زراری در خاندانی پرورش یافت که بیشتر اعضای آن محدث و راوی بودند و همین امر زمینهای مناسب برای رشد علمی او فراهم آورد. ارتباط گسترده او با خانواده و محافل علمی، وی را با جریانهای فکری و اعتقادی عصر خود آشنا ساخت. همچنین همنشینی با اصحاب ائمه(ع)، چه در خاندان اعین و چه بیرون از آن، او را در مسیر نیل به فقاهت، تقوا و روایت حدیث یاری کرد. وی در مسیر تحصیل فقه و حدیث از شماری از مشایخ برجسته عصر خود بهره برد که از جمله آنان میتوان به محمد بن یعقوب کلینی، صاحب کتاب الکافی، اشاره کرد. همچنین از عبدالله بن جعفر حمیری، احمد بن محمد عاصمی، حمید بن زیاد، احمد بن ادریس قمی و گروهی دیگر از راویان و عالمان بزرگ روایت کرده است.
افزون بر این، وی از محضر عموی خود، دایی، دایی پدرش و دیگر بزرگان خاندان اعین نیز بهرهمند شد. ابوغالب در نقل روایات، اگرچه از شمار زیادی از مشایخ حدیث روایت کرده، اما در بیشتر موارد، اسناد خود را به عبدالله بن جعفر حمیری و جدش محمد بن سلیمان متصل میکند و بیشترین اتکای او در روایت بر این دو تن است.
ابوغالب زراری در منابع رجالی شیعه، بهعنوان یکی از چهرههای برجسته خاندان آل اعین و از بزرگان حدیث در قرن چهارم هجری معرفی شده است. نجاشی او را «شیخ آل اعین» در عصر خود دانسته و بر وثاقت، کثرت روایت و جایگاه ممتاز او در میان محدثان تأکید کرده است.
شیخ طوسی، علامه مجلسی، شیخ عباس قمی و آقابزرگ تهرانی نیز در آثار خود، وی را عالمی جلیلالقدر، مورد اعتماد و از ارکان انتقال میراث حدیثی شیعه در دوران غیبت صغری دانستهاند. اهمیت ابوغالب زراری از آن جهت دوچندان است که وی در دورهای میزیست که ارتباط مستقیم با امام معصوم امکانپذیر نبود و نقش راویان و محدثان موثق در حفظ و انتقال معارف اهلبیت(ع) اهمیتی بنیادین یافته بود. توقیعات رسیده به او از سوی امام زمان(عج) از طریق حسین بن روح نوبختی، نشاندهنده جایگاه خاص وی در میان عالمان شیعه آن دوره است.
دیدگاه عالمان رجال درباره ابوغالب
ابوغالب زراری در نگاه عالمان علم رجال، از بزرگان و ثقات مکتب جعفری بهشمار میرود. نجاشی او را شیخ و بزرگ خاندان اعین در روزگار خود معرفی کرده و وی را نگین درخشان این دودمان دانسته است.
عباس قمی در الکنی و الالقاب، او را از افاضل ثقات و محدثان بزرگ عصر خود میخواند و از جایگاه والای علمی او یاد میکند. همچنین شیخ طوسی، علامه مجلسی، آقابزرگ تهرانی و دیگر عالمان شیعه، هر یک در آثار خود از ابوغالب با اوصافی چون جلیلالقدر، کثیرالروایه و سرآمد خاندان اعین یاد کردهاند.
روزگار غیبت
ابوغالب زراری برخلاف بسیاری از نیاکان خود، در دورهای میزیست که امام زمان(عج) در غیبت صغری بهسر میبرد و جامعه شیعه در حال آمادهشدن برای دوران غیبت کبری بود. در این دوران، ارتباط مستقیم با امام معصوم آشکار نبود و هدایت شیعیان از پس پرده و از طریق نواب خاص انجام میگرفت.
ارتباط با نواب خاص امام زمان(عج)
در این دوره، حسین بن روح نوبختی، سومین نائب خاص امام زمان(عج)، نقشی اساسی در هدایت شیعیان ایفا میکرد. وی از سال ۳۰۵ تا ۳۲۶ق در منصب نیابت خاص قرار داشت و از برجستهترین شخصیتهای علمی و سیاسی عصر خود محسوب میشد. ابوغالب زراری در سالهای نیابت حسین بن روح، با وی ارتباط نزدیک داشت و از طریق او با امام زمان(عج) مکاتبه میکرد. توقیعاتی نیز از سوی امام عصر(عج) به واسطه حسین بن روح برای ابوغالب صادر شده است.
