شهرک سینمایی دفاع مقدس

از یاقوت
شهرک سینمایی دفاع مقدس
بنیان‌گذارنیروی مقاومت بسیج
تأسیس۱۳۷۳
رئیس کنونیمحمد افلاکی
وضعیتفعال


شهرک سینمایی دفاع مقدس یکی از مهم‌ترین و منحصربه‌فردترین شهرک‌های سینمایی است که با هدف حمایت از تولید فیلم‌ها و آثار سینمایی مرتبط با موضوع جنگ و دفاع مقدس ایجاد شد. این شهرک در سال ۱۳۷۳ توسط نیروی مقاومت بسیج و با مساحتی بالغ بر ۵۵۰ هکتار در ۲۵ کیلومتری اتوبان تهران-قم تأسیس شد و در واقع به‌عنوان یک مرکز تخصصی برای بازسازی فضاهای جنگی و انتقال تجربیات و باورهای مردم ایران در جبهه‌های جنگ طراحی گردید.

شهرک سینمایی دفاع مقدس به محلی تبدیل شده که به فیلم‌سازان این امکان را می‌دهد تا لوکیشن‌ها و فضاهایی مشابه با دوران جنگ را در اختیار داشته باشند. این ویژگی باعث شده تا شهرک تبدیل به یکی از مهم‌ترین مکان‌ها برای فیلم‌سازی در موضوعات دفاع مقدس و جنگ شود. تا به امروز، پروژه‌های سینمایی و تلویزیونی متعددی در این شهرک ساخته شده‌اند که برخی از آن‌ها موفق به کسب جوایز مختلف در سطح ملی و بین‌المللی شده‌اند. شهرک دارای لوکیشن‌های متنوعی است که برای ساخت فیلم‌ها و سریال‌ها استفاده می‌شود. این لوکیشن‌ها شامل فضاهایی مانند دروازه قزوین، زندان، روستای کنعان، کاروانسرای بین راهی، بوشهر قدیم، بیمارستان صحرایی و جبهه‌های جنگ می‌باشند. یکی از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین لوکیشن‌ها، خط مقدم جبهه جنگ است که شامل خاکریز دو جداره ۷۰۰ متری و انواع سنگرها می‌شود. این لوکیشن به دلیل استفاده‌های متعدد و انفجارهای فراوانی که در آن صورت گرفته، بارها بازسازی شده است. همچنین، پاسگاه مرزی ایران و عراق در شلمچه و بیمارستان صحرایی مجاور کاروانسرای قدیمی از دیگر لوکیشن‌های معروف این شهرک هستند.

بیابان‌های موجود در شهرک، برای صحنه‌های نبرد و تعقیب و گریز در فضای بیابانی به کار گرفته می‌شوند. پروژه‌هایی نظیر سریال‌های «مختارنامه» و «نجلا» از این فضاها بهره برده‌اند. همچنین در صورتی که پروژه‌ای به استفاده از هلیکوپتر نیاز داشته باشد، هلیکوپترهای مورد نیاز از سوی بنیاد سینمایی دفاع مقدس تأمین می‌شود. این شهرک از جمله سه شهرک سینمایی منحصر به فرد در سطح جهانی است که به طور ویژه برای تولید فیلم‌های جنگی و تاریخی طراحی شده‌اند. علاوه بر ایران، کشورهایی مانند آلمان و روسیه نیز شهرک‌های مشابهی دارند. از زمان تأسیس در سال ۱۳۷۳، بیش از ۱۷۰۰ فیلم و سریال در این شهرک تولید شده است و همچنان یکی از مهم‌ترین مراکز سینمایی در کشور به شمار می‌رود. هزینه‌های نگهداری و تعمیرات این مجموعه عمدتاً از طریق درآمدهای حاصل از پروژه‌های سینمایی و تلویزیونی که در آن ساخته می‌شوند، تأمین می‌شود. این شهرک هیچ منبع تأمین مالی دیگری ندارد و مدیریت آن بر عهده بنیاد فرهنگی هنری روایت فتح است. مدیر کنونی این شهرک محمد افلاکی است.

