میرزا جوادآقا تهرانی

میرزا جوادآقا تهرانی

فقیه، عالم دینی، مدرس حوزه
نام کامل	میرزا جواد حاجی ترخانی
تاریخ تولد	۱۲۸۳ هـ.ش.
زادگاه	تهران، ایران
تاریخ وفات	۲ آبان ۱۳۶۸ هـ.ش.
شهر وفات	مشهد، ایران
محل دفن	بهشت رضا، مشهد، ایران
محل سکونت	تهران، مشهد
خویشاوندان سرشناس	حاج آقا رضا شاهپوری (برادر)
استادان	آیت‌الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی، آیت‌الله حاج شیخ مرتضی طالقانی، آیت‌الله حاج شیخ محمد تقی آملی، آیت‌الله حاج شیخ هاشم قزوینی، آیت‌الله میرزا مهدی غروی اصفهانی
محل تحصیل	مدرسه ثروت تهران، حوزه علمیّه قم، نجف اشرف، حوزه علمیّه مشهد
اجازه اجتهاد از	آیت‌الله میرزا مهدی غروی اصفهانی
تالیفات	فلسفه بشری و اسلامی، عارف و صوفی چه می‌گوید؟، میزان الطالب، آیین زندگی و درس‌های اخلاق اسلامی، بهائی چه می‌گوید؟، بررسی در پیرامون اسلام
سیاسی	حمایت از انقلاب اسلامی ایران، همراهی با نهضت امام خمینی، شرکت در راهپیمایی‌ها و جبهه‌های دفاع مقدس

میرزا جواد حاجی ترخانی (۱۲۸۳–۱۳۶۸ش) معروف به میرزا جوادآقا تهرانی، عالم مجاهد، فقیه پرهیزگار و عبدصالح، از شخصیت‌های برجسته دینی و اخلاقی معاصر ایران بود. وی تحصیلات حوزوی خود را در تهران، قم، نجف و مشهد گذراند و از شاگردان برجسته‌ای چون آیت‌الله میرزا مهدی غروی اصفهانی بهره برد.

میرزا جواد آقا، پیرو مکتب تفکیک، بر جداسازی معارف وحیانی از فلسفی و عرفانی تأکید داشت. او علاوه بر تدریس و تربیت شاگردان، در امور اجتماعی، خیریه و حمایت از انقلاب اسلامی فعال بود و حتی در سن کهولت در جبهه‌های دفاع مقدس حاضر شد.

آثار تألیفی او شامل مباحث کلامی، اخلاقی و فلسفی است. میرزا جواد آقا در ۲ آبان ۱۳۶۸ش درگذشت و در بهشت رضا (ع) مشهد به خاک سپرده شد، بدون سنگ قبر و نشانه‌ای، مطابق وصیت خود.

تحصیلات

میرزا جواد آقا پس از تحصیلات ابتدایی و اخذ گواهی سیکل از مدرسه ثروت تهران، برای فراگیری علوم دینی به حوزه علمیّه قم رفت. پس از مدتی، برای ادامه تحصیل رهسپار نجف اشرف شد و از محضر استادانی همچون آیت‌الله سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی، آیت‌الله حاج شیخ مرتضی طالقانی و آیت‌الله حاج شیخ محمدتقی آملی بهره علمی و اخلاقی فراوان برد. او پس از بازگشت به تهران در سال ۱۳۱۲ هـ.ش. مدتی به مشهد مقدس سفر کرد.

در مشهد، دوره سطح را نزد آیت‌الله حاج شیخ هاشم قزوینی گذراند و در درس خارج فقه و اصول و معارف آیت‌الله میرزا مهدی غروی اصفهانی شرکت کرد و نزدیک ۱۰ سال از او بهره برد.

استادان

آیت‌الله تهرانی از محضر استادان برجسته‌ای بهره برد، از جمله:

• آیت‌الله سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی
• آیت‌الله حاج شیخ مرتضی طالقانی
• آیت‌الله حاج شیخ محمدتقی آملی
• آیت‌الله حاج شیخ هاشم قزوینی
• آیت‌الله میرزا مهدی غروی اصفهانی (میرزا جواد آقا به ویژه تحت تأثیر آیت‌الله میرزا مهدی غروی قرار داشت و از او گرایش به «مکتب تفکیک» یافت.)

مکتب تفکیک

«مکتب تفکیک» نوعی بینش علمی و دینی است که توسط میرزا مهدی غروی اصفهانی به شاگردان خود منتقل شد و میرزا جواد آقا نیز پیرو آن بود. این مکتب بر تفکیک معارف وحیانی از معارف بشری و فلسفی تأکید دارد و سه جریان شناختی را در نظر می‌گیرد: ۱. وحی (قرآن و دین) ۲. عقل (فلسفه و برهان) ۳. کشف و شهود (عرفان و ریاضت)

فضایل اخلاقی

میرزا جواد آقا زندگی ساده‌ای داشت؛ لباس‌های ارزان می‌پوشید و خانه‌های استیجاری یا عاریتی را ترجیح می‌داد. او خود را از همه کوچک‌تر می‌دید و به طلبه‌ها و سادات احترام می‌گذاشت، و هیچ‌گاه اجازه نمی‌داد کسی دست او را ببوسد یا او را «آیت‌الله» خطاب کند. میرزا جواد آقا حتی هنگام حضور در جبهه، به دیگران مزاحمت نمی‌رساند و وصیت کرده بود که جنازه‌اش بی‌صدا و بدون تشریفات دفن شود.

خدمات اجتماعی و سیاسی

میرزا جواد آقا تهرانی در تأسیس درمانگاه خیریه بینوایان (۱۳۳۴ش) و صندوق قرض‌الحسنه مشهد (۱۳۴۲ش) مشارکت داشت. او همچنین از انقلاب اسلامی ایران و نهضت امام خمینی حمایت می‌کرد و با شخصیت‌های مبارز چون شهید نواب صفوی و شهید هاشمی‌نژاد مرتبط بود.

حضور در جبهه

وی در دوران کهولت سن، جامهٔ بسیجی پوشید و چندین نوبت در مناطق جنگی حاضر شد. از اقدامات او در جبهه، شلیک یک خمپاره با نام نمادین «چهارده معصوم» گزارش شده است. همچنین وی در جبهه به اقامهٔ نماز جماعت می‌پرداخت و به استناد گفته‌های خود، بر پایهٔ سفارشی که در خواب از سوی امام زمان (عج) به وی شده بود، در جبهه حضور یافته است.

تألیفات

از آثار چاپ‌شده او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. فلسفه بشری و اسلامی: در ردّ کمونیسم و ماتریالیسم
2. عارف و صوفی چه می‌گوید؟
3. میزان الطالب: دو جلد در مباحث کلامی بر اساس قرآن و حدیث
4. آیین زندگی و درس‌های اخلاق اسلامی
5. بهائی چه می‌گوید؟
6. بررسی پیرامون اسلام: در رد نظریات کسروی

وفات

میرزا جواد آقا تهرانی در سحرگاه ۲ آبان ۱۳۶۸ش درگذشت و پیکرش در بهشت رضا (ع) مشهد، کنار شهدای جنگ تحمیلی به خاک سپرده شد. مرقد وی بر اساس توصیه خودش فاقد سنگ قبر و مشخصات است.