حسن رحیم‌پور ازغدی

از یاقوت

این نوشتار توسط گروه پژوهشگران یاقوت راستی آزمایی و تایید شده است.
این نوشتار توسط شخص حسن رحیم‌پور ازغدی تایید شده است.

حسن رحیم‌پور ازغدی
اندیشمند دینی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی
نام تولدحسن رحیم‌پور ازغدی
زمینه فعالیتسیاست، فرهنگ، اندیشه دینی
ملیتایرانی
تاریخ تولد۱۳۴۲ ‏(۶۲–۶۳ سال)
محل تولدمشهد
والدینحیدر رحیم‌پور ازغدی
محل زندگیتهران
خویشاوندان سرشناسحسین رحیم‌پور ازغدی (شهید)، حمید رحیم‌پور ازغدی (شهید)
پیشهپژوهشگر، نویسنده، سخنران
سال‌های فعالیتاز دهه ۱۳۶۰ تاکنون
شروع فعالیتنگارش کتاب «عروج خمینیون» در ۱۶ سالگی
تحصیلاتعلوم حوزوی
آثارحسین(ع) عقل سرخ، علی(ع) و شهر بی‌آرمان، مهدی(عج) ده انقلاب در یک انقلاب، محمد(ص) پیامبری برای همیشه


حسن رحیم‌پور ازغدی (زادهٔ ۱۳۴۲ مشهد) از جانبازان دفاع مقدس و یکی از چهره‌های تأثیرگذار و جنجالی در عرصه سیاست و فرهنگ ایران است.

او دانش آموخته سطوح حوزوی در حوزه علمیه مشهد است و درجه اجتهاد خود را نیز در حوزه علمیه دریافت کرده است؛ او علوم حوزوی را نزد اساتید چون حضرات آیات میرزا جواد تبریزی، وحید خراسانی و... فرا گرفت. با این حال هیچگاه لباس روحانیت نپوشیده است.

او با آغاز جنگ تحمیلی رژیم بعث علیه جمهوری اسلامی ایران به مناطق عملیاتی رفته و جانباز شده است. دو برادرش نیز یکی در مبارزات انقلاب اسلامی و دیگری در دفاع مقدس به شهادت رسیده اند.

رحیم پور ازغدی از جمله چهره‌هایی است که به واسطه سخنرانی‌ها و ارائه مباحث اندیشه‌ای خود موردتوجه قرار گرفته و از دهه هفتاد به یکی از نظریه پردازان مهم کشور تبدیل شده است. او مباحث خود را حول محورهایی چون علوم اجتماعی، تمدن اسلامی، گفتمان پیشرفت و نگاه انتقادی به گفتمان توسعه، نقد مباحث اندیشه‌ای و سیاسی، اجتماعی مکاتب فکری غرب، تبیین نگاه فلسفی و گفتمان انقلاب اسلامی در مباحث مختلف روز، فقه سیاسی، هنر متعهد و... دنبال کرده است و مباحثش موردتوجه اهالی اندیشه قرار گرفته است. بسیاری از منتقدان و اهالی اندیشه مباحث او را در شمار مهم ترین مباحث تبیینی اندیشه گفتمانی انقلاب اسلامی می دانند و در عوض بعضی نیز به موضع گیری های او انتقاد دارند.

حسن رحیم پور ازغدی در سخنرانی های خود به بیان صریح و بی پروای مباحث شناخته می شود که این صراحت هرچند موجب افزایش ضریب نفوذ این سخنرانی ها شده، ولی انتقاداتی را نیز برانگیخته که یکی از آن‌ها در ماجرای شکایت حسن روحانی از او موردتوجه قرار گرفت.

