کتایون ریاحی
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۰ دی ۱۳۴۰ |
| محل تولد | تهران |
| اطلاعات هنری | |
| پیشه | بازیگر |
| شروع فعالیت هنری | اواسط دهه ۶۰ خورشیدی |
| آثار | پدرسالار شام آخر دعوت شب دهم یوسف پیامبر روشنتر از خاموشی |
| جوایز | بهترین بازیگر زن از جشنواره بینالمللی فیلم قاهره برای فیلم شام آخر سال ۱۳۸۱ بهترین بازیگر زن در جشن سینمایی دنیای تصویر (جشن حافظ) برای سریال یوسف پیامبر ۱۳۹۰ |
کتایون ریاحی (زاده ۱۰ دی ۱۳۴۰ در تهران) بازیگر سینما و تلویزیون ایران است. او از جمله چهرههای موردتوجه سینما و تلویزیون ایران در دهه ۸۰ خورشیدی است.
ریاحی فعالیت هنری خود را از اواسط دهه ۶۰ خورشیدی با نقشآفرینی در سریال تلویزیونی «سایه همسایه» آغاز کرد و پس از آن با فیلم سینمایی «پاییزان» برای نخستین بار جلوی دوربین یک فیلم سینمایی رفت. پس از آن نیز فعالیت هنری خود را با بازی در آثاری چون «کشتی آنجلیکا»، «آپارتمان شماره۱۳»، «تماس شیطانی» ادامه داد.
ریاحی با بازی در سریال «پدر سالار» مورد توجه بیشتری قرار گرفت. نقطه عطف بازیگری او بازی در فیلم سینمایی «شام آخر» بود که نقشآفرینیاش در نقش میهن مشرقی موردتوجه مخاطبان و منتقدان سینما قرار گرفت و جوایزی را نیز برای ریاحی به ارمغان آورد. پس از آن نیز ریاحی در آثار مهم و موردتوجه سینما و تلویزیون از جمله سریالهای «پس از باران»، «تولدی دیگر»، «روشنتر از خاموشی»، «شب دهم» و فیلمهای سینمایی «این زن حرف نمیزند»، «شیرین»، «دعوت» و... را تجربه کرد.
یکی دیگر از نقشآفرینیهای موردتوجه ریاحی بازی در نقش زلیخا در سریال تلویزیونی یوسف پیامبر بود که یکی از نقشهای موردتوجه این سریال و یکی از مهمترین آثار در کارنامه کاری ریاحی را رقم زد و به خاطره جمعی مخاطبان تلویزیون در دهه ۸۰ خورشیدی تبدیل شد. پس از پایان سریال یوسف پیامبر، ریاحی اعلام کرد که توان تحم فضای موجود در سینما را ندارد و از بازیگری کنرهگیری کرد. او در همین رابطه در گفتوگویی اعلام کرد: « چون در فیلم یوسف پیامبر مسائل معنوی، آرامش، احترام، حیا و حجاب مطرح بود و وی نمیتوانست صحنههای دیگر را تحمل کند، گفت: دیگر نمیخواهم کار کنم و میخواهم شیرینی سریال یوسف پیامبر در ذائقه من بماند.»
ریاحی هرچند بعد از کنارهگیری از بازیگری به فعالیتهای خیریه روی آورد، ولی بهویژه در سالهای ابتدایی دهه ۱۴۰۰ با حاشیههایی چون ادعای تعرض جنسی از سوی یکی از بازیگران سینما و تلویزیون و همچنین فعالیت سیاسی و کشف حجاب در جریان حوادث ۱۴۰۱ دوباره خبرساز شد.
او در سالهای اخیر دو کتاب «یک پنجره برای من» و «ماهی قرمز کوچولو» را نیز به رشته تحریر درآورده است.
کتایون ریاحی کسب جوایزی از جشنواره بینالمللی فیلم قاهره، جشن حافظ و جشنواره تولید سیما را برای آثاری چون «شام آخر»، «این زن حرف نمیزند»، «یوسف پیامبر»، «پس از باران» و... را نیز در کارنامه دارد.
او سابقه ازدواج با امیرفرشید رحیمیان (نوازنده و رهبر ارکستر) و مسعود بهبهانینیا (فیلمنامهنویس و تهیهکننده) را نیز دارد؛ هرچند هر دو ازدواج به جدایی منجر شده است.
زندگی و فعالیت حرفهای
کتایون ریاحی در ۱۰ دی ۱۳۴۰ در تهران به دنیا آمد. او دارای یک فرزند به نام پوریا است که موسیقیدان و دارای تحصیلات آکادمیک در زمینه موسیقی است. پدر او اردشیر ریاحی پزشک ارتوپد، اصالت شیرازی و مادر او گیتی ریاحی طراح لباس، گیلانیتبار است. برادر او علیرضا ریاحی از دیگر بازیگران سینما در ایران است. ازدواج اول او با فرشید رحیمیان به طلاق منجر شد و ثمره آن پسری به اسم پوریا بود. ریاحی برای ازدواج دوم با مسعود بهبهانی ازدواج کرد.
