ما تا پایان جنگ مردمی بودیم اما پس از آن بازتوزیع غربگرایانه در کشور شروع شد و مردم سراغ سرمایهداری رفتند و رانت خواریهایی هم صورت گرفت؛ اما آقای رئیسی این قصه را برهم زد و مسیر را به اصل انقلاب برگرداند. دیدیم که مردم هم در تشییع جنازه ایشان چه کردند. جامعه هنوز در شوک از دست دادن رئیسی است چرا که باور نمیکرد ایشان به این زودی از دنیا برود. بعد از این شوک است که کم کم شهید رئیسی تبدیل به اسطوره این ملت خواهد شد.
برای زنده ماندن یک فرهنگ، تراژدی خیلی مهم است؛ البته نه به معنای غربی آن، بلکه به معنای سوگنامه بودنش. ایران فرهنگ خود را با همین سوگنامهها نگه داشته است، قبل از اسلام سیاوشان و بعد از آن شهادت امام حسین(ع). فرهنگ برای بازسازی خود به همین سوگنامهها برمیگردد.
یک جامعه زنده اخبار مرگ بزرگان خود را نگه میدارد، به آن آب و تاب میدهد و بر پایه آن مناسک میسازد. جامعه زنده از مرگ، حیات درست میکند. جامعه ایران نیز از مرگ رئیس جمهور خود زندگی میسازد.[۶]
ابراهیم فیاض
| جامعهشناس، مردمشناس، استاد دانشگاه تهران | |
| پرونده:ابراهیم فیاض.jpg | |
| نام تولد | ابراهیم فیاض |
|---|---|
| زمینه فعالیت | جامعهشناسی، مردمشناسی، مطالعات دین و فرهنگ |
| ملیت | ایرانی |
| تاریخ تولد | ۱۳۴۲ |
| محل تولد | کازرون |
| محل زندگی | تهران |
| پیشه | جامعهشناس مردمشناس استاد دانشگاه |
| سالهای فعالیت | از دهه ۱۳۷۰ تاکنون |
| تحصیلات | دکتری فرهنگ و ارتباطات (دو مدرک دکتری) |
| دانشگاه | دانشگاه تهران دانشگاه امام صادق(ع) |
| آثار | ایران آینده، تعامل دین، فرهنگ و ارتباطات، مهندسی فرهنگ عمومی، مردمشناسی دینی توسعه در ایران، مردمشناسی تاریخی–شناختی علم در ایران |
ابراهیم فیاض (زاده ۱۳۴۲ در کازرون) جامعهشناس، مردمشناس و استاد دانشگاه ایرانی است که بهعنوان یکی از چهرههای فعال و بحثبرانگیز در حوزه مطالعات دین، فرهنگ و علوم انسانی در ایران شناخته میشود.
او دانشیار و عضو هیئتعلمی گروه مردمشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران است و در کنار فعالیت دانشگاهی، بهعنوان استاد مدعو با دانشگاه امام صادق(ع) و دانشگاه باقرالعلوم قم نیز همکاری داشته است. بخش عمده پژوهشهای او بر انسانشناسی ایران، جامعهشناسی دین، فرهنگ معاصر، نسبت ایران با مدرنیته، نقد علوم انسانی موجود و تحلیل تحولات اجتماعی متمرکز بوده است.
فیاض از نوجوانی تحصیلات حوزوی را آغاز کرد و پس از چند سال تحصیل علوم دینی و فلسفی، وارد دانشگاه تهران شد. او مدارک کارشناسی جامعهشناسی (۱۳۷۲) و کارشناسیارشد مردمشناسی (۱۳۷۴) را در دانشگاه تهران دریافت کرد و در ادامه، بهطور همزمان مسیر مطالعاتی خود را در حوزه فرهنگ و ارتباطات ادامه داد. او نخستین مدرک دکترای خود را در رشته فرهنگ و ارتباطات از دانشگاه تهران (۱۳۸۱) و دومین دکترای را در همین رشته از دانشگاه امام صادق(ع) (۱۳۸۷) اخذ کرد.
ترکیب آموزش حوزوی و دانشگاهی، همراه با گرایش او به تحلیلهای زیستجهانمحور از جامعه ایرانی، سبب شده دیدگاههای فیاض در حوزههای دین، فرهنگ، توسعه، مدرنیزاسیون، فضای مجازی، هویت ایرانیـاسلامی و آینده فرهنگی ایران مورد توجه طیف متنوعی از پژوهشگران و رسانهها قرار گیرد. بسیاری از تحلیلهای او درباره آسیبهای فرهنگی، چالشهای سیاستگذاری، وضعیت علوم انسانی، تحولات خانواده، پیامدهای فرهنگی فناوری و نسبت دین و مدرنیته، بازتاب رسانهای گستردهای داشته و گاه محل مناقشه بوده است.