توقیع امام زمان(عج) و تأثیر آن در زندگی ابوغالب
یکی از توقیعات صادرشده برای ابوغالب زراری، تأثیری عمیق بر زندگی شخصی او گذاشت. ابوغالب در جوانی ازدواج کرد، اما بهدلیل اختلافات خانوادگی، خانواده همسرش از تحویل همسر به او خودداری کردند. در این میان، همسرش دختری به دنیا آورد، ولی ابوغالب هرگز موفق به دیدار فرزند خود نشد؛ چراکه کودک در همان دوران از دنیا رفت.
ابوغالب خود درباره این ماجرا چنین گزارش میکند که پس از مدتی صلح برقرار شد، اما دوباره اختلافات شعلهور گردید و خانواده همسرش همچنان از تحویل او امتناع کردند. در این شرایط، همسرش بار دیگر باردار شد و باز هم علیرغم وجود صلحنامه، از تحویل وی جلوگیری شد. در غیاب ابوغالب، دختر دوم او متولد شد و دو سال این قهر و جدایی ادامه یافت.
پس از ورود ابوغالب به بغداد، وی نزد ابوجعفر محمد بن احمد جوزجی، که از بزرگان شیعه و مورد اعتماد او بود، رفت و از این اختلاف شکایت کرد. جوزجی به او پیشنهاد داد نامهای به امام زمان(عج) بنویسد و درخواست دعا کند. ابوغالب نامهای نگاشت و آن را بهواسطه محمد بن علی شلمغانی ـ که در آن زمان رابط شیعیان با حسین بن روح بود ـ به نائب خاص امام رساند. پس از مدتی، پاسخ توقیع رسید و در آن آمده بود: «کار مرد و زن را خداوند اصلاح فرمود.»
ابوغالب این جمله را نشانه گشایش الهی دانست. پس از بازگشت به کوفه، روابط او با همسر و خانواده همسرش بهکلی اصلاح شد و سالها زندگی مشترک آرامی داشت و خداوند فرزندانی به او عطا کرد. وی تصریح میکند که از آن پس، هیچ سخن ناخوشایندی میان آنان ردوبدل نشد تا آنکه مرگ، میانشان جدایی افکند.
شاگردان
درخشش علمی و جایگاه رفیع ابوغالب زراری، موجب شد طالبان دانش از نقاط مختلف به سوی او روی آورند و از محضرش بهرهمند شوند. وی با برخورداری از دانش گسترده، نبوغ علمی و انتساب به خاندان اعین، به تربیت شاگردانی همت گماشت که هر یک بعدها از ارکان علمی مکتب شیعه بهشمار آمدند. بسیاری از این شاگردان در حوزه حدیث، فقه و کلام، نقشآفرین بوده و آثار آنان تا سدهها مورد توجه عالمان قرار گرفت.
از جمله برجستهترین افرادی که از محضر ابوغالب زراری بهره برده و از او روایت کردهاند، میتوان به چهرههای زیر اشاره کرد:
- شیخ مفید: ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان حارثی، معروف به شیخ مفید، از بزرگترین فقیهان و متکلمان شیعه در قرن پنجم هجری بود. وی در ذیالقعده سال ۳۳۶ق در بغداد متولد شد و از برجستهترین شاگردان ابوغالب زراری بهشمار میآید. شیخ مفید در علم کلام تبحر ویژهای داشت و با مناظرات متعدد خود با متکلمان برجسته اهل سنت، از جمله قاضی عبدالجبار و قاضی ابوبکر باقلانی، جایگاه مکتب کلامی شیعه را تثبیت کرد. او استاد چهرههایی همچون سید مرتضی، سید رضی و شیخ طوسی بود و حدود دویست اثر علمی در موضوعات مختلف از خود بر جای گذاشت. شیخ مفید در شب جمعه، سوم رمضان سال ۴۱۳ق در بغداد درگذشت و پیکرش در کنار مرقد امام جواد(ع) به خاک سپرده شد.
- شیخ طوسی: ابوجعفر محمد بن حسن بن علی طوسی، معروف به شیخ طوسی و ملقب به شیخالطائفه، از دیگر شاگردان برجسته ابوغالب زراری است. وی در سال ۳۸۵ق در طوس متولد شد و در جوانی برای تحصیل به بغداد رفت. شیخ طوسی پس از بهرهگیری از محضر شیخ مفید، به درجه اجتهاد رسید و آثار مهمی همچون تهذیب الأحکام، الاستبصار، الغيبة، الفهرست و التبیان را تألیف کرد. نفوذ علمی او چنان بود که تا دههها پس از وفاتش، فتاوای وی محور استنباط فقهی شیعه محسوب میشد. وی در سال ۴۶۰ق در نجف درگذشت و پیکرش در خانهاش به خاک سپرده شد که بعدها به مسجد تبکدیل گردید.
