گرافیک از همان آغاز در انقلاب حضور داشته است. کلیشههایی که بر در و دیوار نصب میشد یک حرکت گرافیکی بود و همین حرکت به اینجا ختم شده که ملاحظه میکنید، در طول این سالها پوسترهای بسیاری کار شدهاند که همه آنها منتشر نشدهاند. تنها همین دو کتاب گرافیک و تعدادی پوستر بوده که به چاپ رسیده است.
اگر مثلاً عکاسی جنگ را ستاد تبلیغات جنگ در آن چند جلد کتاب چاپ نکرده بود، عکاسی جنگ هم شاید فراموش میشد. چرا نباید گرافیک و پوستر انقلاب را به صورت گسترده چاپ کنیم؟ در هر حال به نظر من گرافیک و همچنین عکاسی هنرهایی بودهاند که علاوه بر ارتباط تنگاتنگ با همدیگر، تا حدود زیادی توانستند خلأ هنری را در جامعه پر کنند.[۲]
ابوالفضل عالی
 | |
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۳۳۴ |
| محل تولد | تهران |
| محل درگذشت | تهران |
| تاریخ درگذشت | ۱۳۷۶ |
| اطلاعات هنری | |
| زمینه فعالیت | طراحی گرافیک |
| پیشه | نقاش، طراح، گرافیست |
| سالهای هنری | ۱۳۵۲ تا ۱۳۷۶ |
| کتابها | ده سال با طراحان گرافیک انقلاب اسلامی ده سال با نقاشان انقلاب اسلامی |
| موضوع آثار | انقلاب اسلامی دفاع مقدس پوسترهای سینمایی شهید مطهری |
| یادبود | نگارخانه ابوالفضل عالی در تهران |
ابوالفضل عالی (زادۀ ۱۳۳۴ در تهران – درگذشت: ۱۳۷۶ تهران) طراح گرافیک، نقاش، مدرس دانشگاه و از چهرههای شاخص گرافیک انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بود. او دانشآموخته رشته گرافیک از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران بود و از هنرمندان نسل نخست گرافیک پس از انقلاب اسلامی بهشمار میآید.
عالی از نخستین هنرمندان فعال در حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی بود و در شکلگیری و هدایت واحد گرافیک این مرکز نقش داشت. بخش مهمی از فعالیت او به طراحی پوسترهای انقلابی، آثار بصری مرتبط با جنگ ایران و عراق، تدوین مجموعههای مستند درباره هنر انقلاب و مشارکت در شکلدهی به هویت بصری فضای فرهنگی دهههای آغازین پس از انقلاب اختصاص داشت.
او در کنار فعالیت هنری، در حوزه مدیریت فرهنگی و آموزش هنر نیز فعال بود؛ از جمله مسئولیتهای او میتوان به مدیریت مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری انقلاب اسلامی، مسئولیت بخش گرافیک شبکه دو سیما، تدریس و مسئولیت گروه هنرهای تجسمی دانشکده صدا و سیما، عضویت هیئت علمی دانشگاه هنر، تدریس در مؤسسه سوره و عضویت در شورای تخصصی تألیف کتابهای درسی هنر در آموزش و پرورش اشاره کرد. او همچنین از اعضای کانون نهضت فرهنگ اسلامی و از بنیانگذاران شاخه تجسمی «موزه اندیشه و هنر اسلامی» بود.
آثار ابوالفضل عالی در نمایشگاههای داخلی و بینالمللی، از جمله موزه هنرهای معاصر تهران و رویدادهای هنری مرتبط با یونسکو، به نمایش درآمدهاست. او گردآورنده و طراح دو مجموعه کتاب مستند «ده سال با طراحان گرافیک انقلاب اسلامی» و «ده سال با نقاشان انقلاب اسلامی» بود که بهمنظور معرفی و ثبت بخشی از تاریخ هنر انقلاب اسلامی منتشر شد و نسخههایی از آنها در خارج از ایران نیز به چاپ رسید؛ همچنین، بخشی از پوسترهای سینمایی و آثار گرافیکی او، بهویژه در ارتباط با موضوعات انقلابی و چهرههایی مانند شهید مرتضی مطهری، در کتابهای «گرافیک سال» و دیگر مجموعههای مرتبط با هنرهای تجسمی دهه نخست پس از انقلاب ثبت شدهاست.