حوادث و اتفاقات در شهرک دفاع مقدس


چند ساعت قدم‌زدن در شهرک سینمایی دفاع مقدس ایران


انفجار در پشت صحنه فیلم معراجی ها


هدف از ساخت شهرک سینمایی دفاع مقدس

هدف اصلی از تأسیس این شهرک، بازسازی فضای جنگ و ایجاد محیطی برای ساخت آثار سینمایی با محوریت دفاع مقدس بود. در این شهرک، انواع سلاح‌ها، تانک‌ها، ضد هوایی‌ها، سنگرها، خاکریزها، سیم‌های خاردار، بی‌سیم‌ها و تابلوهای مختلف مربوط به دوران جنگ تحمیلی به نمایش گذاشته شده‌اند. این المان‌ها به فیلم‌سازان این امکان را می‌دهند که فضاهایی واقع‌گرایانه از جنگ را در آثار خود به تصویر کشند. واقع‌گرایی در فیلم‌ها و سریال‌ها یکی از ویژگی‌های برجسته شهرک سینمایی دفاع مقدس این است که صحنه‌های فیلم‌برداری در این مکان، گاهی به قدری واقعی به نظر می‌رسند که مخاطب نمی‌تواند تشخیص دهد که آیا این تصاویر مربوط به فیلم‌ها و سریال‌های ساخته شده در شهرک هستند یا صحنه‌های مستند و واقعی از دوران جنگ. این واقع‌گرایی هدف اصلی از تأسیس شهرک سینمایی دفاع مقدس است، به طوری که مخاطب هنگام تماشای فیلم احساس کند که در پشت خاکریزها و سنگرها در مرزهای کشورمان حضور دارد.

واقع‌گرایی در فیلم‌ها و سریال‌ها

واقع‌گرایی در فیلم‌ها و سریال‌ها یکی از ویژگی‌های برجسته شهرک سینمایی دفاع مقدس این است که صحنه‌های فیلم‌برداری در این مکان، گاهی به قدری واقعی به نظر می‌رسند که مخاطب نمی‌تواند تشخیص دهد که آیا این تصاویر مربوط به فیلم‌ها و سریال‌های ساخته شده در شهرک هستند یا صحنه‌های مستند و واقعی از دوران جنگ. این واقع‌گرایی هدف اصلی از تأسیس شهرک سینمایی دفاع مقدس است، به طوری که مخاطب هنگام تماشای فیلم احساس کند که در پشت خاکریزها و سنگرها در مرزهای کشورمان حضور دارد.

درباره شهرک سینمایی دفاع مقدس

موقعیت جغرافیایی شهرک سینمایی دفاع مقدس

شهرک سینمایی دفاع مقدس در شهر ری، در فاصله ۲۵ کیلومتری اتوبان تهران-قم واقع شده است. این شهرک در زمینی به مساحت بیش از ۵۵۰ هکتار احداث شده و در نزدیکی پادگان نیروهای زمینی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی قرار دارد.

ویژگی‌ها و اهمیت شهرک سینمایی دفاع مقدس

شهرک سینمایی دفاع مقدس تحت نظارت بنیاد روایت فتح اداره می‌شود. این مجموعه با وجود مشکلات متعدد و کمبود امکانات، به عنوان مکانی جذاب برای ساخت فیلم‌های جنگی و دفاع مقدس شناخته می‌شود. تا به امروز، بیش از ۱۰۰۰ فیلم و سریال در این شهرک ساخته شده‌اند که موضوعات مرتبط با جنگ تحمیلی و دفاع مقدس را پوشش می‌دهند.