او از جمله نظریه پردازانی است که از سال 1382 به عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی درآمده و خود نسبت به عملکرد این نهاد منتقد بوده است. او حتی یک بار به خاطر همین ناکارآمدی از شورا استعفا داد که با مخالفت روبرو شد. رحیم‌پور همچنین در اواخر دهه 90 به عنوان سخنران پیش از خطبه‌های نماز جمعه تهران حضور یافت که این سخنرانی‌ها که تفاوت جدی با لحن معمول در نماز جمعه‌ها داشت، به شدت موردتوجه قرار گرفت. هرچند به سرعت به پایان رسید و ادامه نیافت. عدم همکاری رحیم‌پور ازغدی با نماز جمعه تهران مورد انتقاد جدی اهالی رسانه و فعالان سیاسی قرار گرفت؛ هرچند گفته می‌شود این عدم حضور با تمایل خود رحیم‌پور ازغدی شکل گرفته و فشاری برای حذف او در سخنرانی پیش از خطبه‌های نماز جمعه وجود نداشته است.

حسن رحیم پور ازغدی آثار و تألیفات متعددی نیز به جای گذاشته که از این جمله می توان به «فقه و تئوری دولت»، «مدارا، نه از راه پلوزالیزم»، «مشروطه شرعی، مشروعه شرطی»، «علوم اجتماعی و رودربایستی با عقلانیت» و... اشاره کرد. مباحث اندیشه‌ای او در مؤسسه «طرحی برای فردا» جمع آوری و دنبال می شود و سخنرانی‌هایش در برنامه‌ای با همین نام روی آنتن شبکه یک و چهار سیما می رود.

او فرزند حیدر رحیم‌پور ازغدی، از چهره های نزدیک به آیت الله سید روح الله خمینی بوده و برادرش، حبیب رحیم‌پور ازغدی نیز از چهره های موردتوجه در مباحث اندیشه‌ای و رسانه‌ای است.

ازغذی به نقل خاطره مکالمه خصوصی‌اش با رهبر معظم انقلاب پرداخته و می‌گوید: «سادگی و جسارت کردم و از ایشان دربارهٔ آینده انقلاب بدون ایشان پرسیدم.

یک نفر از کسانی که شعار ایران ایران می‌دادند را در جبهه‌ها ندیدیم. در واقع شعار اینها این بود: نه غزه نه لبنان آخرشم نه ایران!» سخنان ازغدی را می‌بینید و می‌شنوید.

اگر امروز بسیاری از مسئولین ما ترور شوند، هم به نفع خودشان است، هم به نفع انقلاب.

برخی از این‌هایی که فرار می‌کنند، مغز نیستند. اصلاً مغز ندارند، فقط مدرک دارند.

علیرضا اکبری در ستاد روحانی هم بوده. دور و بر روحانی از این آدم‌ها هنوز هم هستند، اگر خودش نباشد.

رحیم پور ازغدی با اشاره به اینکه صداوسیما نتوانسته در این سالها ۵۰ هنرمند متعهد تربیت کند، برخی هنرمندان را زباله و معتاد خواند و تأکید کرد، اکثر هنرمندانی که در شبکه سه و نسیم برنامه می‌ساختند، در حوادث ۱۴۰۱ به اسلام توهین کردند. ازغدی با اشاره به گروهی از هنرمندان پیش از انقلاب، گفت که آنها پس از انقلاب عوض نشدند، بلکه عوضی شدند. این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین ضمن اشاره به سلوک پروانه معصومی، با اشاره به کتایون ریاحی، گفت او و امثال او لباس‌هایشان را درآوردند.

حضور رهبری در منزل پدر رحیم پور ازغدی
در اولین روز از آذرماه سال ۱۳۹۳ در حاشیه گردهمایی فعالان فضای مجازی انقلاب اسلامی کشور در مشهد از استاد حسن رحیم پور ازغدی به پاس روشنگری‌های مجاهدانه اش تقدیر به‌عمل آمد.