ابوالفضل عالی در آبان ۱۳۷۶ و در ۴۲سالگی، هنگام بازگشت از مأموریتی اداری از اهواز، بر اثر سانحه رانندگی در جاده سلفچگان درگذشت. برای بزرگداشت او، نگارخانهای در حوزه هنری تهران به نام «نگارخانه ابوالفضل عالی» نامگذاری شدهاست.
زندگی و آغاز فعالیت تخصصی
پوستر مبارزه میرزا کوچکخان
ابوالفضل عالی در سال ۱۳۳۴ در تهران به دنیا آمد و فعالیت هنری خود را از اوایل دهه ۱۳۵۰ آغاز کرد. او در سال ۱۳۵۳ وارد دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران شد و در رشته گرافیک به تحصیل پرداخت. عالی که از فارغالتحصیلان ممتاز این دانشکده بود، در مقطع کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر را در دانشگاه هنر تهران ادامه داد.
این هنرمند پس از پیروزی انقلاب اسلامی، فعالیت جدی خود را در عرصه گرافیک آغاز کرد و در این مسیر در پایگاههای مختلف حضور یافت، اما درنهایت به جریان نوپای هنرمندان انقلابی در حوزه هنری پیوست و از نخستین چهرههایی بود که در شکلدهی به واحد گرافیک این مجموعه نقش داشت. فعالیتهای او در این دوره عمدتاً معطوف به طراحی پوسترهای انقلابی، تصویرسازی مفاهیم مقاومت و تولید آثار مرتبط با دفاع مقدس بود و از این رو در تاریخ گرافیک ایران در زمره هنرمندان شاخص جریان «گرافیک انقلاب» و از هنرمندان فعال حوزه هنری انقلاب اسلامی شناخته میشود.
ابوالفضل در سال ۱۳۷۶، در ۴۲سالگی، هنگام بازگشت از ماموریتی اداری از اهواز، بر اثر سانحه رانندگی در جاده سلفچگان درگذشت. برای بزرگداشت یاد او، نگارخانهای در حوزه هنری تهران به نام «نگارخانه ابوالفضل عالی» نامگذاری شدهاست.
مسئولیتهای اجرایی
تاثیر گرافیک در معرفی فرهنگ و هنر ایران
ما دارای فرهنگ و هنری غنی هستیم که اگر بر روی آن کار و تحقیق بشود و نقوش و تصاویر موجود در آن با شیوههای مختلف گرافیک پیوند بخورد شخصیت پوسترسازی ما را در دنیا اعتباری خاص می دهد؛ همان طور که وقتی به کار ژاپنیها نگاه میکنیم، شخصیت و هویت آنها در کار نمایان است.[۱]
او نقش فعالی در آموزش نسل جوان گرافیک ایران داشت و بخشی از دورههای اولیه تربیت هنرمندان متعهد انقلاب اسلامی بهواسطه تدریس و هدایت او شکل گرفت.
