به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه تهران، دکتر سید حسین حسینی، در نشست معاونین اداری و مالی دانشگاه با اشاره به تغییر ساختار معاونتهای اداری و مالی و ادغام دو معاونت طرح و برنامه و اداری مالی، گفت:
«نگاهی که در این ساختار باید وجود داشته باشد، این است که طرح و برنامه مقدم بر پشتیبانی است؛ البته چون مدیران این معاونت به عنوان کسانی که در صف مقدم مجموعه فعالیتهای اجرایی دانشگاه هستند، بار پشتیبانی بر عهده آنهاست و زمان کمتری برای پرداختن به طرح و برنامه دارند؛ ولی انتظار این است که در موضوعات طرح و برنامه هم اهتمام جدی داشته باشند».
سرپرست دانشگاه تهران با اشاره به جایگاه و اهمیت طرح و برنامه در دانشگاه تهران، بر تقویت نگاه کارشناسی در این بخش تاکید کرد و گفت:
«وقتی میگوئیم طرح و برنامه؛ یعنی وقتی میخواهیم ساختارهایی را در دانشگاه ایجاد کنیم، این ساختارها باید با دقت بسیار از سوی کارشناسان مورد بررسی قرار گیرد و سپس به تأیید و تصویب مراجع ذیصلاح برسد».
حسینی افزود:
«اگرچه این تغییر ساختارها، نهایتاً در دانشگاه به تأیید هیأت امنا میرسد، کار کارشناسی در این تغییر ساختارها بسیار مهم است؛ یعنی وقتی ما ساختار را توسعه میدهیم، آنچه باید مد نظر قرار بگیرد، متناسبسازی است و این متناسبسازی باید سرلوحه همه اقدامات ما باشد».
سرپرست دانشگاه تهران، تصریح کرد: «در تغییر ساختارها باید به گونهای عمل کنیم که هزینهای برای دانشگاه ایجاد نشود و هزینهای باشد که کاملاً توجیهپذیر در مقایسه با دستاوردهای آن باشد».
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر تخصیص بهموقع درآمدهای اختصاصی به واحدها گفت:
«درآمدهای اختصاصی باید بهموقع در اختیار واحدها قرار گیرد؛ چرا که واحدها چالشهای مالی خود را دارند. باید تلاش کنیم که درآمد اختصاصی دانشگاه، صرف امور جاری مثل حقوق و دستمزد نشود».
همه فعالیتهای دانشگاه باید در خدمت دانشجو باشد.
سرپرست دانشگاه تهران همچنین با تاکید بر جایگاه کارشناسان در امور توسعهای دانشگاه، خاطرنشان کرد:
«کارشناسان جایگاه بسیار مهمی در امور توسعهای دارند و باید واقعیتها و ملاحظات را به مدیران دانشگاه منتقل کنند؛ چرا که گاهی ممکن است مدیران در جریان مشکل باشند و برای رفع مشکل هم اقداماتی انجام بدهند، ولی به دلایلی ملاحظات کارشناسی را نبینند و این کارشناسان هستند که باید به مدیریت دانشگاه کمک کنند که در بحثهایی مثل بحث توسعه، ملاحظات و اقتضائات را در نظر بگیرند».
دکتر حسینی در بخش دیگری از سخنان خود، با بیان اینکه تمام فعالیتهای دانشگاه باید در خدمت دانشجو باشد، گفت:
«شکی در این نیست که همه ما اینجا هستیم، چون دانشجو اینجاست و همه فعالیتهای دانشگاه اعم از آموزشی و پژوهشی به دلیل حضور دانشجویان است و این موضوع باید ملکه ذهن همه ما بهخصوص مدیران باشد که همه فعالیتهای ما باید در خدمت دانشجو باشد و هرگونه تغییر ساختار، باید با نگاه به منافع دانشجو صورت گیرد».
سرپرست دانشگاه تهران افزود:
«توسعه دانشگاه، نباید صدمهای به کیفیت دانشگاه وارد کند و تمامی فعالیتهای دانشگاه باید حول محور کیفیت باشد؛ چرا که همه، دانشگاه تهران و اعتبار آن را با کیفیت آن میشناسیم؛ بنابراین اقدامات و عملکرد ما نباید به گونهای باشد که به کیفیت آن لطمه بزند».
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کمبود منابع مالی دانشگاه، بر تنوعبخشی به منابع مالی تاکید کرد و گفت:
«تنوعبخشی منابع مالی دانشگاه، نیازمند همفکری همه مسئولان حوزههای مربوطه است و امیدوارم بتوانیم با همکاری و تعامل همه بخشهای دانشگاه، آینده بهتری را برای دانشگاه رقم بزنیم».