- ابن غضائری: ابوعبدالله حسین بن عبیدالله، معروف به ابن غضائری، از دیگر شاگردان برجسته ابوغالب زراری بود. وی از عالمان برجسته علم رجال بهشمار میرفت و در وثاقت و دقت علمی شهرت داشت.
- هارون بن موسی تلعکبری: ابومحمد هارون بن موسی بن احمد بن ابراهیم شیبانی تلعکبری، از محدثان ثقه و جلیلالقدر عصر خود بود که از محضر ابوغالب زراری بهره برد. وی به همراه فرزندش به تدریس علوم دینی اشتغال داشت و آثار متعددی از جمله الجوامع في علوم الدين از او نقل شده است. هارون بن موسی در سال ۳۸۵ق در بغداد درگذشت.
- ابن عبدون و دیگر شاگردان: از دیگر شاگردان ابوغالب زراری میتوان به ابوعبدالله احمد بن عبدالواحد بن احمد بزاز، معروف به ابن عبدون و ابن غرور اشاره کرد. بررسی نام و جایگاه این شاگردان، بهروشنی بیانگر عظمت علمی و نقش محوری ابوغالب زراری در انتقال و تداوم میراث حدیثی و فقهی شیعه است.
آثار
ابوغالب زراری افزون بر جایگاه برجسته علمی و نقش مؤثر در انتقال میراث حدیثی خاندان اعین، آثاری نیز در حوزههای مختلف علوم اسلامی از خود بر جای گذاشته است. هرچند بخش قابل توجهی از نوشتههای او به مرور زمان از میان رفته، اما آنچه در منابع رجالی و کتابشناختی ثبت شده، نشاندهنده تسلط وی بر علم حدیث، انساب و تاریخ خاندانهای علمی شیعه است.
مهمترین اثر شناختهشده ابوغالب زراری، کتابی است که به معرفی خاندان خود اختصاص دارد و در آن به شرح حال، جایگاه علمی و روایی افراد خاندان اعین پرداخته است. این اثر از منابع مهم برای شناخت شبکههای علمی و حدیثی شیعه در قرون نخستین بهشمار میآید و مورد استفاده رجالیان پس از او قرار گرفته است.
کتاب «رسالة في آل أعين» که با عناوینی همچون أخبار آل أعين نیز از آن یاد شده، اثری در حوزه تاریخ و رجال است که در آن ابوغالب زراری به معرفی افراد خاندان اعین، نقش آنان در نقل حدیث و ارتباطشان با ائمه شیعه پرداخته است. این کتاب از آن جهت اهمیت دارد که نویسنده خود از اعضای این خاندان بوده و اطلاعاتی دستاول درباره زندگی، وثاقت و جایگاه علمی افراد ارائه میدهد. بسیاری از رجالیان متأخر، از جمله نجاشی و شیخ طوسی، در آثار خود به نقل مطالبی از این رساله پرداختهاند.
نقل حدیث و روایات
علاوهبر آثار مکتوب، بخش مهمی از میراث علمی ابوغالب زراری در قالب روایات حدیثی باقی مانده است. وی از راویان مورد اعتماد بهشمار میرفت و روایات او در منابع حدیثی شیعه نقل شده است. دقت در اسناد و اهتمام به نقل صحیح حدیث از ویژگیهای بارز او دانسته شده و همین امر موجب اعتماد محدثان بعدی به نقلهای وی گردیده است.
وفات
ابوغالب زراری، محدث، فقیه اصولی و از ثقات کثیرالروایه شیعه، پس از عمری حدود هشتاد و سه سال فعالیت علمی، روایت حدیث و تربیت شاگردان برجسته، در بغداد درگذشت. وی در جمادیالاولی سال ۳۶۸ق چشم از جهان فروبست.
پس از وفات او، شاگردش حسین بن عبیدالله معروف به ابنغضائری، عهدهدار تجهیز و تدفین پیکر وی شد. بنا بر گزارش منابع رجالی، پیکر ابوغالب زراری به نجف اشرف منتقل گردید و در جوار حرم امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب(ع) به خاک سپرده شد.
در منابع، از زهد، تقوا و بیاعتنایی او به مظاهر دنیوی یاد شده و تأکید گردیده است که وی تا پایان عمر، زندگی ساده و زاهدانهای داشت و مرگ او نیز بدون تشریفات و با همان سادگی زیست علمیاش همراه بود.