ابوالفضل عالی در کنار خلق آثار هنری، مسئولیتهای فرهنگی و آموزشی مهمی برعهده داشت. از جمله:
- مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری انقلاب اسلامی
- مسئول بخش گرافیک شبکه دو سیما
- مدرس و مسئول گروه هنرهای تجسمی دانشکده صدا و سیما
- عضو هیئت علمی دانشگاه هنر و مدرس دانشگاههای تهران
- مدرس مؤسسه سوره و مراکز هنری حوزه هنری
- عضو شورای تخصصی تألیف کتابهای درسی هنر در آموزش و پرورش
- عضو کانون نهضت فرهنگ اسلامی و از بنیانگذاران شاخه تجسمی موزه اندیشه و هنر اسلامی
مسیر حرفهای
مسیر حرفهای ابوالفضل عالی در یک نگاه
| سال | رویدادها |
|---|---|
| ۱۳۵۲ | آغاز فعالیت در حوزه گرافیک و نقاشی |
| ۱۳۵۳ | ورود به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته گرافیک |
| ۱۳۵۷ | طراحی پوستر برای موضوعات مختلف انقلاب؛ انتساب به جریان «گرافیک انقلاب» و حوزه هنری در تاریخ گرافیک ایران |
| ۱۳۵۸ | شرکت در نمایشگاه گروهی حوزه اندیشه و هنر اسلامی |
| ۱۳۵۹ | دریافت مدرک کارشناسی گرافیک از دانشکده هنرهای زیبا؛ شرکت در نمایشگاه گروهی گرافیک در موزه هنرهای معاصر؛ طراحی پوسترهای شاخص «شبهای اللهاکبر» و «میرزاکوچکخان» با تکنیک ترکیب مواد |
| ۱۳۶۰ | طراحی پوسترهایی از شهید مرتضی مطهری با تکنیک ترکیب مواد؛ شرکت در نمایشگاه گروهی موزه هنرهای معاصر |
| ۱۳۶۲ | گردآوری و انتشار کتاب «هنر گرافیک در انقلاب اسلامی» توسط حوزه هنری؛ نخستین تجربه ایربراش در طراحی پوستر «بهشت زهرا» |
| ۱۳۶۳ | شرکت در نمایشگاه هفته فرهنگی ایران در پاریس به همت یونسکو؛ راهاندازی و آمادهسازی نگارخانه «سوره» در تهران |
| ۱۳۶۴ | شرکت در نمایشگاه هنر گرافیک ایران در کراچی؛ نمایش گروهی آثار در «خانه سوره»؛ نمایشگاه گروهی در پاریس |
| ۱۳۶۵ | برگزاری نمایشگاه انفرادی در «خانه سوره»؛ شرکت در نمایشگاههای گروهی در کراچی و پاریس؛ انتخاب به عنوان بهترین طراح سال در بخش پوستر؛ مسئول گروه تجسمی دانشکده صداوسیما؛ مسئول بخش گرافیک شبکه دو تلویزیون |
| ۱۳۶۶ | طراحی پوستر «خانه خدا» با تکنیک ایربراش و گواش؛ چاپ آثار در کتاب «گرافیک سال»؛ شرکت در نمایشگاه گروهی موزه هنرهای معاصر |
| ۱۳۶۷–۱۳۶۸ | سفر و اقامت چندماهه در آلمان برای چاپ کتابهای «دهسال با طراحان گرافیک انقلاب اسلامی» و «دهسال با نقاشان انقلاب اسلامی»؛ دریافت لوح زرین، دیپلم افتخار و مدال یادبود از مجتمع هنر و ادبیات دفاع مقدس؛ طراحی پوستر دومین نمایشگاه هنر گرافیک ایران؛ شرکت در نمایشگاه گروهی موزه هنرهای معاصر |
| ۱۳۶۹ | گفتگو با ماهنامه «سوره»، دوره دوم، شماره ۳ |
| ۱۳۷۰ | دریافت بورسیه وزارت علوم و اعزام به فرانسه برای ادامه تحصیلات هنری در شهر کلرمون |
| ۱۳۷۱–۱۳۷۴ | انصراف از تحصیل در فرانسه و ادامه فرصت مطالعاتی در دانشگاه هنر (کارشناسی ارشد پژوهش هنر)؛ راهاندازی گروه هنری جوان؛ گفتگو با روزنامه کیهان (۱۲ شهریور)؛ شرکت در سومین دوسالانه طراحان گرافیک ایران؛ چاپ آثار در کتاب دوسالانه؛ مدیریت مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری؛ تدریس در مؤسسه آموزش عالی سوره؛ عضویت در کمیته بررسی کتب درسی و آموزشی |
| ۱۳۷۶ | طراحی پوسترها و تبلیغات انتخاباتی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاستجمهوری |
فعالیتهای هنری
- گرافیک انقلاب و دفاع مقدس: ابوالفضل عالی از طراحان فعال در تولید پوسترهای مرتبط با انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق بود. آثار او در نمایشگاههای متعدد داخلی و خارجی، از جمله موزه هنرهای معاصر تهران و برنامههای هنری یونسکو، به نمایش درآمد و بخشی از هویت بصری سالهای نخست انقلاب را شکل داد.