سرپرست دانشگاه تهران در پایان با تاکید بر اینکه در تأمین منابع، باید نگاهمان را از منابع دولت برداریم، گفت:
«منابع محدود دولتی برای اداره ساختارهای ما کفایت نمیکند. ما باید با متناسبسازی ساختار و تشکیلات و سازماندهی نیروها، منابع را مدیریت کنیم و از سوی دیگر باید به منابع مالی تنوع ببخشیم و این موضوعی است که باید به طور جدی در خصوص آن برنامهریزی کنیم».[۱]
دانشگاه تهران
| بزرگترین و قدیمیترین دانشگاه دولتی ایران | |
 نشان دانشگاه تهران | |
| نام سازمان | دانشگاه تهران |
|---|---|
| نام بومی رومی | University of Tehran |
| بنیانگذار | علیاصغر حکمت (وزیر فرهنگ وقت) |
| بنیادگذاری | ۱۳۱۳ خورشیدی |
| پیشین | دارالفنون، مدرسه علوم سیاسی، مدرسه طب |
| گونهٔ سازمان | دانشگاه دولتی |
| حوزهٔ قدرت | آموزش عالی و پژوهش |
| زمینه فعالیت | آموزش، پژوهش، فرهنگ، فناوری |
| تأسیس | ۱۳۱۳ خورشیدی |
| رئیس کنونی | محمدحسین امید (۱۴۰۴ تاکنون) |
| رئیس پیشین | سید حسین حسینی (سرپرست، ۱۴۰۳) |
| وضعیت | فعال |
| ستاد | تهران، خیابان انقلاب اسلامی |
| شعار | «دانشگاه تهران، دانشگاه مادر» |
| کارکنان | بیش از ۲٬۰۰۰ نفر هیئت علمی |
| وزارت | وزارت علوم، تحقیقات و فناوری |
| وابسته به | دولت جمهوری اسلامی ایران |
| گروه زیردست | پردیسها و دانشکدههای متعدد |
| آدرس اینستاگرام | https://www.instagram.com/universityoftehran |
دانشگاه تهران از دانشگاههای کشور ایران است. این دانشگاه جزو ۱۰ دانشگاه برتر کشور بوده و به استناد رتبهبندی شانگهای از دانشگاههای معتبر جهانی به حساب میآید. این دانشگاه محلی برای برگزاری نماز جمعه تهران و خطبههای رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران بوده و هماکنون در برخی از هفتهها نیز میزبان نمازگزاران جمعه تهرانی است.
حضور رؤسای جمهوری اسلامی ایران در این دانشگاه و ارتباط با دانشجویان خصوصاً در روز دانشجو از دیگر فعالیتهای فرهنگی دانشگاه تهران است.
تاریخچه و شکلگیری دانشگاه تهران
دانشگاه تهران، با توجه به پیشینه تاریخی، اجتماعی و فرهنگی خود، در ادبیات رسمی با عناوینی چون «دانشگاه مادر» و «نماد آموزش عالی ایران» شناخته میشود. این دانشگاه نخستین مرکز آموزش عالی مدرن در تاریخ معاصر ایران است.
نخستین گامهای ایجاد ساختار نوین آموزش عالی در ایران در سال ۱۲۳۰ و با تأسیس دارالفنون توسط امیرکبیر برداشته شد؛ مرکزی که تا پیش از شکلگیری دانشگاه تهران، مهمترین مجموعه علمی کشور محسوب میشد.
پیشنهاد اولیه ساخت دانشگاهی مدرن را اسماعیل سنگ در سال ۱۳۰۵ مطرح کرد. در سال ۱۳۰۷ نیز محمود حسابی کلیات طرح ایجاد دانشگاه را به وزیر معارف وقت، اعتمادالدوله قراگوزلو، ارائه داد. با این حال روند اجرایی این پیشنهاد تا زمان وزارت علیاصغر حکمت پیگیری نشد. در سال ۱۳۱۰، به دستور رضاشاه و از سوی عبدالحسین تیمورتاش، عیسی صدیق (صدیق اعلم) مأمور شد برای بررسی نظام دانشگاهی جدید به ایالات متحده سفر کند و پس از مطالعه نهادهای علمی آن کشور، طرحی برای تأسیس دانشگاه در ایران ارائه دهد. طرح صدیق مورد تصویب علیاصغر حکمت قرار گرفت و سرانجام در ۸ خرداد ۱۳۱۳ تأسیس دانشگاه تهران در مجلس شورای ملی به تصویب رسید.