بازدید از شهرک سینمایی دفاع مقدس

به‌دلیل مسائل امنیتی، بازدید از این مجموعه برای عموم مردم تنها با هماهنگی قبلی و دریافت مجوز از ارگان‌های مربوطه امکان‌پذیر است. برای ورود به شهرک، باید از درب ورودی خاص و با در دست داشتن مجوز بازدید وارد شوید. سربازان و نگهبانان به طور شبانه‌روزی از این مجموعه محافظت می‌کنند و همچنین شهرک دارای سیستم دوربین‌های مدار بسته است.

ساختمان‌ها و ورودی شهرک سینمایی دفاع مقدس

در ورودی شهرک، ساختمان‌های اداری مجموعه قرار دارند که با نام شهدای دفاع مقدس مزین شده‌اند. این ساختمان‌ها نام‌های مختلف شهدای ایرانی از جمله شهید مرتضی آوینی و شهید رنجبر را شامل می‌شوند. یکی از ساختمان‌های اداری دفتر مدیریت مجموعه است که در ورودی آن آمبولانس و خودرو آتش‌نشانی قرار دارند. دیوارهای اطراف این ساختمان به عکس‌هایی از شهیدان بزرگ مانند شهید باقری، شهید آوینی و شهید باکری مزین شده است.

دیوارهای ورودی

دیوارهای ورودی دفتر مدیریت شهرک سینمایی دفاع مقدس به عنوان یک نمایشگاه تاریخی عمل می‌کنند. در این دیوارها، عکس‌های مختلفی از پروژه‌های فیلم‌برداری شده در این شهرک از سال ۱۳۷۳ تا امروز نصب شده است. همچنین، یک تابلوی ویژه اطلاعات مربوط به گلوله‌های جنگی در کنار عکس‌های شهیدان قرار دارد. اتاق انتظاری پیش از ورود به ساختمان مدیریت، دیوارهایی پوشیده از عکس‌های شهدای جنگ دارد که این فضا را به محلی برای یادآوری فداکاری‌ها و ایثارگری‌های دوران جنگ تبدیل کرده است.

معروف‌ترین فیلم‌ها و سریال‌های ساخته شده در شهرک سینمایی دفاع مقدس

فیلم‌های برجسته

شهرک سینمایی دفاع مقدس میزبان ساخت بسیاری از فیلم‌های موفق بوده است. از جمله فیلم‌های معروفی که اخیراً در این مجموعه ساخته شده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

سریال‌های پرطرفدار

شهرک سینمایی دفاع مقدس همچنین برای ساخت سریال‌های محبوب و پرطرفدار مورد استفاده قرار گرفته است. برخی از این سریال‌ها عبارت‌اند از:

هم‌اکنون مجموعه حضرت موسی و سلمان فارسی در این شهرک در حال فیلم‌برداری است.

ادوات جنگی و نظامی موجود در شهرک سینمایی دفاع مقدس

شهرک سینمایی دفاع مقدس، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و مجهزترین مراکز ساخت فیلم‌های جنگی در ایران، امکانات فراوانی برای تولید صحنه‌های جنگی فراهم می‌آورد. این شهرک با دارا بودن انواع ادوات نظامی شامل تانک‌ها، نفربرها، مین‌ها، خمپاره‌ها، نارنجک‌ها، مسلسل‌ها و تیربارها، شرایط مناسبی برای ایجاد واقع‌گرایانه‌ترین صحنه‌های جنگی فراهم می‌کند. همچنین، این شهرک شامل مجموعه‌ای از خودروهای نظامی مانند جیپ‌ها و کامیون‌ها است که به منظور استفاده در پروژه‌های مختلف در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌گیرد.

در ساخت فیلم‌های جنگی در شهرک سینمایی دفاع مقدس، از مواد منفجره واقعی استفاده نمی‌شود. به جای آن، از مواد صنعتی مانند کلرات پتاسیم برای ایجاد دود و انفجار استفاده می‌شود تا هیچ آسیبی به عوامل فیلم‌سازی و بازیگران وارد نشود. تمامی گلوله‌ها مشقی هستند و گازهای مورد استفاده نیز واقعی نیستند. نظارت بر استفاده از این تجهیزات و مواد توسط کارشناسان وزارت دفاع انجام می‌شود.