ریاحی با نویسندگی برای کودکان آغاز و با فیلم خبرچین به سینما آمد. اما فیلم در نیمه راه متوقف شد و او برای بازی در فیلم پاییزان انتخاب شد. در آن زمان در سینما چندان موفق نبود اما با بازی در مجموعه پدرسالار توانست خود را مطرح کند و حضور او در مجموعههای تلویزیونی پس از باران (۱۳۷۹) و شب دهم (۱۳۸۰) از او چهرهای شناختهشده ساخت.
او پس از پنج سال دوری از سینما با بازی در شام آخر مهمترین بازی دوران بازیگری خود را به معرض نمایش گذاشت و برای بازی در همین فیلم نامزد جایزهی بهترین بازی نقش اول زن از بیستمین جشنواره فیلم فجر شد. این زن حرف نمیزند دیگر فیلمی بود که ریاحی در آن ایفای نقش کرد. او برای بازی در این فیلم هم نامزد جایزه از هفتمین جشن خانه سینما شد.
آخرین بازی او در سریال یوسف پیامبر در نقش زلیخا بود. ریاحی در خرداد ۱۳۸۸ طی یادداشتی به سایت سیمافیلم، کنارهگیری خود از دنیای بازیگری را اعلام کرد. فرجالله سلحشور کارگردان یوسف پیامبر در گفتوگویی در این مورد گفت که او گفته:
«دیگر نمیتوانم فضاهای موجود سینما را تحمل کنم و از حرفه بازیگری کنارهگیری کرد. چون در فیلم یوسف پیامبر مسائل معنوی، آرامش، احترام، حیا و حجاب مطرح بود و وی نمیتوانست صحنههای دیگر را تحمل کند، گفت: دیگر نمیخواهم کار کنم و میخواهم شیرینی سریال یوسف پیامبر در ذائقه من بماند.»
حواشی
در فروردین ۱۳۹۲ تصاویری از کنسرت ابی در لسآنجلس منتشر شد که نشان دهنده حضور بدون حجاب زنی در کنار ابی بود که شباهت زیادی با ریاحی داشت. انتشار این تصاویر با حاشیههایی از سوی سایتهای خبری، معاون اجتماعی پلیس و فرجالله سلحشور همراه بود. سلحشور پیش از تکذیب یا تأیید ریاحی، در مصاحبه با رسانهها گفت: «این اتفاق مطلب ما را تأیید میکند که در شرایط فعلی و با این جریان، عوامل سینمای ما نمیتوانند درست رفتار کنند و این سینماست که معمولاً سینماگرانش را در آلودگی و فساد خودش غرق میکند. حال فرقی ندارد که آن بازیگر «یوسف» باشد یا فرد دیگری».
معاون اجتماعی نیروی انتظامی از برخورد با مسئله پوشش بازیگران سینما در خارج از کشور از طریق اینترپل گفت. در واکنش به این بحثها ریاحی انتساب این عکسها به خود را تکذیب کرد و گفت «متأسفم از اینکه در جامعه مترقی ایران، برخی از مردم از روی بیخبری و بیاطلاعی در صدد تخریب چهرههای شناخته شده هستند». همچنین برخی رسانهها مدعی شدند که این تصاویر متعلق به مهشید برومند، همسر دوم ابی است. ریاحی در ۱۵ تیر ۱۳۹۵، با حضور در برنامه خندوانه به عنوان مهمان به تلویزیون برگشت.
فعالیت اجتماعی ریاحی یکی از امضاکنندگان بیانیه زنان سینماگر در فروردین ۱۴۰۱ برای پایاندادن به مناسبات خشونت جنسیتی در سینمای ایران بود. ریاحی یکی از نخستین بازیگرانی بود که در شهریور ۱۴۰۱ در حمایت از مهسا امینی، دختر فوت شده در بازداشتگاه گشت ارشاد، کشف حجاب کرد. او در جواب به محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد، که گفته بود کسانی که «حجابشان را برداشتهاند به فکر فعالیت دیگری باشند»، گفت «پیشنهاد میکنم شما فکر یه کار آبرومند برای خودت باش.» مأموران امنیتی قصد داشتند او را بازداشت کنند اما با ورود به خانهاش، ریاحی گریخته بود. برخی از وسایل شخصی او مانند لپ تاپش توسط مأموران ضبط شد. پس از آن خبری از ریاحی نبود و مدیر پیج اینستاگرام او گفت که جانش در خطر است. او در ۲۹ آبان در قزوین بازداشت شد. ریاحی در آذر ۱۴۰۱ با قرار وثیقه آزاد شد.