در بهمن ۱۳۱۲ جلسهای در هیئت دولت دربارهٔ زیباسازی تهران تشکیل شد. در این نشست، علیاصغر حکمت ــ کفیل وزارت معارف ــ ضمن تأکید بر پیشرفتهای پایتخت، نبود یک «انیورسته» را نقص اساسی شهر دانست. این سخنان مورد توجه قرار گرفت و علیاکبر داور با تخصیص بودجهای برابر با ۲۵۰ هزار تومان روند تهیه زمین دانشگاه را آغاز کرد.
حکمت با همکاری آندره گدار، معمار فرانسوی وزارت معارف، پس از بررسی مکانهای مختلف، باغ جلالیه را بهعنوان محل مناسب احداث دانشگاه انتخاب کرد. هرچند هیئت دولت ابتدا بهدلیل فشار برخی مالکان، زمینهای بهجتآباد را برگزید، اما با ورود رضاشاه و مخالفت او — به دلیل سیلگیر بودن و کمعرض بودن آن زمینها — تصمیم نهایی بر انتخاب باغ جلالیه قرار گرفت.
این دانشگاه با ادغام نهادهای علمی مهمی چون دارالفنون، مدرسه علوم سیاسی، مدرسه طب، مدرسه عالی فلاحت، مدرسه صنایع و هنر، مدرسه عالی حقوق، مدرسه عالی معماری و چند مرکز آموزش عالی دیگر شکل گرفت.
در ۱۵ بهمن ۱۳۱۲ رضاشاه در زمینهای پردیس جلالیه (جنوب پارک لاله امروز) کلنگ ساخت دانشگاه را بر زمین زد و در ۲۴ اسفند همان سال، تأسیس دانشگاه تهران رسماً اعلام شد.
نقش نیروهای تحصیلکرده خارج از کشور
در سال ۱۹۲۳ قانونی برای اعزام سالانه صد دانشآموز ممتاز به خارج جهت تحصیل در دانشگاههای معتبر جهان تصویب شده بود. بیش از ۶۰۰ نفر از این دانشآموختگان پس از بازگشت، کادر علمی دانشگاه تازهتأسیس تهران را تشکیل دادند.
جایگاه محمود حسابی
در برخی منابع از محمود حسابی بهعنوان مؤسس دانشگاه تهران یاد شده است. با این حال، بنا بر برخی دیدگاهها این ادعا نادرست دانسته شده است. با وجود این، حسابی از تدوینکنندگان اساسنامه طرح تأسیس دانشگاه تهران و از مؤسسان دانشکده علوم و دانشکده فنی بهشمار میرود.
معماری و الگوهای ساخت
دانشگاه تهران بر اساس الگوی مؤسسات آموزش عالی فرانسه طراحی شد. معماران اروپایی همچون رولان دوبرول، ماکسیم سیرو، مارکوف، الکساندر موزر، آندره گدار و محسن فروغی طراحان اصلی پردیس و ساختمانهای دانشگاه بودند. همچنین برنامه درسی هنرکده (دانشکده هنرهای زیبای فعلی) مطابق الگوی «مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس» تنظیم شد.
بنای دانشگاه تهران در تاریخ ۱۸ آبان ۱۳۷۸ با شماره ۲۴۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
ساختار دانشگاه
دانشگاه تهران یک دانشگاه کالجی است و اختیارات آن میان سازمان مرکزی و دانشکدههای تشکیلدهنده تقسیم شده است. این دانشگاه دارای:
- ۱۷ دانشکده مستقل
- ۷ دانشکدگان دارای ۴۰ دانشکده وابسته
- ۳ پردیس منطقهای
- ۱۳ مرکز پژوهشی
- ۱۸ مؤسسه و پژوهشکده تحقیقاتی
است و مطابق نظام رتبهبندی وزارت علوم و رتبهبندی جهانی تایمز، در جایگاه نخست دانشگاههای ایران قرار دارد.