یکی از مهم‌ترین پروژه‌هایی که در این شهرک سینمایی ضبط شده، سریال پرطرفدار «پایتخت ۵» است. در این سریال، صحنه‌های مبارزات خانواده نقی معمولی با گروه‌های تروریستی داعش در محیط این شهرک سینمایی فیلمبرداری شده‌اند. جالب است که تمامی وسایل و تجهیزات صحنه از جمله تانک‌ها و خودروهای زرهی که در این پروژه استفاده شده‌اند، از ملزومات موجود در انبار و پارکینگ شهرک سینمایی دفاع مقدس بوده‌اند. این پروژه یکی از نمونه‌های موفق استفاده از امکانات این شهرک برای تولید صحنه‌های جنگی و پرتنش بوده است.

استفاده از عوامل طبیعی در فیلمبرداری علاوه بر امکانات ساختاری، شهرک سینمایی دفاع مقدس از عوامل محیطی و طبیعی نیز برای فیلمبرداری استفاده می‌کند. این عوامل شامل کوه‌های آراد، که در نزدیکی شهرک قرار دارند، نیزارهای اطراف شهرک، مزارع کشاورزی و جاده‌های خاکی منتهی به محدوده شهرک است. این عوامل طبیعی به ایجاد فضای واقعی‌تر برای صحنه‌های جنگی و تاریخی کمک می‌کنند و به فیلم‌ها و سریال‌ها واقعیت و جذابیت بیشتری می‌بخشند. همچنین دریاچه‌ای در داخل شهرک وجود دارد که هم برای پرندگان مهاجر جاذب است و هم برای برخی از صحنه‌های فیلمبرداری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

لوکیشن‌های تاریخی و جنگی شهرک سینمایی دفاع مقدس

شهرک سینمایی دفاع مقدس دارای لوکیشن‌های متنوع و چشمگیری برای ساخت فیلم‌ها و سریال‌ها است. برخی از مهم‌ترین لوکیشن‌های موجود در این مجموعه عبارت‌اند از:

  • ایستگاه راه‌آهن و ریل قطار: یکی از لوکیشن‌های برجسته که اخیراً با خرید ۴ واگن قطار به گسترش این فضا کمک شده است.
  • لوکیشن سریال یوسف پیامبر(ع): فضای مربوط به مصر باستان و سیلوهای گندم حضرت یوسف(ع).
  • لوکیشن‌های جنگی: از جمله نخلستان، سنگر فرماندهی، خاکریز دو جداره، سد خاکی شهید علی اکبر رنجبر و مرز خرمشهر که برای بازسازی صحنه‌های جنگی استفاده می‌شوند.

بیمارستان صحرایی و امکانات امدادی

شهرک سینمایی دفاع مقدس تنها یک مرکز برای فیلمبرداری صحنه‌های جنگی نیست، بلکه امکانات دیگری مانند بیمارستان‌های صحرایی نیز در آن وجود دارد. بیمارستان صحرایی این شهرک با تمام تجهیزات ضروری برای فیلمبرداری صحنه‌های امدادی در دسترس قرار دارد. این تجهیزات شامل تخت‌های بیمارستانی، برانکارها، پایه‌های سرم و سایر لوازم پزشکی مورد نیاز برای ساخت فیلم‌هایی در زمینه دفاع مقدس و صحنه‌های جنگی است. علاوه بر بیمارستان صحرایی، خیمه‌ها و چادرهای امدادی، دستگاه‌های آمبولانس و حتی یک مسجد با مساحت تقریبی ۱۰۰ مترمربع در این شهرک ساخته شده‌اند که علاوه بر استفاده در فیلمبرداری‌ها، برای اقامه نماز نیز به کار می‌روند.

