به گزارش خبرگزاری تسنیم، اگر مستند عمامه صورتی را طی روزهای گذشته بهطور کامل هم ندیده باشید، احتمالاً بسیاری از شما قطعههایی از آن را در شبکههای اجتماعی مشاهده کردهاید، شاید هم نسبت آنها که کل مستند را میبینند به آنان که بخش فریدونکنارش را دیده باشند، یک به ده هم نباشد، امّا بههرحال نام این مستند در روزهای جاری کم به گوش نمیرسد.
ماجرای مستند چیست؟ موضوعی که بهویژه طی چند سال گذشته، بهدرست یا غلط، به یکی از مسائل اصلی سیاست در ایران تبدیل شده است:
موضوع بیحجابی یا بهتعبیر برخی «حدود برهنگی». آقای حسین شمقدری همین مسئله را دست گرفته و در ۳۰ دقیقه سعی کرده است که پاسخ روشنی به یک پرسش مهم این سالها بدهد: چرا به یک تعبیر، کمحجابی و بهتعبیر همان برخی دیگر، حدود برهنگی در ایران، تفاوت کرده و مشخصاً بهسمت پوشش کمتر، رفته است؟
اینکه مستندسازی بتواند در ۳۰ دقیقه، ابعاد مختلف این پرسش کلیدی را بررسی کند و به آن پاسخ روشن بدهد، اگر بتواند(!) حتماً شاهکار خواهد بود(!) مسئلهای که سالهاست جامعهشناسان و روانشناسان و کارشناسان متعدد حوزههای مختلفی دینی و غیردینی به آن پرداختهاند و هرکدام تلاش کردهاند بخشی از عوامل و حقایق را آشکار کنند، حالا اگر در یک مستند ۳۰دقیقهای حلوفصل شده باشد که چه بهتر!
بعید است که مستند ۳۰دقیقهای که قطعات خاصش، احتمالاً بهعمد، وایرال شده است، دیگر جایی برای اسپویل شدن داشته باشد، امّا احتیاطاً اگر فکر میکنید ممکن است داستان مستند اسپویل شود، ادامه متن را بعد از مشاهده آن بخوانید.
اما حسین شمقدری در این مستند چه میگوید؟ حرف پیچیده و جدیدی نیست، فقط نوع به تصویر کشیدنش خاص شمقدری است: "همه مشکل این حدود برهنگی به آن برمیگردد که بهجای امر به معروفِ آن تعداد از مسئولانی که کاخ میساختند یا در کاخ مینشستند، به چیزهای دیگر و امر به معروفهای دیگر پرداختیم؛ والسلام"!
حرف غلطی است؟ حتماً خیر، حتماً یکی از مشکلات اصلی در کشور، چه در حوزه اقتصاد، چه در سیاست و چه در فرهنگ، همین مسئله است که از دورهای به بعد، و مشخصاً دوران آقای هاشمی رفسنجانی، روح سرمایهداری سوار بر ذات فرهنگی و عدالتمحور انقلاب اسلامی شد و روندهای بسیاری را تحت تأثیر خود قرار داد، امّا بهتعبیر هایدگر در «پرسش از تکنولوژی»، اگرچه این روایت «صحیح» ی است که فرهنگ کاخنشینی برخی مسئولان، برخی روندها از جمله پوشش را تغییر میدهد، امّا بهتعبیر همان هایدگر، این «حقیقت» را تأمین نمیکند که همه مسئله را صرفاً به این موضوع برگردانیم.
نگارنده معتقد است که از قضا باید بسیار از این ایده دفاع کرد که اشرافیگری مسئولان، یکی از عوامل مهم ضدفرهنگی و ضدمدعاهای اصلی انقلاب اسلامی است، و از این جهت این مستند دستکم بخشی از واقعیت را درست میگوید، امّا مشکل کار شمقدری و عمّامه صورتی در کل چیست؟ تناقض با خودش!