ساختار سازمانی
ساختار و تشکیلات سازمانی دانشگاه تهران و معاونتهای آن عبارت است از:
سرپرست دانشگاه
مرکز حوزه ریاست و روابط عمومی
اداره کل حراست
اداره کل امور حقوقی
مرکز گزینش
اداره کل حسابرسی داخلی
اداره کل نظارت، ارزیابی و آمایش آموزش عالی استان تهران
معاونت برنامهریزی و توسعه منابع
اداره کل منابع انسانی
اداره کل امور رفاه و سلامت کارکنان
اداره کل مالی
اداره کل پشتیبانی و طرحهای عمرانی
اداره کل برنامهریزی و معماری سازمانی
اداره کل بودجه و اعتبارات
مرکز آموزشهای حرفهای مدیران و کارکنان
معاونت آموزشی
اداره کل خدمات آموزشی
اداره کل برنامهریزی و نظارت آموزشی
مرکز ارزیابی کیفیت و تحول آموزشی
مرکز سیاستگذاری و نظارت بر آموزشهای کاربردی و حرفهای
معاونت بینالملل
اداره کل روابط بینالملل
اداره کل اعضای هیئت علمی و دانشجویان بینالملل
معاونت پژوهش و فناوری
اداره کل برنامهریزی و نظارت پژوهشی
اداره کل سیاستگذاری فناوری و نوآوری
اداره کل ارتباط با صنعت و جامعه
مدیریت امور آزمایشگاههای دانشگاه
کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تأمین منابع علمی
مؤسسه انتشارات
معاونت فرهنگی و اجتماعی
اداره کل امور فرهنگی و اجتماعی
اداره کل امور دانشجویان و کارکنان شاهد و ایثارگر
اداره کل ورزش و تندرستی
اداره کل مهارت
معاونت فناوریهای دیجیتالی
مرکز فناوری اطلاعات
مرکز یادگیری الکترونیکی و مدیریت دانش
سازمان خدمات دانشجویی
اداره کل امور دانشجویی
اداره کل امور خوابگاه
مرکز مشاوره و سبک زندگی
اداره کل بهداشت و سلامت
سازمان توسعه و سرمایهگذاری
اداره کل سرمایهگذاری و تجاریسازی دانشبنیان
پارک علم و فناوری
نشان دانشگاه
نشان دانشگاه تهران برگرفته از گچبری دوره ساسانی در تیسفون است. در مرکز این نقش، دو بال دیده میشود که نشانه رشد و تعالی علمی دانشجویان است. واژه «فزونی» به خط پهلوی در این اثر بهکار رفته و همان طرح در لباس رسمی استادان دانشگاه نیز استفاده میشود. طراحی این نشان را محسن مقدم، از بنیانگذاران دانشکده هنرهای زیبا، در دهه ۱۳۲۰ بر عهده داشت.
مدل آموزشی
از اواخر دههٔ ۱۳۲۰، مسیر تحول آموزشی و پژوهشی دانشگاه تهران بهتدریج به سمت الگوگیری از مدل دانشگاههای آمریکایی پیش رفت.
نمونهای روشن از این روند، گسترش دانشکده کشاورزی (پردیس علوم کشاورزی و منابع طبیعی در کرج) است که با همکاری دانشگاه ایالتی یوتا توسعه یافت.
نمونههای دیگر این همکاریها عبارتاند از:
- سال ۱۳۳۳: تأسیس «مؤسسه علوم اداری» (دانشکده مدیریت کنونی) با مشارکت دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و ریاست هری مارلو؛ این مرکز از همان ابتدا دورههای دکتری ارائه میداد.
- سال ۱۳۳۷: آغاز فعالیت «مؤسسه روزنامهنگاری» دانشگاه تهران با مشارکت دانشگاه ویرجینیا و مدیریت جیمز ولارد.
- سال ۱۳۴۳: دانشگاه جانز هاپکینز راهاندازی رشته دکترای بیماریهای سلولی (Cytopathology) را برعهده گرفت.
از دیگر دانشگاههای آمریکایی که بهطور مستقیم بر برنامههای علمی و آکادمیک دانشگاه تهران نظارت داشتند میتوان به این موارد اشاره کرد:
دانشگاه ایندیانا، دانشگاه ایلینوی در اربانا–شمپین، دانشگاه کلرادو بولدر، دانشگاه آلاباما و دانشگاه ایالتی کلرادو.
تفکیک دانشگاه علوم پزشکی
پس از انقلاب فرهنگی و تعطیلی اجباری دانشگاهها در سالهای ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱، تحولات ساختاری جدیدی در نظام آموزش عالی ایران شکل گرفت. در پی تصویب قانون تشکیل «وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» در سال ۱۳۶۴، دانشکدههای مرتبط با علوم پزشکی از دانشگاه تهران جدا شدند و بهصورت مستقل با عنوان دانشگاه علوم پزشکی تهران فعالیت خود را آغاز کردند.
فعالیتهای دانشجویی پیش از انقلاب
در سالهای پیش از انقلاب اسلامی، دانشگاه تهران یکی از کانونهای اصلی فعالیتهای دانشجویی بود. برجستهترین نمونهٔ این کنشگری، رخداد ۱۶ آذر ۱۳۳۲ است؛ رویدادی که تنها چهار ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد رخ داد. اعتراض دانشجویان به سفر ریچارد نیکسون به ایران و ازسرگیری روابط با بریتانیا با تیراندازی نیروهای نظامی مواجه شد.
