سید نادر بحرالعلوم

سید نادر بحرالعلوم

فقیه، مجتهد، سخنور، پژوهشگر
نام کامل	سید نادر بحرالعلوم
لقب	بحرالعلوم
تاریخ تولد	۱۳۱۶ ش
زادگاه	سرپل، افغانستان
محل سکونت	سرپل، مزار شریف، نجف اشرف
خویشاوندان سرشناس	سید برات‌على واعظ (پدر)، حجت الاسلام سید محمد بحر (فرزند)
استادان	سید میر حسین مدرسى، شهید آیت الله شیخ سلطان، آیت الله شیخ صدرا بادکوبه‌ای، آیت الله شیخ مجتبى لنکرانى، آیت الله شیخ عباس قوچانى، آیت الله سید محسن حکیم، آیت الله میرزا باقر زنجانى، آیت الله خوئى، امام خمینى (ره)
شاگردان	شهید سید على اکبر مصباح مزارى، حجت الاسلام عالمى بلخى، حجت الاسلام محقق بلخى، انجیز نسیم مهدى، شهید عبد القادر ذبیح الله خان، معلم بسم الله خان
محل تحصیل	سرپل، مزار شریف، نجف اشرف
تالیفات	تقریرات دروس خارج آیت الله خوئى (۹ جلد: منهاج اصول و مبانى الفقهیه)، ۲۰ جلد کتاب آماده چاپ، ۲۴ جلد کتاب خطی و تألیفات معارف اسلامی و حاشیه بر کتب درسی
سیاسی	مخالفت با رژیم کمونیستی، افشای اهداف مارکسیسم، اولین زندانی روحانی سیاسی افغانستان

سید نادر بحرالعلوم (متولد ۱۳۱۶ش، سرپل، افغانستان) فقیه، مجتهد، سخنور و پژوهشگر برجسته حوزه‌های علوم اسلامی است.

وی تحصیلات ابتدایی و سطح عالیه را در سرپل و مزار شریف آغاز کرد و برای تکمیل علوم دینی و فراگیری درس خارج فقه و اصول و فلسفه، به حوزه علمیه نجف اشرف مهاجرت نمود.

بحرالعلوم از محضر استادان بزرگ آن زمان از جمله آیات عظام خوئی، حکیم و امام خمینی بهره برد و طی بیش از دو دهه تحقیق و تدریس، به اجتهاد و توان استنباط مستقل دست یافت. وی علاوه بر تدریس و تربیت شاگردان برجسته، با روش‌های منطقی و اخلاقی، جوانان و روشنفکران جامعه افغانستان را به اسلام گرایش داد و وحدت میان پیروان مذاهب مختلف را ترویج کرد.

فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی او شامل تأسیس مدرسه و کتابخانه در مزار شریف، تربیت نیروهای دینی و اجتماعی، و اصلاح ساختار آموزشی بود. شهرت علمی و شهامت سیاسی بحرالعلوم باعث شد وی به عنوان اولین زندانی روحانی سیاسی دوران رژیم کمونیستی افغانستان شناخته شود. آثار قلمی و تقریرات او در فقه، اصول و معارف اسلامی از میراث علمی ارزشمند این عالم ربانى به شمار می‌رود.

تولد و دوران کودکی

سید نادر بحرالعلوم فرزند حجت‌الاسلام سید برات‌علی واعظ در سال ۱۳۱۶ ش در شهر سرپل و در کنار آرامگاه امامزاده شهید یحیی بن زید متولد شد. وی خواندن و نوشتن را در کودکی از پدر آموخت و شش سالگی، همراه پدر به مزار شریف رفت، جایی که پدرش برای انجام امور دینی دعوت شده بود.

تحصیلات

بحرالعلوم مقدمات علوم اسلامی، از جمله جامع المقدمات و سیوطی، را از پدر فرا گرفت و شرح جامی و مغنی را نزد مولویان اهل سنت آموخت. وی با توجه به استعداد و ذکاوت خود به مدرسه چهار محله چهار کنت در نزدیکی مزار شریف منتقل شد و پنج سال از محضر آیات بزرگ آنجا بهره برد.

حوزه علمیه نجف اشرف

در سال ۱۳۳۵ش، بحرالعلوم برای تکمیل تحصیلات به حوزه علمیه نجف اشرف رفت و در محضر استادان برجسته آن زمان، از جمله آیت‌الله العظمی سید محسن حکیم، آیت‌الله خویی و آیت‌الله میرزا باقر زنجانی، خارج فقه و اصول را فرا گرفت. او همچنین فلسفه و عرفان را نزد آیت‌الله شیخ صدرا بادکوبه‌ای و آیت‌الله شیخ مجتبی لنکرانی و حل مسائل اشارات را از آیت‌الله شیخ عباس قوچانی آموخت.

تدریس و فعالیت‌های علمی

بحرالعلوم پس از تکمیل تحصیلات عالی، تدریس سطوح عالیه را در مسجد حاج صالح جوهرچی آغاز کرد و در کنار آن شاگردان بسیاری را تربیت نمود. وی در ایام محرم و صفر، حدود دوازده سال به دعوت مردم کرمانشاه در آن شهر سخنرانی داشت و با سران حزب توده مباحثه و مناظره می‌کرد و بسیاری از جوانان را به اسلام گرایش داد.

وی معتقد بود که تربیت افراد باسواد و آشنا به علوم اسلامی می‌تواند زمینه شکوفایی و استقلال فرهنگی و سیاسی افغانستان را فراهم کند..

فعالیت‌های اجتماعی

بحرالعلوم علاوه بر تدریس، به همگرایی پیروان مذاهب و اصلاح امور فرهنگی و اجتماعی اهمیت می‌داد. او با علماء اهل سنت دیدار می‌کرد و جلسات وحدت طلبانه برگزار می‌نمود.

وی همچنین اقدام به ساخت مدرسه و کتابخانه عمومی در مزار شریف نمود و حسینیه و تکیه خانه پدرش را برای تدریس و فعالیت‌های دینی مورد استفاده قرار داد.

آثار علمی

بحرالعلوم تقریرات درس خارج آیت‌الله خویی را در ۹ جلد تدوین کرد، چهار جلد اصول و پنج جلد فقه علاوه بر آن، ۲۴ جلد کتاب خطی و متون درسی و رساله عملیه او باقی مانده است.

زندگانی سیاسی و شهادت

پس از کودتای هفت ثور ۱۳۵۷ ش در افغانستان، بحرالعلوم با شجاعت و بدون ملاحظه، ماهیت مکتب مارکسیسم و اهداف رژیم کمونیستی را نقد و افشا می‌کرد. وی اولین روحانی زندانی سیاسی دوران رژیم کمونیستی افغانستان بود و در شب ۱۴ محرم ۱۳۹۹ق دستگیر شد. مکان و زمان دقیق شهادت او نامشخص است.

شاگردان

از شاگردان او می‌توان به شهید سید علی‌اکبر مصباح مزارى، حجت‌الاسلام عالمى بلخى، حجت‌الاسلام محقق بلخی، انجیز نسیم مهدی و معلم بسم‌الله خان اشاره کرد.