سید عبدالله فاطمینیا
سید عبدالله فاطمینیا (زادهٔ ۱۳۲۵ در تبریز- درگذشت ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ در تهران) از روحانیون برجسته، استاد اخلاق، خطیب و کتابشناسی بود که در علوم رجال، عرفان نظری و تاریخ اسلامی صاحبنظر شناخته میشد. او به تفسیر نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه میپرداخت و از شاگردان باواسطه سید علی قاضی به شمار میرفت. فاطمینیا همچنین از محضر استادانی مانند علامه طباطبایی، آیتالله محمدتقی بهجت، آیتالله سید رضا بهاءالدینی، آیتالله مصطفوی تبریزی و آیتالله محمدتقی آملی بهره برده بود.
او طب اسلامی را معادل طب سنتی میدانست و رساله ذهبیه منسوب به امام رضا(ع) را بیاعتبار میخواند. همچنین معتقد بود هیچیک از کتابهای تعبیر خواب معتبر نیستند. از دیدگاه او، فلسفه تنها زمانی ارزشمند است که ابزاری برای فهم دین باشد و در غیر این صورت، اگر با قرآن و حدیث در تضاد باشد، باید کنار گذاشته شود.
سید عبدالله فاطمینیا علاوه بر تدریس در حوزههای علمیه، در برنامههای مذهبی صداوسیما حضور داشت و بهعنوان کارشناس مذهبی سخنرانیهای متعددی در مراکز حوزوی و دانشگاهی ارائه میکرد. او مقالات و آثار گوناگونی در زمینه اخلاق، تفسیر نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه منتشر کرده است.
استاد فاطمینیا پس از یک دوره بیماری، در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ (۱۴ شوال ۱۴۴۳) در تهران درگذشت. پیکر او پس از تشییع در تهران و قم و اقامه نماز توسط آیتالله سید علی خامنهای و آیتالله جعفر سبحانی، در رواق شهید مطهری حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.
زندگینامه
سید عبدالله فاطمینیا در سال ۱۳۲۵ در شهر تبریز چشم به جهان گشود. پدرش، آیتالله سید اسماعیل اصفیایی شندآبادی، از عالمان برجسته و عرفای مشهور منطقه بود. سید عبدالله از کودکی تحت تربیت پدر قرار گرفت و مسیر علوم دینی و اخلاقی را در محضر ایشان آغاز کرد. بعدها، به توصیه خانواده، به آیتالله حسن مصطفوی تبریزی (عارف کبیر و از شاگردان برجسته سید علی قاضی طباطبایی) سپرده شد. او نزدیک به ۳۰ سال تحت تعلیم ظاهری و باطنی آیتالله مصطفوی قرار داشت و همزمان تحصیلات حوزوی خود را دنبال کرد.
زیست علمی
فاطمینیا نزد بزرگان علم و عرفان نظیر علامه محمدحسین طباطبایی، آیتالله محمدحسن الهی تبریزی، آیتالله محمدتقی بهجت، آیتالله سید رضا بهاءالدینی و آیتالله محمدتقی آملی درس بندگی آموخت. او بهواسطه ارتباط گسترده با شاگردان نزدیک سید علی قاضی، در عرفان نظری و عملی به شاگردی باواسطه آن عارف بزرگ شناخته میشد.
تخصص در علوم اسلامی: سید عبدالله فاطمینیا در علوم رجال، حدیث، و عرفان نظری و عملی دارای تخصصی کمنظیر بود. وی علاوه بر دانش عمیق در این حوزهها، به تفسیر متون برجستهای مانند نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه نیز اهتمام داشت و از مفسران صاحبسبک این آثار به شمار میرفت.
فعالیتهای تبلیغی و علمی: اگرچه فاطمینیا بهعنوان یک خطیب برجسته شناخته میشد، اما نقش او فراتر از منبرهای عمومی بود. او به تدریس در حوزههای علمیه و سخنرانی در مراکز علمی و دانشگاهی اشتغال داشت و در برنامههای مذهبی صداوسیما بهعنوان کارشناس حضور مییافت.
آثار: از استاد فاطمینیا آثار متعددی بهجا مانده است که برخی از آنها بر اساس سخنرانیهایش گردآوری شدهاند. از جمله این آثار میتوان به «نغمه عاشقی» و «نکتهها از گفتهها» اشاره کرد. همچنین کتاب «فرجام عشق»، شرحی از غزلی معروف امام خمینی، یکی از تألیفات برجسته او به شمار میرود. «شرح و تفسیر زیارت جامعه کبیره» و «فرهنگ انتظار» از دیگر آثار ایشان است که مورد اقبال خوانندگان قرار گرفته است و بارها تجدید چاپ شده است.
دیدگاهها و مواضع فکری: فاطمینیا در موضوعات مختلف دینی و اجتماعی دیدگاههایی صریح داشت. او به شدت مخالف استفاده از فلسفهای بود که با قرآن و حدیث در تضاد باشد و تأکید داشت فلسفه تنها در صورت یاری به فهم دین ارزشمند است. وی همچنین اعتبار تعبیر خواب را رد میکرد و طب اسلامی را برابر با طب سنتی دانسته، رساله ذهبیه منسوب به امام رضا(ع) را ساختگی میدانست. از دیگر باورهای او، تأیید وجود دختری سهساله برای امام حسین(ع) بود، هرچند نام وی را نامشخص میدانست. او همچنین بر وجود قبور حضرت زینب سلامالله علیها و حضرت رقیه سلامالله علیها در سوریه تأکید داشت و دعای خاصی برای دیدار امام زمان(عج) معتبر نمیدانست، هرچند دیدار ایشان را ممکن میدانست.
ویژگیهای اخلاقی: تواضع و کتمان جایگاه معنوی، از ویژگیهای بارز استاد فاطمینیا بود. او در عین برخورداری از جایگاهی والا در عرفان و اخلاق، همواره سعی میکرد این ویژگیها را از نگاه عموم پنهان کند. علاقه او به اهل بیت(ع) بهخصوص در سخنرانیها و مجالس وی، مشهود بود.
رحلت
فاطمینیا از سال ۱۳۹۷ با بیماری سرطان دستوپنجه نرم میکرد و سرانجام در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ در تهران دار فانی را وداع گفت. مراسم تشییع او با حضور گسترده مردم و بزرگان برگزار شد. آیتالله خامنهای نماز میت را بر پیکر او اقامه کرد و سپس پیکر وی در حرم حضرت معصومه(س) در قم به خاک سپرده شد.
بزرگداشت
در ۱۷ آبان ۱۴۰۲ مراسمی با عنوان مراسم بزرگداشت مقام علمی و فرهنگی سید عبدالله فاطمینیا در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در تهران برگزار شد. در این مراسم از ویراست جدید کتاب نکتهها از گفتهها نیز رونمایی شد.
نگارخانه