این واقعه به مجروح شدن حدود ۶۵ دانشجو و کشتهشدن سه تن از دانشجویان به نامهای مصطفی بزرگنیا، آذر شریعترضوی و احمد قندچی انجامید. حدود ۳۰ دانشجو نیز بازداشت شدند.
پس از این حادثه، هر سال مراسمی برای گرامیداشت این روز برگزار میشد و پس از انقلاب اسلامی، این تاریخ رسماً «روز دانشجو» نامگذاری شد و همچنان در دانشگاههای سراسر کشور یادآوری میشود.
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران بزرگترین کتابخانه دانشگاهی کشور بهشمار میآید. هسته اولیه این کتابخانه در سال ۱۳۲۸ با مجموعه اهدایی سید محمد مشکوه – شامل ۱۳۲۹ جلد نسخه خطی – شکل گرفت. ساختمان کنونی کتابخانه در یکم مهر ۱۳۵۰ افتتاح شد. پیش از احداث ساختمان فعلی، فعالیتهای فنی و اداری کتابخانه در بخشهایی از سازمان مرکزی دانشگاه، زیرزمین دانشکده علوم و اتاقهای مسجد دانشگاه انجام میشد
در سال ۱۳۵۳، برای ساماندهی و نگهداری منابع غیرکتابی که از سازمانها، وزارتخانهها، دانشگاهها، انجمنهای فرهنگی و مراکز داخلی و خارجی به کتابخانه اهدا میشد، مرکز اسناد تأسیس و عنوان آن به نام کتابخانه مرکزی افزوده شد.
ساختمان کتابخانه با بیش از ۲۲ هزار متر مربع مساحت دارای ۹ طبقه است: دو طبقه زیرزمین، همکف، طبقه اول و پنج طبقه مخزن اختصاصیافته به کتابها، مطبوعات، اسناد و بخش موزه. این مجموعه اکنون حدود ۵۰ هزار عضو ثابت دارد و روزانه به بیش از ۴۵۰۰ مراجعهکننده از دانشگاه تهران و سایر مراکز آموزش عالی خدمترسانی میکند.
کتابخانه مرکزی از سال ۱۳۴۶ عضو فدراسیون بینالمللی انجمنها و مؤسسات کتابداری (ایفلا) است. همچنین در سال ۱۳۹۵ امکان بازدید مجازی از کتابخانه و موزه برای عموم فراهم شد. ریاست کنونی کتابخانه مرکزی برعهده رسول جعفریان است.
کانونهای دانشجویی
کانونهای دانشجویی دانشگاه تهران نزدیک به دو دهه است که فعالیت فرهنگی و اجتماعی خودجوش دانشجویان را سامان میدهند. در حال حاضر حدود ۹۲ کانون در دانشگاه به ثبت رسیده که از میان آنها ۴۵ کانون فعال هستند. حوزه فعالیت این کانونها شامل شعر، موسیقی، تئاتر، هنرهای تجسمی، فعالیتهای اجتماعی مانند هلالاحمر و برنامههای خیریه و مذهبی است
هر سال، از میان دبیران کانونها، یک نفر بهعنوان دبیر شورای هماهنگی انتخاب میشود که مسئولیت هدایت و برنامهریزی فعالیتهای این مجموعهها را بر عهده دارد.
نهادهای دانشجویی
فعالیتهای دانشجویی با رویکردهای مختلف (فرهنگی، صنفی، مذهبی یا حکومتی) در دانشگاه تهران زیر نظر معاونت فرهنگی و اجتماعی و معاونت دانشجویی اداره میشود. از جمله نهادهای فعال دانشجویی در این دانشگاه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- انجمن اسلامی دانشجویان
- شورای صنفی دانشجویان دانشگاه تهران
- مجمع دانشجویان عدالتخواه (آرمان)
- بسیج دانشجویی
انتشارات دانشگاه تهران
مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران فعالیت رسمی و مستقل خود را از سال ۱۳۲۵ آغاز کرد. پرویز ناتل خانلری نخستین مدیر این مجموعه بود. پس از او ذبیحالله صفا با همراهی حسین مینوچهر روند توسعه انتشارات را ادامه داد و انتشار مجموعهای از آثار ارزشمند باعث تثبیت جایگاه این مؤسسه شد.
پس از این دوره، مدیریت انتشارات به ترتیب برعهده افراد زیر بوده است:
حافظ فرمانفرماییان – ایرج افشار (بهمدت هفت سال) – کوهستانی – بهرام فرهوشی – حسین عرفانی (از شهریور تا اسفند ۱۳۵۷) – داریوش فاتحی (دو سال) – فیروز حریرچی (شش سال) – محمد شکرچیزاده (۱۳۶۶ تا ۱۳۶۹) – عباس راستگو (هفت سال) – محمدعلی راد (۱۳۷۷) – و دوباره محمد شکرچیزاده (۱۳۷۸).
