حسین کچوییان
| جامعهشناس، عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی | |
| پرونده:حسین کچوییان.jpg | |
| نام تولد | حسین کچویان |
|---|---|
| زمینه فعالیت | جامعهشناسی، نظریه اجتماعی، جامعهشناسی دین و معرفت |
| ملیت | ایرانی |
| تاریخ تولد | ۱۳۳۸ |
| محل تولد | تهران |
| محل زندگی | تهران |
| پیشه | جامعهشناس استاد دانشگاه پژوهشگر |
| سالهای فعالیت | از دهه ۱۳۷۰ تاکنون |
| شروع فعالیت | تدریس جامعهشناسی در دانشگاه تهران |
| تحصیلات | دکتری جامعهشناسی |
| دانشگاه | دانشگاه تهران دانشگاه منچستر انگلستان مدارس عالی شهید مطهری، سپهسالار و مروی |
| تأثیرات | اندیشههای اجتماعی اسلامی، نقد مدرنیته |
حسین کچویان (زاده ۱۳۳۸ در تهران)، جامعهشناس ایرانی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و از اعضای حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی است. او از چهرههای تأثیرگذار در حوزه نظریههای کلان جامعهشناسی، جامعهشناسی معرفت، جامعهشناسی دین، تجددشناسی و غربشناسی در ایران بهشمار میآید و نامش بیش از همه در مباحث مربوط به «جامعهشناسی اسلامی»، نقد علوم اجتماعی سکولار و ارائه چارچوبهای بومی برای علوم انسانی مطرح شده است.
کچویان تحصیلات خود را در دو مسیر دانشگاهی و حوزوی دنبال کرد. او علاوه بر تحصیل در مدرسه عالی شهید مطهری، سپهسالار و مروی در رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل شد و در نهایت مدرک دکتری خود را از دانشگاه منچستر انگلستان دریافت کرد.
کچویان از اوایل دهه ۱۳۷۰ به تدریس جامعهشناسی در دانشگاه تهران پرداخت و پس از بازگشت از انگلستان بهعنوان عضو هیئت علمی این دانشگاه به فعالیت پژوهشی و آموزشی ادامه داد. او در حوزههایی چون نظریه اجتماعی، جامعهشناسی معرفت، جامعهشناسی دین، فلسفه علوم اجتماعی، جامعهشناسی سیاسی، نظریههای هویت و مطالعات جهانیشدن تدریس کرده و در مقاطعی ریاست گروه جامعهشناسی این دانشکده را بر عهده داشته است. نوشتههای او در نقد مدرنیته، تحلیل نسبت دین و تجدد و واکاوی مبانی نظری علوم اجتماعی غربی، جایگاهی برجسته در ادبیات نظری معاصر ایران دارد.
او علاوه بر فعالیت دانشگاهی، در شوراها و نهادهای سیاستگذاری علمی کشور نیز حضور داشته است؛ از جمله عضویت در کارگروه تخصصی علوم اجتماعی نهاد کتابخانههای عمومی کشور، شورای گروه آموزشی مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران و شورای پژوهش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
کچویان از سال ۱۳۸۶ عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی است. او نویسنده مجموعهای از کتابها و مقالات پژوهشی در حوزه نظریه اجتماعی، تجددشناسی، جهانیشدن و جامعهشناسی دین است و ترجمههایی در زمینه جامعهشناسی معرفت و نقد روشنفکری نیز در کارنامه دارد. آثار و دیدگاههای او در محافل دانشگاهی، نشستهای اندیشه و رسانههای تخصصی مورد توجه پژوهشگران اندیشه اجتماعی قرار گرفته است.
زندگی و تحصیلات
حسین کچویان در سال ۱۳۳۸ در تهران بهدنیا آمد. او تحصیلات رسمی خود را در رشته ریاضی–فیزیک در دبیرستان خوارزمی گذراند و در سال ۱۳۵۷ دیپلم گرفت. از سال ۱۳۵۸ مسیر آموزشی او در دو حوزه دانشگاهی و حوزوی بهصورت همزمان ادامه یافت. کچویان تحصیل علوم دینی را در مدرسه عالی شهید مطهری آغاز کرد و سپس در مدارس سپهسالار و مروی ادامه داد. او در این دوره بخشی از متون فلسفی همچون الهیات شفا، شواهدالربوبیه و بخشهایی از اسفار را نزد آیتالله عبدالله جوادی آملی فرا گرفت و مباحث خارج اصول و فقه را نزد آیتالله سیدمحمدمهدی بجنوردی دنبال کرد.
کچویان در کنار آموزش حوزوی، وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۶۴ مدرک کارشناسی علوم اجتماعی را دریافت کرد. او تحصیلات خود را در مقطع کارشناسیارشد جامعهشناسی در دانشگاه تربیت مدرس ادامه داد و در سال ۱۳۶۹ با رسالهای درباره «نقش و سهم اثباتگرایی در تکوین جامعهشناسی» فارغالتحصیل شد. او دوره دکتری جامعهشناسی را ابتدا در دانشگاه تربیت مدرس آغاز کرد، اما در سال ۱۳۷۵ برای تکمیل تحصیلات به انگلستان رفت و در دانشگاه منچستر ادامه داد. کچویان در سال ۱۳۸۰ رساله دکتری خود را با عنوان «جامعهشناسی و دین پس از تجدد» دفاع کرد و دوره دکتری را به پایان رساند.
