محمدابراهیم اعرافی

از یاقوت
محمدابراهیم اعرافی
فقیه، عالم دینی و مدرس حوزه علمیه
نام کاملمحمد ابراهیم اعرافی
تاریخ تولد۱۲۸۸ خورشیدی
زادگاهمیبد (یزد)
تاریخ وفات۱۳۷۱ خورشیدی
محل سکونتمیبد
محل تحصیلحوزه‌های علمیه یزد، مشهد و قم
اجازه اجتهاد ازامام خمینی، سید حسین بروجردی
فعالیت‌هاتدریس علوم دینی، تربیت طلاب، مبارزه با خرافات
سیاسیفعالیت‌های ضد حکومت پهلوی
اجتماعیهدایت مذهبی و اجتماعی مردم میبد


محمد ابراهیم اعرافی (۱۲۸۸–۱۳۷۱ش)، فقیه، عالم دینی، مدرس حوزه علمیه و از روحانیان تأثیرگذار اجتماعی و سیاسی ایران در قرن چهاردهم خورشیدی بود. وی از شاگردان برجسته حوزه‌های علمیه یزد، مشهد و قم به‌شمار می‌رفت و با دریافت اجازه تصدی امور شرعی از مراجع بزرگ شیعه، به‌ویژه امام خمینی و آیت‌الله بروجردی، جایگاهی معتبر در میان عالمان دینی یافت.

اعرافی افزون بر فعالیت‌های علمی در فقه، تفسیر، حدیث و اخلاق، در عرصه‌های اجتماعی و مبارزات ضد رژیم پهلوی حضوری فعال داشت و در هدایت مذهبی و انقلابی مردم شهرستان میبد نقشی محوری ایفا کرد.

او با تأکید بر پیوند علم و تهذیب اخلاقی، به تربیت طلاب و مقابله با خرافات دینی پرداخت و هم‌زمان در توسعه نهادهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی منطقه نقش مؤثری داشت. اعرافی از چهره‌های شاخص روحانیت محلی بود که زندگی علمی و اجتماعی‌اش با تحولات سیاسی ایران معاصر پیوندی عمیق داشت و تا پایان عمر به عنوان عالمی مردمی و مبارز شناخته می‌شد.

محمد ابراهیم در سال ۱۲۸۸ خورشیدی در خانواده‌ای مذهبی در میبد دیده به جهان گشود. پدر او حاج ملا عباس و جد پدری‌اش حاج آقا محمد از نیکان و خیرخواهان منطقه شهیدیه بودند. حاج آقا محمد به دلیل مبارزه با ظلم خوانین محلی، به دست عوامل آنان به شهادت رسید. جد مادری وی نیز حاج شیخ علی، از فرزندان آیت‌الله ملا ابوطالب شورکی، از مجتهدان برجسته زمان خود بود.

محمد ابراهیم اعرافی در ۲۸ شهریور ۱۳۷۱ در سن ۸۵ سالگی درگذشت.

تحصیلات و استادان

اعرافی آموزش قرآن را در شش‌سالگی نزد جد مادری خود آغاز کرد و سپس در حوزه علمیه یزد، مقدمات علوم حوزوی را فراگرفت. او در ادامه برای تکمیل تحصیلات به مشهد و سپس به حوزه علمیه قم هجرت کرد و از محضر استادانی چون آیت‌الله سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی، سید محمدتقی خوانساری، سید صدرالدین صدر و آیت‌الله حائری یزدی بهره برد.[۱]

وی از سوی مراجع بزرگی چون امام خمینی، آیت‌الله بروجردی و آیت‌الله گلپایگانی اجازه تصدی امور شرعی دریافت کرد.[۲]

فعالیت‌ها

علمی و اخلاقی

آیت‌الله اعرافی بر پیوند علم و اخلاق تأکید داشت و طلاب را به تهذیب نفس در کنار تحصیل علوم دینی فرا می‌خواند. او در فقه، تفسیر، حدیث و ادبیات عرب تبحر داشت و آثار و حواشی متعددی در موضوعات فقهی، تفسیری و اخلاقی از خود به‌جا گذاشت، از جمله چهل حدیث و یادداشت‌های علمی گوناگون.[۳]

اجتماعی و سیاسی

وی از مخالفان جدی خرافات و بدعت‌های دینی بود و در مبارزه با رژیم پهلوی، رهبری مردم میبد را بر عهده داشت. اعرافی بارها به دلیل فعالیت‌های انقلابی دستگیر و بازجویی شد و در راهپیمایی‌ها و اعتراضات مردمی حضوری فعال داشت.[۴]

وفات

محمد ابراهیم اعرافی پس از دوره‌ای بیماری، در ۲۸ شهریور ۱۳۷۱ش (۲۱ ربیع‌الاول ۱۴۱۳ق) در سن ۸۵ سالگی درگذشت. پیکر او پس از تشییع باشکوه در میبد، در کنار شهدای این شهر به خاک سپرده شد. رهبر انقلاب اسلامی، سید علی خامنه‌ای، در پیامی، از او به عنوان عالمی ربانی و مبارزی صادق یاد کرد.[۵]

پانویس

  1. پارساى کویر، ص ۲۹؛ گلشن ابرار، ج ۲، ص ۹۳۸؛ صحیفه امام، ج ۱، ص ۴۹۷
  2. صحیفه امام، ج ۱، ص ۴۹۷
  3. پارساى کویر، ص ۷۸–۸۴
  4. اسناد انقلاب اسلامی، ج ۳، ص ۲۶۳ و ۳۷۸
  5. پارساى کویر، ص ۱۵