از سال ۱۳۸۵ تا آذر ۱۳۸۸، سید حمید طالبزاده ریاست مؤسسه را برعهده داشت و پس از او تا فروردین ۱۳۹۰، جانالله کریمی مطهر مدیریت انتشارات را عهدهدار بود. در ادامه حسن سرشتی و سپس ایرج الهدادی بهسمت مدیرکل خدمات پژوهشی و انتشارات منصوب شدند. ریاست کنونی این مؤسسه برعهده محمد موسیخانی، استاد دانشکده مدیریت دانشگاه تهران است.
سامانه نشر مجلات علمی
دانشگاه تهران بیش از ۱۰۰ نشریه تخصصی منتشر میکند که ۹۷ عنوان از آنها دارای رتبه علمی–پژوهشی از دبیرخانه کمیسیون بررسی نشریات علمی کشور (وزارت علوم) هستند. این نشریات بهصورت فصلنامه یا دو فصلنامه منتشر میشوند.
ویرایش ادبی، صفحهآرایی، نسخه چاپی و نسخه الکترونیکی مقالات همگی در انتشارات دانشگاه تهران آماده و منتشر میشود.
رتبهبندیهای بینالمللی دانشگاه تهران
۲۰۰۹
در سال ۲۰۰۹، دانشگاه تهران ــ بهجز واحد علوم پزشکی ــ براساس نظام رتبهبندی سایمگو که بر پایه تعداد مقالات علمی منتشرشده در پایگاه اسکوپوس تنظیم میشود، در رتبه ۳۰۸ جهان جای گرفت. در منطقه خاورمیانه نیز پس از چهار دانشگاه اسرائیلی، رتبه پنجم را کسب کرد.
۲۰۱۱
براساس تازهترین نتایج رتبهبندی وبومتریک در ژوئیه ۲۰۱۱، دانشگاه تهران عنوان برترین دانشگاه ایران را به دست آورد. این دانشگاه با رتبه جهانی ۷۰۸، امتیازهایی به شرح زیر کسب کرد:
شاخص اندازه صفحات وب: ۵۰۲
شاخص مشاهدهپذیری: ۹۶۱
شاخص فایلهای قابل دسترسی: ۷۸۸
شاخص میزان ارجاعات: ۳۸۴
این در حالی است که رتبه این دانشگاه در نسخه پیشین این رتبهبندی (مردادماه) ۹۳۸ اعلام شده بود.
۲۰۱۴
براساس نظام رتبهبندی جهانی شانگهای در سال ۲۰۱۴، دانشگاه تهران رتبه ۵۶۶ را در میان دانشگاههای برتر جهان به خود اختصاص داد.
در سال ۲۰۱۵ نیز در همین نظام، دانشگاه تهران در بازه رتبهای ۲۰۱ تا ۳۰۰ قرار گرفت و در رشتههای فنی و مهندسی توانست رتبه ۵۱ تا ۷۵ را در میان ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان کسب کند.
۲۰۱۸
در نظام رتبهبندی شانگهای سال ۲۰۱۸، دانشگاه تهران در میان دانشگاههای ۳۰۱ تا ۴۰۰ دنیا قرار گرفت.
۲۰۱۹
در رتبهبندی دانشگاه ملی تایوان در سال ۲۰۱۹، دانشگاه تهران به رتبه ۲۵۹ جهانی دست یافت.
۲۰۲۱
براساس نظام رتبهبندی جهانی شانگهای در سال ۲۰۲۱، دانشگاه تهران در بازه ۳۰۱ تا ۴۰۰ جهان قرار گرفت و رتبه نخست کشور را در میان دانشگاههای ایرانی به خود اختصاص داد.
۲۰۲۶
در تازهترین رتبهبندی QS برای سال ۲۰۲۶، دانشگاه تهران با ارتقای ۴۶ پلهای به رتبه ۳۲۲ جهان رسید و در جایگاه نخست ایران در این نظام رتبهبندی قرار گرفت.