نیروی انسانی مشغول به کار در شهرک سینمایی دفاع مقدس

شهرک سینمایی دفاع مقدس تنها یک مجموعه فیزیکی نیست، بلکه تعداد زیادی نیروی انسانی در این مجموعه مشغول به کار هستند. این نیروی انسانی شامل افراد غیرنظامی و نظامی می‌شود. در حال حاضر، تعداد پرسنل غیرنظامی شهرک سینمایی دفاع مقدس حدود ۵۵ نفر است که در امور مختلف شهرک مشغول به فعالیت هستند. همچنین، حدود ۱۱۰ نیروی نظامی برای هماهنگی و انجام وظایف مختلف در این مجموعه حضور دارند. علاوه بر این، سربازان وظیفه نیز در صورت نیاز برای فیلمبرداری صحنه‌های جنگی به این مجموعه منتقل می‌شوند و پس از اتمام پروژه به پادگان‌های خود باز می‌گردند.

تأمین مالی از طریق کشت محصولات کشاورزی و پرورش ماهی

شهرک سینمایی دفاع مقدس برای تأمین هزینه‌های خود تنها به پروژه‌های سینمایی وابسته نیست. این مجموعه از طریق کشت محصولات کشاورزی، مانند ذرت در اراضی کشاورزی خود، درآمدزایی می‌کند. زمین‌های کشاورزی این شهرک حدود ۳۰ هکتار مساحت دارند و محصولات کشت‌شده به فروش می‌رسند. علاوه بر کشت محصولات کشاورزی، پرورش ماهی قزل‌آلا نیز به عنوان یک منبع درآمد برای شهرک در نظر گرفته شده است. حوضچه‌های پرورش ماهی قزل‌آلا که به بخش خصوصی اجاره داده شده‌اند، سالانه حدود ۵۰ تن ماهی تولید می‌کنند که به فروش می‌رسند. این درآمدها به تأمین هزینه‌های شهرک و نگهداری تجهیزات و وسایل کمک می‌کند.

جذب گردشگری و درآمدزایی از طریق بازدید عموم

برای تأمین منابع مالی بیشتر و رشد این مجموعه، شهرک سینمایی دفاع مقدس در تلاش است تا جذب گردشگران و بازدیدکنندگان را افزایش دهد. برنامه‌هایی در دست اجراست تا این شهرک سینمایی علاوه بر تبدیل شدن به یک مقصد فیلمسازی، به یک مکان جاذب گردشگران نیز تبدیل شود. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به احداث استخرها، گلخانه‌ها و آموزش ماهیگیری در استخرهای پرورش ماهی اشاره کرد.

این اقدامات می‌توانند علاوه بر ایجاد فضایی جذاب برای بازدیدکنندگان، به تأمین منابع مالی لازم برای توسعه و نگهداری شهرک کمک کنند. فروش بلیط بازدید از لوکیشن‌های مختلف شهرک سینمایی دفاع مقدس نیز می‌تواند درآمد خوبی برای این مجموعه به همراه داشته باشد.

دشت تانک و میدان موانع

دشت تانک یکی لوکیشن‌های موجود شهرک دفاع مقدس است. این دشت وسیع برای اولین بار در سریال در چشم باد استفاده شد و با توجه به نیاز فیلمسازان قابل تغییر می‌باشد به‌طوری که در آن می‌توان صحنه‌های درگیری تانک‌ها و نفرات را بازسازی کرد.  در این دشت تعداد زیادی ادوات و تانک منهدم‌شده نیز وجود دارد.

میدان موانع، با مساحت تقریبی ۱۵۰۰ متر جهت استفاده فیلمسازان و اردوها طراحی شده که دارای موانع متعدد آموزشی می‌باشد. یکی دیگر از نیازهای فیلمسازان دفاع مقدس برجک‌های نگهبانی است که در این شهرک امکان بهره‌برداری از برجک‌های ثابت و سیار برای فیلمسازان وجود دارد.

نگارخانه