فیاض علاوهبر تدریس درسهای انسانشناسی جهانیشدن، انسانشناسی فلسفی، مردمشناسی اعتقادات دینی، مبانی فلسفه، روششناسی و انسانشناسی دینی ایران، مجموعهای قابلتوجه از کتابها و مقالات را در حوزههای دین، فرهنگ، ارتباطات، توسعه و انسانشناسی تاریخی منتشر کرده است. از میان آثار شناختهشده او میتوان به ایران آینده، تعامل دین، فرهنگ و ارتباطات، مهندسی فرهنگ عمومی، مردمشناسی دینی توسعه در ایران و مردمشناسی تاریخی–شناختی علم در ایران اشاره کرد.
او همچنین در نهادهای سیاستگذار فرهنگی عضویت داشته، از جمله در شورای فرهنگ عمومی کشور، و در دو دوره بهعنوان داور جشنواره فیلم فجر فعالیت کرده است. حضور رسانهای فعال او، بهویژه در برنامههای تحلیلی همچون «جهانآرا»، نیز نقش مهمی در طرح دیدگاههایش درباره مسائل فرهنگی و اجتماعی ایفا کرده است.
زندگی و تحصیلات
ابراهیم فیاض در سال ۱۳۴۲ در کازرون به دنیا آمد. او تحصیلات حوزوی خود را پس از پایان دوره دبیرستان آغاز کرد و چند سال دروس دینی، فلسفه و مباحث معرفتی را در حوزه علمیه گذراند. پس از دورههای حوزوی، وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۷۲ مدرک کارشناسی جامعهشناسی را دریافت کرد.
فیاض سپس در رشته مردمشناسی در دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال ۱۳۷۴ مدرک کارشناسیارشد خود را در این حوزه اخذ کرد. او در ادامه، تحصیلات خود را در رشته فرهنگ و ارتباطات ادامه داد و مدرک دکتری فرهنگ و ارتباطات را نخست از دانشگاه تهران (۱۳۸۱) و سپس دکتری دیگری از دانشگاه امام صادق(ع) (۱۳۸۷) دریافت کرد.
فعالیت علمی و جایگاه فکری
ابراهیم فیاض از دهه ۱۳۷۰ بهعنوان عضو هیئت علمی گروه مردمشناسی دانشگاه تهران فعالیت میکند و در حوزههایی چون انسانشناسی دین، فرهنگ ایرانی، جامعهشناسی معرفت و نقد علوم انسانی جدید پژوهش داشته است. او در دانشگاه تهران و دانشگاههای امام صادق(ع) و باقرالعلوم به تدریس مباحثی چون انسانشناسی فرهنگی، اعتقادات دینی، انسانشناسی فلسفی و روششناسی پرداخته است.
جایگاه فکری فیاض بر پیوند آموزش حوزوی و دانشگاهی استوار است و به همین دلیل، تحلیلهای او عمدتاً بر نسبت دین و فرهنگ، نقد مدرنیته، چالشهای علوم انسانی در ایران و مطالعه تحولات فرهنگی معاصر متمرکز است. طرح دیدگاههایی درباره آینده فرهنگی ایران، سیاست فرهنگی، توسعه و پیامدهای فضای مجازی، او را به یکی از چهرههای اثرگذار و در مواردی بحثبرانگیز در حوزه مطالعات دین و فرهنگ تبدیل کرده است.