رؤسای دانشگاه تهران
تا سال ۱۳۲۱ هجری خورشیدی، ریاست دانشگاه تهران بر عهده وزیر فرهنگ بود. از این سال به بعد، دانشگاه دارای رئیس مستقل شد که زیر نظر وزارت فرهنگ فعالیت میکرد. فهرست مدیران و رؤسای دانشگاه از زمان تأسیس تا امروز به شرح زیر است:
علیاصغر حکمت (۱۳۱۳–۱۳۱۷)
اسماعیل مرآت (۱۳۱۷–۱۳۲۰)
عیسی صدیق علم (۱۳۲۰)
سید محمد تدین (۱۳۲۰)
مصطفی عدل (۱۳۲۰–۱۳۲۱)
علیاکبر سیاسی (۱۳۲۱–۱۳۳۳)
منوچهر اقبال (۱۳۳۳–۱۳۳۶)
احمد فرهاد معتمد (۱۳۳۶–۱۳۴۲)
جهانشاه صالح (۱۳۴۲–۱۳۴۷)
فضلالله رضا (۱۳۴۷–۱۳۴۸)
علینقی عالیخانی (۱۳۴۸–۱۳۵۰)
هوشنگ نهاوندی (۱۳۵۰–۱۳۵۵)
احمد هوشنگ شریفی (۱۳۵۵–۱۳۵۶)
قاسم معتمدی (۱۳۵۶–۱۳۵۷)
عبدالله شیبانی (۱۳۵۷)
محمد ملکی (۱۳۵۷–۱۳۵۸)
حسن عارفی (۱۳۵۹–۱۳۶۰)
علی مهدیزاده شهری (۱۳۶۰)
ابوالقاسم گرجی (۱۳۶۰–۱۳۶۱)
عباس شیبانی (۱۳۶۱–۱۳۶۲)
بهمن یزدی صمدی (۱۳۶۲–۱۳۶۴)
محمد فرهادی (۱۳۶۴)
اسماعیل آوینی (۱۳۶۴)
حسین فروتن (۱۳۶۴–۱۳۶۷)
محمد رحیمیان (۱۳۶۷–۱۳۷۲)
غلامعلی افروز (۱۳۷۲–۱۳۷۳)
محمدرضا عارف (۱۳۷۳–۱۳۷۶)
منصور خلیلی عراقی (۱۳۷۶–۱۳۸۱)
رضا فرجی دانا (۱۳۸۱–۱۳۸۴)
عباسعلی عمید زنجانی (۱۳۸۴–۱۳۸۶)
فرهاد رهبر (۱۳۸۶–۱۳۹۲)
محمدحسین امید (۱۳۹۲–۱۳۹۳) – سرپرست
محمود نیلی احمدآبادی (۱۳۹۳–۱۴۰۰)
سید محمد مقیمی (۱۴۰۰–۱۴۰۳)
سید حسین حسینی (۱۴۰۳) – سرپرست
محمدحسین امید (۱۴۰۴–تاکنون)
استادان نامدار دانشگاه تهران
در ادامه، فهرست شماری از استادان نامدار دانشگاه تهران آمده است؛ افرادی که در رشتههای علمی، فرهنگی، هنری، ادبی و سیاسی جایگاه ملی یا بینالمللی دارند:
علوم انسانی، تاریخ، ادبیات و فلسفه
- محمدرضا شفیعی کدکنی – شاعر و پژوهشگر
- مرتضی مطهری – فیلسوف و نویسنده
- غلامحسین دینانی – فیلسوف
- ژاله آموزگار – پژوهشگر فرهنگ و زبانهای باستانی
- ایرج افشار – بنیانگذار کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
- محمدعلی اسلامی ندوشن – نویسنده
- محمدابراهیم باستانی پاریزی – تاریخنگار
- قیصر امینپور – شاعر
- عباس اقبال آشتیانی – ادیب
- محمدتقی بهار – شاعر
- محمدتقی دانشپژوه – محقق
- غلامعلی حداد عادل – پژوهشگر
- سید جعفر شهیدی – رئیس مرکز لغتنامه دهخدا
- ذبیحالله صفا – پژوهشگر ادبی
- محمد خوانساری – فیلسوف
- سیمین دانشور – نویسنده
- رضا داوری اردکانی – فیلسوف
- علیاکبر دهخدا – ادیب و بنیانگذار لغتنامه دهخدا
- عبدالحسین زرینکوب – نویسنده
- محمد مقدم – زبانشناس
- حسن احمدی گیوی – ادیب
- محمد استعلامی – پژوهشگر حافظ و مولوی
- محمد معین – پدیدآورنده فرهنگ فارسی معین
- بدیعالزمان فروزانفر – نویسنده
- سعید نفیسی – زبانشناس
- ناصر کاتوزیان – حقوقدان
- عزیزالله جوینی – نسخهشناس
- جلالالدین همایی – نویسنده
- مظاهر مصفا – استاد ادبیات
علوم اجتماعی، سیاست، حقوق
- غلامعلی افروز – روانشناس
- رضا فرجی دانا – سیاستمدار
- سعید رضا عاملی – سیاستمدار
- مهدی بازرگان – سیاستمدار
- یدالله سحابی – سیاستمدار
- محسن برهانی – حقوقدان
- محمدباقر قالیباف – سیاستمدار
- قاسم غنی – سیاستمدار