- طراحی پوسترهای سینمایی: او بهعنوان طراح گرافیک فعالیت گستردهای در سینما داشت و برای فیلمهای متعددی پوستر طراحی کرد. از جمله آثار شاخص او میتوان به پوسترهای مرتبط با موضوعات انقلابی و آثار شخصیتهایی چون شهید مرتضی مطهری اشاره کرد. بخشی از این طراحیها در کتابهای «گرافیک سال» و مجموعه آثار مربوط به دهه نخست انقلاب ثبت شدهاست.
- گردآوری و نشر آثار: ابوالفضل عالی گردآورنده و طراح دو مجموعه مهم درباره هنر انقلاب اسلامی شامل «ده سال با طراحان گرافیک انقلاب اسلامی» و «ده سال با نقاشان انقلاب اسلامی» بود که در خارج از ایران نیز به چاپ رسید و به مستندسازی میراث بصری انقلاب اسلامی کمک کرد.
- آموزش: عالی در کنار فعالیتهای حرفهای در حوزه گرافیک و هنرهای تجسمی، در دانشگاهها و مؤسسات آموزشی هنری به تدریس گرافیک و نقاشی اشتغال داشت. او در فرآیند آموزش نسل جدید هنرمندان و همچنین در تدوین برنامههای درسی رشتههای هنری مشارکت کرد. بخشی از فعالیتهای آموزشی او معطوف به پرورش دانشجویان گرافیک و نقاشی در زمینه موضوعات مرتبط با هنر انقلاب اسلامی بود.
- نمایشگاه: ابوالفضل عالی در نمایشگاههای متعدد داخلی و خارجی، بهصورت انفرادی و گروهی، حضور داشت. از جمله نمایشگاههایی که آثار او در آنها ارائه شد میتوان به نمایشگاه گروهی حوزه اندیشه و هنر اسلامی در سال ۱۳۵۸، نمایشگاه گروهی پوستر در موزه هنرهای معاصر تهران در سال ۱۳۶۰، نمایشگاه هفته فرهنگی ایران در پاریس به ابتکار یونسکو در سال ۱۳۶۳، و همچنین نمایشگاههای گروهی در «خانه سوره» و نمایشگاه هنر گرافیک ایران در کراچی اشاره کرد. آثار او در سالهای پس از درگذشت نیز در برخی نمایشگاههای مناسبتی مرتبط با هنر انقلاب اسلامی به نمایش درآمدهاست.
درگذشت
ابوالفضل عالی در آبان ۱۳۷۶ و در ۴۲سالگی، هنگام بازگشت از ماموریتی اداری از اهواز، بر اثر سانحه رانندگی در جاده سلفچگان درگذشت.
در حوزه هنری تهران، نگارخانهای با نام «نگارخانه ابوالفضل عالی» بهافتخار او نامگذاری شدهاست و در آن نمایشگاههای مرتبط با هنرهای تجسمی برگزار میشود. همچنین در برخی رویدادهای هنری مانند جشنواره هنر جوان، نشانها یا بخشهایی به نام او اختصاص یافته و برنامههایی با محوریت تکریم، مرور آثار، و بازخوانی فعالیتهای او در گرافیک انقلاب بارها ازسوی نهادهای فرهنگی و هنری برگزار شده است.
گفتاورد
نگارخانه
پیوند به بیرون
پانویس
- ↑ «مصاحبه با ابوالفضل عالی». دریافتشده در ۲۲ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ «مصاحبه با ابوالفضل عالی». دریافتشده در ۲۲ آذر ۱۴۰۴.