چه اتفاقی میافتد که یک مسئول سیاسی یا صاحب قدرت در جمهوری اسلامی، آن روح فرهنگی و عدالتخواهانه انقلاب اسلامی را فراموش میکند و به ثروتاندوزی و کاخنشینی روی میآورد و همین موجب میشود که فرهنگ به قهقرا برود و آسیبهای امروز بروز کند؟ «فرهنگ سرمایهداری» و تجارت با سیاست! این مسئول، سیاست را نه محملی برای اجرای ایدههای انقلاب اسلامی، بلکه فرصت و محلّی برای تجارت میبیند و از آنجا که موهبت اصلی برای او، سرمایه شده، ثروتاندوزی میکند و در کاخ مینشیند و به ریش ایدههای انقلاب اسلامی هم میخندد و در بهترین حالت، اگر هم آشکارا مردم و انقلابشان را بهسخره نگیرد، دستکم دچار ریاکاری کشنده و سخیف میشود.
آن پارادوکس مستند شمقدری هم بهنظر میرسد از همین دست است؛ با یک تفاوت که او بعضاً «فرهنگ» و «مسئله اجتماعی» را تبدیل به امر تجاری میکند و بهجای آنکه به عمق برود و به حل واقعیتر مسائل کمک کند، سودِ خود از آن مسئله را تأمین میکند؛ این سود لزوماً نیاز نیست که مالی باشد، شهرت عنوانی هم میتواند جای آن بنشیند.
سازنده مستندهای ارزندهای مثل یزدان تفنگ ندارد در سالهای آغازین کار مستندسازیاش، آنگاه که به موضوعات زنان و بعضاً جنسی، مثل مستند «انقلاب جنسی» یا «این رل (In Rel)» میرسد، یا در حالت خوشبینانهاش حرف مشتپرکنی ندارد یا اینکه اساساً داشتن ایده و شناخت دقیق از مسئله برایش موضوعیتی ندارد؛ او مسئله و تابوها را، بهویژه درحوزه زنان و جنسی، میشناسد ولی مستندهایش را در این حوزهها بهنحوی میسازد که شائبه تجارت با تابوها را بیشتر به ذهن متبادر میکند، تا مستندسازی تحقیقی و عالمانه.[۱]
حسین شمقدری
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۵ فروردین ۱۳۶۷ (۳۷ سال) |
| محل تولد | تهران |
| تحصیلات |
|
| دانشگاه |
|
| پدر | جواد شمقدری |
| اطلاعات هنری | |
| پیشه |
|
| سبک | مستند |
| آثار برجسته | یزدان تفنگ ندارد میراث آلبرتا عمامههای صورتی الف الف پاریس |
| جوایز | لوح افتخار از جشنواره فیلم عمار برای مستند میراث آلبرتا ۳ |
| اطلاعات ارتباطی | |
| آدرس اینستاگرام | حسین شمقدری |
حسین شمقدری (زاده ۱۵ فروردین ۱۳۶۷ در تهران) کارگردان، مستندساز و مجری اهل ایران است.
شمقدری دانشآموخته کارشناسی رشته مهندسی علم مواد در دانشگاه شریف و کارشناسی ارشد سینما در دانشگاه تربیت مدرس است. وی تاکنون چندین مستند را کارگردانی کرده و موفق به اخذ رتبه برای یزدان تفنگ ندارد و لوح افتخار برای میراث آلبرتا ۳ از جشنواره فیلم عمار شده است.
حسین شمقدری فرزند جواد شمقدری معاون امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت دهم از ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ است. هرچند حسین شمقدری اصرار دارد هویت فرهنگی او مستقل از پدر است و در مسیر فرهنگی و هنری اش از پدرش الهام نگرفته است.
شمقدری مؤسس و فعال اصلی در «مؤسسه آرمان مدیا» است و عمده مستندهای خود را در این مجموعه تولید میکند. او مسیر حرفه ای مستندسازی خود را از بعد از اتمام تحصیل پیگیری کرد و با کارگردانی مجموعه مستند سه قسمتی «میراث آلبرتا» مورد توجه قرار گرفت. این مستند جایگاه شمقدری را به عنوان یکی از مستندسازان اجتماعی موردتوجه تثبیت کرد. مستندهای دیگری چون «یزدان تفنگ ندارد»، «متولد اورشلیم»، «بی وتنها»، «آرمان شهر» و… نیز از او موردتوجه قرار گرفته است.