- علیاکبر فرهنگی – استاد مدیریت
- کریم سنجابی – سیاستمدار
- غلامحسین صدیقی نوری – پدر جامعهشناسی ایران
- علی شکوریراد – پزشک و سیاستمدار
- جلال جلالیزاده – نویسنده و سیاستمدار
باستانشناسی، تاریخ هنر، معماری
- جلال افشار – بنیانگذار موزه جانورشناسی
- عزتالله نگهبان – پدر باستانشناسی ایران
- شیرین بیانی – تاریخنگار
- ملکزاده بیانی – سکهشناس
- حسن طلایی مغانجوقی – باستانشناس
- صادق ملک شهمیرزادی – باستانشناس
- آندره گدار – معمار
- محسن مقدم – معمار و واقف خانه مقدم
- هوشنگ سیحون – معمار
- اوژن آفتاندلیانس – معمار تالار وحدت
- سید محسن حبیبی – استاد شهرسازی
- محمد منصور فلامکی – معمار
علوم طبیعی و مهندسی
- سید محمود حسابی – دانشمند
- یحیی عدل – پزشک
- آلنوش طریان – بانوی اخترفیزیک ایران
- کریم ساعی – بنیانگذار علوم منابع طبیعی
- فیروز حریرچی – پژوهشگر
هنر، تئاتر، سینما
- حمید سمندریان – کارگردان تئاتر
- مهدی سلطانی سروستانی – کارگردان و بازیگر
- مرتضی ممیز – پدر گرافیک معاصر ایران
- محمود جوادیپور – نقاش و بنیانگذار نقاشی نوگرا
دانشآموختگان برجسته دانشگاه تهران
سیاست و مدیریت
- حسنعلی منصور – نخستوزیر ایران
- جمشید آموزگار – نخستوزیر
- ابوالحسن بنیصدر – نخستین رئیسجمهور ایران
- میرحسین موسوی – نخستوزیر ایران
- سید محمد خاتمی – رئیسجمهور
- حسن روحانی – رئیسجمهور
- سید موسی صدر – رهبر سیاسی شیعیان لبنان
- نچیروان بارزانی – رئیس اقلیم کردستان
- بیژن نامدار زنگنه – وزیر نفت
- محسن منصوری – معاون اجرایی رئیسجمهور
- سید محمد بهشتی – سیاستمدار و روحانی
- پرویز ثابتی – مدیر امنیتی دوره پهلوی
علم، فلسفه، پژوهش
- لطفعلی عسکرزاده – بنیانگذار منطق فازی
- علی جوان – مخترع لیزر گازی
- محمد معین – پژوهشگر
- سید جواد طباطبایی – پژوهشگر فلسفه
- رضا داوری اردکانی – فیلسوف
- عبدالکریم سروش – متفکر
- محمدامین ریاحی – تاریخنگار
- محمد دبیرسیاقی – پژوهشگر ادبیات
- بدرالزمان قریب – زبانشناس
- ایران کلباسی – زبانشناس
- ویدا شقاقی – زبانشناس
- سعید نجفی اسداللهی – لغتشناس
- عبدالقیوم قویم – ادیب و استاد دانشگاه کابل
هنر، فرهنگ، سینما و رسانه
- اصغر فرهادی – کارگردان برنده دو اسکار
- شیرین عبادی – برنده جایزه نوبل
- سیمین دانشور – نویسنده
- منیر شاهرودی فرمانفرمائیان – هنرمند
- سوسن تسلیمی – بازیگر و کارگردان
- خسرو شکیبایی – بازیگر
- ایرج طهماسب – بازیگر
- حمیدرضا صدر – منتقد سینما
- عادل فردوسیپور – گزارشگر ورزشی
- قمر آریان – نویسنده
- لیلی تقیپور – نخستین زن تصویرگر کتاب کودک
- بهرام شاهمحمدلو – کارگردان
- محمود جوادیپور – نقاش
معماری و شهرسازی
- حسین امانت – طراح برج آزادی
- جهانگیر درویش – معمار ورزشگاه تختی
- کورش فرزامی – طراح سردر دانشگاه تهران
اجتماع، فرهنگ و نهادهای عمومی
- سعیده قدس – بنیانگذار محک
- مهلقا ملاح – فعال محیطزیست
- جبرئیل نوکنده – رئیس موزه ملی ایران
گفتاورد
پانویس
- ↑ «درآمد اختصاصی دانشگاه نباید صرف حقوق و دستمزد شود». ۱۸ مهر ۱۴۰۳. دریافتشده در ۲۱ مهر ۱۴۰۳.