مسئولیتهای علمی و اجرایی
مهمترین مسئولیتها و عضویتهای علمی–اجرایی فیاض عبارتاند از:
- عضو هیئت علمی گروه مردمشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
- استاد مدعو دانشگاه امام صادق(ع) و دانشگاه باقرالعلوم قم
- عضو شورای فرهنگ عمومی کشور
- همکاری با نهادهای سیاستگذار فرهنگی و رسانهای در حوزه دین، فرهنگ و ارتباطات
- داور بخش سودای سیمرغ در بیستوهشتمین جشنواره فیلم فجر
- داور بخش «فیلمهای اول» در سیویکمین جشنواره فیلم فجر
کتابشناسی
از مهمترین آثار مکتوب ابراهیم فیاض میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ایران آینده؛ به سوی الگویی مردمشناختی برای ابرقدرتی ایران
- جامعهشناسی معرفتی ادبیات و ارتباطات
- تعامل دین، فرهنگ و ارتباطات؛ نگاهی مردمشناختی
- مهندسی فرهنگ عمومی؛ رهیافتهای نظری
- مردمشناسی دینی توسعه در ایران
- مردمشناسی تاریخی–شناختی علم در ایران
- مشارکت در کتاب «شناخت و تحلیل قیام عاشورا»
حضور رسانهای
ابراهیم فیاض در سالهای اخیر بهعنوان کارشناس مسائل فرهنگی و اجتماعی در برنامههای گفتوگومحور تلویزیون، از جمله «جهانآرا» شبکه افق و چند برنامه تحلیلی دیگر، حضور داشته و در موضوعاتی چون هویت ایرانیـاسلامی، توسعه، سیاست فرهنگی، مسئله زنان، پدیده فضای مجازی و رابطه دین و جامعه به ارائه تحلیل پرداخته است.
برخی از گفتوگوها و مواضع او در رسانهها با واکنشهای گسترده مواجه شده و در چند مورد بحثهای رسانهای و اجتماعی ایجاد کرده است.
حواشی
از جمله مواردی که نام فیاض در رسانهها خبرساز شد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اظهارات درباره ازدواج موقت و «ساندویچ»: در سال ۱۳۹۱ نقلقولهایی از او درباره محرمیت دختر و پسر بدون خواندن صیغه منتشر شد که واکنشبرانگیز شد؛ چند روز بعد در گفتوگو با فارس، او بخشی از برداشتها را «تحریف» خواند و توضیح داد که منظورش بهشرط وجود قصد جدی ازدواج بوده است.[۱]
- بحثهای مربوط به مرتضی مطهری و عبدالکریم سروش: در مناظرهها و گفتوگوها، او شهید مطهری را «دچار مدرنیسم اسلامی» دانسته و گفته آثار عبدالکریم سروش ادامه آثار مطهری است؛ این اظهارات با واکنش علی مطهری و رسانهها روبهرو شد.[۲]
- پرونده قضایی در قم (۱۳۹۸): پس از اظهار نظر او درباره پدیده چندهمسری و نسبت دادن برخی آسیبها به شرایط اجتماعی قم، تعدادی از شهروندان قمی از او شکایت کردند و دادستانی قم تشکیل پرونده را اعلام کرد.[۳]
- حذف از برنامه زنده شبکه چهار: در سال ۱۴۰۱، در برنامه تلویزیونی «چشمانداز» شبکه چهار، هنگام بحث او درباره الگوی مسکن (برجنشینی و واحدهای کوچک برای دانشجویان)، پخش زنده بدون توضیح با حذف او از ادامه برنامه همراه شد.[۴]
- اظهارنظرها پس از درگذشت ابراهیم رئیسی: در گفتوگویی با ایرنا در خرداد ۱۴۰۳، او آیتالله رئیسی را «در حال تبدیل شدن به اسطوره جامعه ایران» توصیف کرده و تشییع او را نمونهای از بازتولید هویت و مدنیت ایرانی دانسته است.[۵]
گفتاورد
پانویس
- ↑ «جوانان را به ازدواج موقت تشویق نکنید/مشرق نیوز». ۲۱ مهر ۱۳۹۱. دریافتشده در ۱۶ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ «ابراهیم فیاض: سروش ادامه مطهری بود/خبرآنلاین». ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۱. دریافتشده در ۱۶ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ «دردسر چند همسری برای یک جامعه شناس!/ جنجال سخنان ابراهیم فیاض درباره فحشا در قم/رویداد۲۴». ۱۸ آبان ۱۳۹۸. دریافتشده در ۱۶ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ «اتفاق عجیب روی آنتن شبکه ۴؛ ابراهیم فیاض از برنامه زنده اخراج شد/شهرآرا نیوز». دریافتشده در ۱۶ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ «ابراهیم فیاض: رئیسی اسطوره جامعه ایران میشود/خبرگزاری جمهوری اسلامی». ۸ خرداد ۱۴۰۳. دریافتشده در ۱۶ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ «ابراهیم فیاض: رئیسی اسطوره جامعه ایران میشود/خبرگزاری جمهوری اسلامی». ۸ خرداد ۱۴۰۳. دریافتشده در ۱۶ آذر ۱۴۰۴.
پیوند به بیرون