چهارگانه «انقلاب جنسی» عنوان مجموعه مستند دیگری از شمقدری بود که به موضوع حجاب و پوشش، روابط جنسی و روابط آزاد در اروپا میپرداخت و سعی داشت در این مسیر، نتیجه معقولی از انتهای مسیری ارائه دهد که در حوزه پوشش و روابط آزاد در دهههای اخیر ایران آغاز شده است. این مستند هرچند مورد توجه قرار گرفت و با بازخوردهای مختلفی همراه شد، ولی انتقاداتی را نیز برانگیخت که عمدتاً بر لحن آزاد و خارج از چارچوب آن متمرکز بود. شمقدری بعد از این مجموعه، نگاه اجتماعی و مسائل پوشش، حجاب و اخلاق را در مستندهایش ادامه داد و «این رل» و «حجاب استایل» را ساخت. این دو مستند هم هرچند سعی میکرد نگاهی متفاوت و صریح به موضوع روابط آزاد و موضوع حجاب استایل داشته باشد، ولی با انتقاداتی در میان طرفداران آثار قبلی شمقدری نیز روبهرو شد. عمده انتقادات مستندهای اخیر شمقدری را «تلاش برای دیده شدن» توصیف میکند.
شمقدری همچنین کارگردان مستند تبلیغاتی سعید جلیلی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ بوده است.
آثار
مستند
- کارگردانی مجموعه سه قسمتی میراث آلبرتا (دربارهٔ مهاجرت نخبگان از ایران) از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ش
- کارگردانی مستند متولد اورشلیم (در این مستند به گفتگو با ۵ صهیونیست پرداخته شده و برای اولین بار زندگی و تفکر صهیونیستها را از زبان خودشان روایت میکند)
- کارگردانی مستند عمامه صورتی
- کارگردان مجموعه مستند چهار قسمتی انقلاب جنسی (این مجموعه تاکنون به جهات مختلفی از جمله ورود به مسائل جنسی و رد کردنِ خطِ قرمزها، توقیف و چندین مرتبه مورد نقد و بررسی قرار گرفته است) مجری قسمت اول حسین شمقدری بوده و اجرای سه قسمت دیگر بر عهده محمد دلاوری بوده است.
- کارگردانی مستند یزدان تفنگ ندارد (این مستند به روایت اتفاقاتی که در ایام انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۸ش رخ داد و شروع آن از دانشگاه شریف بود، پرداخته است)
- کارگردان و مصاحبهکننده مستند الف الف پاریس (گفتگو با حمزه غالبی مسئول شاخه جوانان و دانشجویی ستاد میرحسین موسوی/ در این مستند نحوه مجازات حمزه غالبی در زندان ایران و نحوه مهاجرت او مطرح شده است)
- کارگردانی مستند ۳۳ سال سکوت (روایت زندگی جانباز هشت سال جنگ تحمیلی که به آلمان پناهنده شده است)
- کارگردانی مستند جوکر ۱۴۰۱ (اتقاقات و اعتراضات سال ۱۴۰۱)
- کارگردانی مستند آقایون (این مستند به بررسی تجملگرایی بین مسئولین کشور پرداخته، آدرس محل سکونت و مراکز تفریحی و اقامتی مسئولین از سوژههای این مستند است؛ هنوزاکران نشده)
- کارگردانی مجموعه مستند برای یک زندگی معمولی (مقایسه اقتصادی ایران و ترکیه و میزان مهاجرت و زندگی ایرانیان در ترکیه) به روایت محمد دلاوری
- کارگردانی مستند حلال ممنوعه (بررسی فقهی خوانندگی زنان و حلال یا حرام بودن)
- کارگردانی مستند کارخانه جهان (مقایسه اقتصادی ایران و چین) به روایت محمد دلاوری
- کارگردانی مستند این رِل (در این مستند پسری مذهبی به نمایش گذاشته میشود که نمیداند با نیاز جنسی خود چه کند؛ دوستش تلاش میکند از او پسری باب میل دخترهای امروزی بسازد)
- کارگردانی مستند یک روز بعد از زلزله (این مستند از حضور مستندساز در سر پل ذهاب و زلزله روستای «ازگله» ساخته شده است)
- کارگردانی مستند بی وتنها (اولین مواجهه حسین شمقدری با سران منافقین در شهر استکهلم در حاشیه دادگاه حمید نوری)
گفتاورد
پانویس
- ↑ گزارش خبرگزاری تسنیم پیرامون مستند «عمامه صورتی»، تاریخ انتشار: ۲۷ دی ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
پیوند به بیرون