نقش صداوسیما در شهرت رحیم‌پور ازغدی

رحیم‌پور ازغدی یکی از چهره‌های شناخته‌شده و فعال در صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران است. سخنرانی‌ها و نشست‌ها و گردهمایی‌های داخلی و خارجی استاد رحیم پور ازغدی با دانشجویان، کارکنان ادارات مختلف و استادان و دیگر اقشار جامعه توسط شبکه یک سیما، در برنامه‌ای به‌نام «طرحی برای فردا»، که به‌طور هفتگی بعدازظهر جمعه‌ها پخش می‌گردد، در تلویزیون به نمایش گذارده می‌شود. ازغدی شهرت خود را تا حد زیادی مدیون فعالیت‌هایش در این رسانه است. همچنین، بسیاری از دانشگاه‌ها و نهادهای مرتبط به استقبال از سخنرانی‌های او پرداخته‌اند. رسانه‌های اصولگرای ایران گاهی از او با عنوان «چهره‌ای جدید در نظریه‌پردازی انقلاب اسلامی» یاد می‌کنند اما منتقدان معتقدند این حمایت رسانه‌ای موجب ایجاد «حاشیه امن» برای رحیم‌پور شده و او را به چهره‌ای غیرپاسخگو تبدیل کرده است.

سخنرانی در نماز جمعه تهران

حسن رحیم‌پور ازغدی در برخی از نماز جمعه‌های تهران حضور داشته و از تریبون پیش از خطبه‌ها برای طرح مباحث فکری و سیاسی خود استفاده کرده است. در این سخنرانی‌ها، او موضوعاتی مانند نفوذ خارجی، سیاست اقتصادی جمهوری اسلامی، عدالت اجتماعی و نقش مسئولان در پاسخگویی به مردم را مطرح کرده است.

به عنوان مثال در یکی از سخنرانی‌های تاریخی به «عقلانیت جهادی» اشاره کرده و با انتقاد از برخی جهت‌گیری‌های دستگاه قدرت، تأکید کرده که اسلام انقلابی باید هم معنویت داشته باشد و هم مسئولیت اجتماعی. در سخنرانی دیگر، او بحث «پایان مرگ بر استکبار» را مطرح کرده و سیاست خارجی دولت را نقد کرده است، با این دید که «استکبارستیزی» نباید به شعار بی‌عمل تبدیل شود. همچنین در یکی از خطبه‌ها به خطر نفوذ ساختاری «آدم‌های آمریکایی» در نهادهای جمهوری اسلامی اشاره کرده و گفته است که برخی از نهادها باید از دید استراتژیک بازنگری شوند.

مواضع فکری و انتقادات

نقد بدعت‌ها و جریان‌های حاشیه‌ای مذهبی: رحیم‌پور ازغدی در سخنرانی‌های خود بارها نسبت به آنچه «تشیع انگلیسی» و برخی رفتارهای غیرمتعارف در آیین‌های مذهبی می‌نامد، ابراز نگرانی کرده و بر ضرورت حفظ اصالت‌های تاریخی و معرفتی تشیع تأکید کرده است.

اقتصاد، عدالت اجتماعی و فقه بانکی: یکی از محورهای ثابت در دیدگاه‌های او، نقد ساختارهای اقتصادی و تأکید بر عدالت اجتماعی است. وی معتقد است مباحث فقه اقتصادی در حوزه و دانشگاه نیازمند بازنگری و توسعه علمی بیشتری است و بارها درباره اهمیت نوسازی نظریه‌های اقتصاد اسلامی سخن گفته است.

نقد دولت‌ها با رویکرد فکری و فرهنگی: رحیم‌پور ازغدی در دولت‌های مختلف جمهوری اسلامی—چه اصولگرا و چه اصلاح‌طلب—دیدگاه‌های انتقادی و تحلیلی داشته است. محور اصلی این انتقادات برای او، مسائل فرهنگی، عدالت اجتماعی، و کارآمدی سیاست‌هاست. او در مقاطعی از رویکردهای عدالت‌خواهانه حمایت کرده و در زمان‌هایی نیز نسبت به برخی سیاست‌ها یا رویکردها انتقاد نشان داده است.

مسائل اجتماعی و خانواده: او در حوزه مسائل اجتماعی بر اهمیت خانواده، جمعیت و نقش تربیتی نهاد خانواده تأکید می‌کند. سخنانش در این حوزه گاه بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشته و از سوی گروه‌های مختلف مورد نقد یا توجه قرار گرفته است.

فرهنگ غرب‌ستیزی: رحیم‌پور ازغدی به‌عنوان یکی از مدافعان گفتمان ضد مدرنیته و غرب‌ستیزی شناخته می‌شود. او تلاش دارد با ادامه گفتمان دهه اول انقلاب، انتقاد از مظاهر تمدن غرب را در سخنرانی‌های خود برجسته کند.