فعالیتهای علمی و جایگاه نظری
حسین کچویان از اوایل دهه ۱۳۷۰ فعالیت دانشگاهی خود را در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران آغاز کرد و پس از بازگشت از انگلستان بهعنوان عضو هیئت علمی این دانشکده مشغول تدریس و پژوهش شد. او در مقاطعی مدیریت گروه جامعهشناسی را بر عهده داشت و در دورههای کارشناسی، کارشناسیارشد و دکتری، دروسی همچون نظریههای جامعهشناسی، جامعهشناسی معرفت، جامعهشناسی دین، فلسفه علوم اجتماعی و مباحث روششناسی را تدریس کرده است.
کچویان در حوزه نظریه اجتماعی، بهویژه در مباحث تجددشناسی، جامعهشناسی دین، جهانیشدن، غربشناسی و نقد علوم اجتماعی سکولار شناخته میشود. او با ترکیب آموزشهای حوزوی و آکادمیک، چارچوبی نظری ارائه میکند که در آن نقد معرفتشناختی سنتهای جامعهشناسی غربی با تلاش برای صورتبندی بدیلی دینی–بومی برای علوم اجتماعی همراه است. این رویکرد در پژوهشهای دانشگاهی ذیل عنوانهایی چون «جامعهشناسی اسلامی»، «علوم اجتماعی بومی» یا «نظریه انتقادی بومی» تحلیل میشود.
آثار کچویان در نقد مدرنیته، نسبت دین و تجدد، تحلیل هویت ایرانی–اسلامی و ارزیابی نظریههای جهانیشدن، از منابع مورد ارجاع در پژوهشهای اندیشه اجتماعی معاصر ایران است. او همچنین در نشستهای فکری، همایشهای علمی و رسانههای تخصصی، بهعنوان کارشناس و سخنران در موضوعاتی مانند فلسفه تاریخ انقلاب اسلامی، تحول هویت ملی و نقد جریانهای روشنفکری حضور داشته است.
مسئولیتهای علمی و اجرایی
از مسئولیتهای علمی و اجرایی حسین کچویان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی (از ۱۳۸۶)
- مدیر گروه جامعهشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران (۱۳۸۵ و دورههای دیگر)
- عضو کارگروه تخصصی علوم اجتماعی نهاد کتابخانههای عمومی کشور (۱۳۸۵)
- عضو شورای گروه آموزشی مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران
- عضو شورای پژوهش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی
- مشارکت در طرحهای پژوهشی ملی از جمله «ارزیابی طرح استانی شدن حوزههای انتخابیه مجلس»، «سنت و تجدد؛ رویکردها و نسبت آنها»، «هویت ملی ایرانی و مولفههای آن» و «نظریههای جهانیشدن و دین»
تألیفات
حسین کچویان در حوزههای جامعهشناسی معرفت، نظریه اجتماعی، تجددشناسی، دینپژوهی و نقد علوم اجتماعی آثار متعددی تألیف و ترجمه کرده است:
- نظریههای جهانیشدن: پیامد چالشهای فرهنگ و دین
- تطورات گفتمانهای هویتی ایران: ایرانی در کشاکش با تجدد و مابعدتجدد
- نظریههای جهانیشدن و دین: مطالعهای انتقادی
- فوکو و دیرینهشناسی دانش: روایت تاریخ علوم انسانی از نوزایی تا مابعدتجدد
- کندوکاو در ماهیت معمایی ایران
- تجدد از نگاهی دیگر: روایتی ناگفته از چگونگی ظهور و رشد تجدد
- پایان ایدئولوژی
- انقلاب اسلامی ایران و انفتاح تاریخ
- تجددشناسی و غربشناسی
- فلسفه و جامعهشناسی سیاسی دکتر شریعتی
- روشنفکران و شکست در پیامبری (ترجمه)
- علم و جامعهشناسی معرفت (ترجمه)
مقالات
کچویان دهها مقاله پژوهشی در حوزههای نظریه اجتماعی، جامعهشناسی معرفت، جامعهشناسی دین، نقد مدرنیته، مطالعات هویت، جهانیشدن و تحلیلهای اجتماعی–سیاسی منتشر کرده است که برخی از آنها عبارتاند از:
- پوزیتیوزم و جامعه شناسی در ایران
- كندوكاو در نابرابری های آموزشی در ایران
- انتخابات نهم غلبه متن بر حاشیه»
- سكولاریزم و حكومت دینی: بررسی انتقادی یك نظریه
- مشروعیت جست و جوی حق یا رضایت
- سرنوشت عدالت در جهان مدرن
- رابطه اخلاق و سیاست
- اداره دانشگاه و مفهوم برابری سیاسی شهروندان
- اقدام علیه دموكراسی
- مرز باریك دموكراسی در شعار و آنارشیسم در عمل
- دموكراسی یا نخبه گرایی و فن سالاری
- گفتمان توسعه سرابی ویرانگر
- پایان تاریخ تجدد خواهی در ایران
- آغاز دشواری بزرگ
- تقدیر و نه تدبیر
- انتخابات نهم: معمایی كشاف یا روشنگر
- معضله هویت فرهنگ و جهانی شدن: از رویكردها تا واقعیت
- حق محوری تجدد و تكلیف مداری
- جهانی شدن و فرهنگ: معضله ای حل ناشدنی
- ملی گرایی ایدئولوژی بی هویت
پیوند به بیرون