ریاحی طی سال ۱۳۹۳، دو کتاب منتشر کرد. اولی با عنوان یک پنجره برای من با طرح جلدی از عباس کیارستمی و شامل هشت نمایشنامه است. به علاوه، در مقدمه این کتاب، بخشهای مختلف زندگی ریاحی شرح داده شده است. کتاب دوم او نیز یک داستان کودکانه باعنوان ماهی قرمز کوچولو است.
آثار
مجموعه تلوزیونی
- سایه همسایه(۱۳۶۴)
- هفت شهر عشق(۱۳۹)
- دردسر(۱۳۷۱)
- همسایهها(۱۳۷۲)
- پدرسالار(۱۳۷۲)
- عاطفه(۱۳۷۳)
- شیخ مفید(۱۳۷۴)
- پهلوانان نمیمیرند(۱۳۷۴)
- صدای صنوبر(۱۳۷۵)
- بازگشت پرستوها(۱۳۷۶)
- شرکت(۱۳۷۶-۱۳۷۷)
- فردا دیر است(۱۳۷۶-۱۳۷۷)
- خبرنگار خارجی(۱۳۷۶-۱۳۷۷)
- روزهای زندگی(۱۳۷۷-۱۳۷۸)
- پس از باران(۱۳۷۸-۱۳۷۹)
- روشنتر از خاموشی(۱۳۷۸-۱۳۸۱)
- شب دهم(۱۳۸۰)
- عروج(۱۳۸۱)
- مرده متحرک(۱۳۸۴)
- یوسف پیامبر(۱۳۸۳-۱۳۸۷)
فیلمهای سینمایی
- پاییزان(۱۳۶۶)
- خبرچین(۱۳۶۶)
- غریبه(۱۳۶۶)
- آخرین لحظه(۱۳۶۷)
- کشتی آنجلیکا(۱۳۶۷)
- آپارتمان شماره ۱3(1369)
- حکایت آن مرد خوشبخت(۱۳۶۹)
- تماس شیطانی(۱۳۷۱)
- قافله(۱۳۷۱)
- ماه مهربان(۱۳۷۴)
- لاکپشت(۱۳۷۵)
- شام آخر(۱۳۸۰)
- جایی دیگر(۱۳۸۱)
- بانوی من(۱۳۸۱)
- این زن حرف نمیزند(۱۳۸۱)
- تارا و تب توت فرنگی(۱۳۸۲)
- شیرین(۱۳۸۷)
- دعوت(۱۳۸۷)
افتخارات و جوایز
| سال | جایزه / جشنواره | رده | اثر | نتیجه |
|---|---|---|---|---|
| ۱۳۸۱ | جشنواره بینالمللی فیلم قاهره | بهترین بازیگر زن | شام آخر | برنده |
| ۱۳۸۰ | جشنواره فیلم فجر (دوره ۲۰) | بهترین بازیگر نقش اول زن | شام آخر | نامزد |
| ۱۳۸۲ | جشن خانه سینما (دوره ۷) | بهترین بازیگر نقش اول زن | این زن حرف نمیزند | نامزد |
| ۱۳۸۱ | جشن خانه سینما (دوره ۶) | بهترین بازیگر نقش اول زن | شام آخر | نامزد |
| ۱۳۸۲ | منتخب سایت ایران اکتور (دوره ۳) | بهترین بازیگر زن | شام آخر | نامزد |
| ۱۳۸۳ | منتخب سایت ایران اکتور (دوره ۴) | بهترین بازیگر زن | این زن حرف نمیزند | نامزد |
| ۱۳۸۲ | منتخب نویسندگان و منتقدان (دوره ۱۸) | بازیگر نقش اول زن سال | این زن حرف نمیزند | برنده |
| ۱۳۹۰ | جشن سینمایی دنیای تصویر (جشن حافظ) | بهترین بازیگر نقش اول زن درام تلویزیونی | یوسف پیامبر | برنده |
| ۱۳۸۲ | جشن سینمایی دنیای تصویر (جشن حافظ) | بهترین بازیگر نقش اول زن | این زن حرف نمیزند | برنده |
| ۱۳۸۱ | جشن سینمایی دنیای تصویر (جشن حافظ) | بهترین بازیگر نقش اول زن درام تلویزیونی | شب دهم | برنده |
| جشنواره سیما | بازیگر برگزیده | پس از باران | برنده | |
| جشنواره سیما | بازیگر برگزیده | فردا دیر است | برنده | |
| جشنواره سیما | بازیگر برگزیده | روزهای زندگی | برنده | |
| جشنواره سیما | بازیگر برگزیده | شب دهم | برنده | |
| جشنواره سیما | بازیگر برگزیده | یوسف پیامبر | برنده | |
| جشنواره سیما | بهترین بازیگر مردمی | برنده |