انتقاد شدید به مهاجران و نخبگان: وی در سخنرانی‌های خود گاه مهاجران و نخبگان ایرانی خارج از کشور را با ادبیاتی تحقیرآمیز مورد خطاب قرار داده است، از جمله اینکه مهاجران را «بدون مغز» توصیف کرده است.

اظهارات دربارهٔ خانواده و ازدواج: او دربارهٔ مسائل مرتبط با خانواده نیز سخنان جنجالی داشته است. او ضمن انتقاد از زنانی که به‌خاطر ظاهر خود از فرزندآوری امتناع می‌کنند، اظهار داشت که اسلام هیچ محدودیت سنی برای ازدواج قائل نشده است.

مواضع دربارهٔ حجاب و اعتراضات اجتماعی: رحیم‌پور ازغدی در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ دربارهٔ حجاب، موضعی متفاوت از گذشته اتخاذ کرد. او گفته است:

ما اشتباه کردیم حجاب را بین صفر و صد محدود کردیم. اسلام در مورد مدل حجاب و رنگ و پوشش هیچ دستوری ندارد.

ارتباط با جریان‌های سیاسی و شکایت‌ها: او از سوی برخی از چهره‌های اصولگرا مورد حمایت قرار گرفته و به‌عنوان یکی از ایدئولوگ‌های این جریان شناخته می‌شود. انتقادهای صریح او به دولت حسن روحانی باعث شد این دولت از وی شکایت کند. شکایت به‌دلیل اظهارات رحیم‌پور مبنی بر ارتباط یکی از افراد متهم به جاسوسی با دولت روحانی مطرح شد، اما او همچنان بدون پاسخگویی به انتقادهای خود ادامه داده است.

آثار و تألیفات

رحیم‌پور ازغدی با تمرکز بر اندیشه‌های دینی و اجتماعی، همواره در حوزه نظریه‌پردازی و ترویج مفاهیم انقلاب اسلامی فعال بوده است. ازجمله آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آثار حسن رحیم‌پور ازغدی
کتاب‌ها مقالات
حسین (ع) عقل سرخ اجتهاد شهید نبرد تحجر و التقاط
عروج خمینیون دین در حاشیه و دین در صحنه
علی (ع) و شهر بی آرمان جهانی سازی پایان تاریخ و مهدویت
مهدی (ع) خدا انسان مدرنیته
ده انقلاب در یک انقلاب هزار دستان فکر و کمیته هوشیاری
محمد (ص)، پیامبری برای همیشه بررسی دعوت انبیا به امر به معروف و نهی از منکر
«عقلانیت»، بحثی در مبانی جامعه‌شناسی چرا دین و دنیا
عرف قدس اصلاحات مذهبی
فقه و تئوری دولت تقابل اسلام و سکولاریزم
چهار گفتار نقد عقلانیت غربی
پنج گفتار تحلیلی از نتایج امر به معروف و نهی از منکر در جامعه
مدارا، نه از راه پلورالیسم تسامح یا واقفی گری
گفتگوی انتقادی در علوم اجتماعی ضدیت با ایدئولوژی افتخاری مشکوک برای لیبرال‌ها

