عبدالله بحرانی
| فقیه، محدّث، متکلم و پژوهشگر شیعه | |
| نام کامل | عبدالله بن نورالدین بحرانی |
|---|---|
| زادگاه | بحرین |
| تاریخ وفات | حدود ۱۱۴۸ هـ.ق |
| محل سکونت | بحرین، اصفهان |
| خویشاوندان سرشناس | نورالدین بحرانی (پدر) |
| استادان | محمد باقر مجلسى |
| محل تحصیل | اصفهان |
| اجازه روایت از | محمد باقر مجلسى |
| تالیفات | عوالم العلوم و المعارف، کمک در تدوین بحارالانوار |
عبدالله بن نورالدین بحرانی (درگذشته حدود ۱۱۴۸ هـ.ق) از فقها و محدّثان نامدار شیعه در دوره صفوی بود که به دلیل آثار علمی و حدیثی خود، از شاگردان برجسته محمدباقر مجلسى محسوب میشد. او بیشتر به تدوین دایرةالمعارف «عوالم العلوم و المعارف» شهرت دارد و در نگارش و تکمیل کتاب «بحارالانوار» نیز نقش مهمی ایفا کرد.
زندگی و تحصیلات
عبدالله بحرانی فرزند نورالدین بحرانی بود و در بحرين متولد شد. او در عصر طلایی فرهنگ ایران، به اصفهان رفت و علوم دینی و حدیثی را در محضر استادان برجسته فرا گرفت. بیشترین بهره علمی خود را از محفل علمی محمدباقر مجلسى کسب کرد و به عنوان شاگرد ویژه وی شناخته میشد.[۱] خوانساری او را «شیخ محدّث ماهر، متتبّع جلیل، متبحّر نبیل» معرفی میکند.
فعالیتها
بحرانی در دوران سلطنت شاه سلیمان (۱۰۷۸–۱۱۰۵ هـ.ق) و شاه سلطان حسین (۱۱۰۵–۱۱۳۵ هـ.ق) فعالیتهای علمی و فرهنگی چشمگیری داشت. این دوره به دلیل توجه شاهان صفوی به ترویج علوم دینی و احترام به عالمان شیعه، فصل درخشان فعالیتهای روحانیت محسوب میشود.[۲]
او در محفل درس محمدباقر مجلسى فعالیت داشت و اجازه روایت دریافت کرد. بحرانی در تدوین «بحارالانوار» به عنوان یار و همکار مجلسى مشارکت کرد و پس از درگذشت استادش، به تدوین موسوعه عظیم «عوالم العلوم و المعارف» پرداخت.
آثار علمی
بحارالانوار: بحرانی در تدوین این دایرةالمعارف بزرگ، با همراهی شاگردان دیگر مجلسى فعالیت داشت. این کتاب شامل همه ابعاد تاریخ و احکام شیعه است و بیش از ۴۰ هزار صفحه و ۲۳۲۷ باب دارد.
عوالم العلوم و المعارف: مشهورترین اثر خود بحرانی است که از نظر محتوا و گستردگی، حتی بیشتر از «بحارالانوار» محسوب میشود.[۳] این اثر شامل صد کتاب و بیش از ۱۰۰ جلد است و موضوعاتی چون توحید، نبوت، احوال پیامبران و ائمه، فقه، اخلاق، و طب را در بر میگیرد.[۴] این اثر به عنوان یک دائرةالمعارف گسترده، در بردارنده احادیث فقهی و تاریخی، و با نظم و ابتکار خاص در عناوین و مقدمهها تدوین شده است.[۵] برخی از مجلدات آن در دهه اخیر به چاپ رسیده و بقیه در حال تحقیق و نشر است.
جایگاه
کتاب «عوالم» به دلیل ساختار و جامعیت آن مورد توجه و تحسین اندیشمندان قرار گرفته است. برخی پژوهشگران، این اثر را «بحارالانوار» به شیوهای بهتر و گستردهتر توصیف کردهاند.[۶] آثار بحرانی نشاندهنده تداوم فعالیت علمی شیعی در دوره صفوی و تأثیر حضور وی در تدوین منابع حدیثی و فقهی است.[۷]
پانویس
- ↑ الذّریعة، آقا بزرگ تهرانى، ج ۱۵، ص ۳۵۶.
- ↑ الذّریعة، آقا بزرگ تهرانى، ج ۱۵، ص ۳۵۶.
- ↑ وقایع السنین و الاعوام، سیّد عبدالحسین خاتون آبادى، ص ۵۴۰.
- ↑ روضات الجنّات، خوانسارى، ج ۴، ص ۲۵۵.
- ↑ روضات الجنّات، خوانسارى، ج ۴، ص ۲۵۵.
- ↑ وقایع السنین و الاعوام، سیّد عبدالحسین خاتون آبادى، ص ۵۴۰
- ↑ الذّریعة، آقا بزرگ تهرانى، ج ۱۵، ص ۳۵۶.