گفتاورد

به گزارش خبرگزاری مهر، حسن رحیم‌پور ازغدی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در همایش سرشبکه‌های هیئت و تشکل‌های دینی با عنوان «میان‌داران جهاد ۳» در مجتمع فرهنگی آموزشی آدینه تهران برگزار شد، گفت:
اگر هیئت‌ها، مداحی‌ها و شعرها و آئین‌ها نبودند، همان بلایی که سر همه ادیان قبلی و سایر مذاهب اسلامی آمد، بر سر معارف و یادها و خاطرات این مکتب هم می‌آمد. وی افزود:
اگر عزای امام حسین (ع) نبود در این هزار سال، به همه فهمانده بودند که حسین بن علی کسالتی داشت و نتوانست حج را تمام کند و بین راه هم سکته کرد. این خون را تاکنون هزاران بار شسته بودند. این اشک‌ها و ذکر اهل بیت (ع) نگذاشت تاریخ تحریف شود و خون سیدالشهداء (ع) را محو کنند. این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه نه اسلام و به‌طور خاص شیعه یک فرقه و مذهب در گوشه‌ای از عالم بین همه مذاهب نیست، ابراز کرد:
اکنون با چشمان خود معجزه را در سطح جهان می‌بینیم. قبلاً به شوخی می‌گفتند کاخ سفید را حسینیه می‌کنیم حالا این اتفاق در حال رخ دادن است. راهپیمایی‌های میلیونی در بیش از ۴۰۰ دانشگاه آمریکا در مقابل کاخ سفید و کنگره علیه اسرائیل برگزار می‌کنند. به غیر از ایران هیچ جای دنیا مرگ بر اسرائیل و آمریکا نمی‌گفتند و پرچم آمریکا را آتش نمی‌زدند، اما امروز در ۱۲۰ کشور جهان شعار مرگ بر آمریکا سر می‌دهند و پرچم آمریکا را حتی در خود کشور آمریکا آتش می‌زنند. وی تصریح کرد:
در سه کشور به زبان فارسی شعار مرگ بر آمریکا سر می‌دهند، چیزی که ما در خواب شب هم نمی‌دیدیم! رحیم‌پور ازغدی گفت:
شیعه به یک مکتب جهانی تبدیل شده است. دوست و دشمن و اقشار بی‌طرف نیز نسبت به مکتب تشیع حساس شده‌اند و مناسک و عقاید ما توسط دشمن زیرذره‌بین قرار گرفته است. امروز دیگر تشیع یک فرقه نیست. فعال‌ترین و حساس‌ترین مذهب و مکتب در جهان است. در جنگ غزه فقط شیعیان از کشورهای ایران، عراق، لبنان و یمن به فلسطین کمک کردند. وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت:
هیئت و تشکل‌های دینی با تشکیل یک اندیشکده بزرگ به بررسی این موضوع بپردازد که چگونه می‌توان از مذهب و مکتب اهل بیت (ع) و الگوهای آن در برابر تحریف دشمن و حماقت دوستان نادان محافظت کرد. این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه نسل جدید که با موبایل، فیلم‌ها و … سر و کار دارند، ضریب هوشی و اطلاعات عمومی بیشتری از دوره ما دارند و حتی بعضی از بچه‌های ابتدایی عقلشان هم از ما بیشتر است! اضافه کرد:
نسل جدید با تمام رسانه‌های جهان در ارتباط هستند و فیلم‌های سینمایی ۷۲ ملت را می‌بینند و موسیقی‌های آن‌ها را گوش می‌کنند و با دیدگاه‌ها و ادیان آن‌ها آشنایی دارند. رحیم‌پور ازغدی گفت:
در اوایل انقلاب و زمان جنگ مساجد فعال بودند. هر مسجد در هر محله حداقل ۷۰ تا ۱۰۰ نوجوان و جوان فعال داشت. شب‌ها دور هم جمع می‌شدند. در بسیج ساماندهی می‌شدند. در دوره‌های ورزشی و مذهبی و تفریحی شرکت می‌کردند. وی افزود:
مسجد محل ما در بالاشهر و اعیان‌نشین مشهد بود. در دوران جنگ این مسجد ۴۰ شهید تقدیم کرد و چند نفر از آنان نیز ترور شدند. وی افزود:
هم‌اکنون نصف مساجد امام جماعت ندارد و تعطیل است. مسجد را بدون برنامه می‌سازند. بقیه هم فقط برای اقامه نماز باز و بسته می‌شود. اگر این مساجد را در اختیار دشمن قرار دهیم، با همین‌ها کشور را می‌گیرند! آموزش و پرورش را به دشمن بدهید ببینید چه کار می‌کنند. از همین مدارس صد هزار نیروی انتحاری علیه ما می‌سازند![۱]


پانویس

  1. «گفت‌وگو خبرگزاری مهر با حسن رحیم‌پور ازغدی». ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۲ مرداد ۱۴۰۳.