علی‌اکبر رشاد

علی‌اکبر رشاد

مدرس حوزه و دانشگاه، نظریه‌پرداز، شاعر، مدیر فرهنگی، پژوهشگر
علی‌اکبر رشاد
نام تولد	علی‌اکبر رَشادی
زمینه فعالیت	علوم حوزوی، فلسفه دین، اندیشه سیاسی، فرهنگ‌پژوهی
ملیت	ایرانی
تاریخ تولد	۱۳۳۵ ‏(۶۹–۷۰ سال)
محل زندگی	تهران - قم
پیشه	مدرس حوزه و دانشگاه، پژوهشگر، مدیر فرهنگی
سال‌های فعالیت	از دهه ۱۳۶۰ تاکنون
تحصیلات	سطوح عالی علوم حوزوی، فلسفه دین، اندیشه سیاسی؛ غرب‌شناسی، فرهنگ پژوهی
دانشگاه	حوزه علمیه قم
تأثیرپذیرفته	سید محمد بهشتی، مرتضی مطهری، وحید خراسانی، حسینعلی منتظری، مهدی شب‌زنده‌دار
جوایز	بیش از ۳۰ جایزه و نشان علمی داخلی و بین‌المللی، جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی، تقدیر جشنواره فارابی، یونسکو و آیسیسکو، ۹ سال متوالی حضور در فهرست ۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار جهان (۲۰۱۵–۲۰۲۳)
آثار	خشونت و مدارا، دموکراسی قدسی، دین‌پژوهی معاصر، رساله فقه زیست‌فناوری و مهندسی ژنتیک، فقه قضا، نظارت بر دانشنامه‌های امام علی، قرآن‌شناسی، سیره نبوی، فرهنگ فاطمی، بیش از ۳۶ کتاب

علی‌اکبر رَشادی (زادهٔ ۱۳۳۵)، معروف به علی‌اکبر رشاد، مدرس حوزه و دانشگاه، نظریه‌پرداز، شاعر، مدیر فرهنگی، پژوهشگر و مؤسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است.

او دانش‌آموخته سطوح علوم حوزوی است و نزد چهره‌هایی چون آیت‌الله سید محمد بهشتی، مرتضی مطهری، وحید خراسانی، حسینعلی منتظری، مهدی شب زنده دار و… تحصیل کرده است. و بعد از اتمام تحصیل، تدریس حوزوی و دانشگاهی در رشته‌هایی چون فقه و اصول، فلسفه دین، اندیشه سیاسی؛ غرب‌شناسی، فرهنگ پژوهی و… را دنبال کرده است.

رشاد از جمله نظریه پردازانی است که مباحثش به خصوص دربارهٔ «علم دینی»، «نظریه اسلامی پیشرفت»، «معرفت‌شناسی واقع گرای دینی» و «طراحی ساختار جدیدی بر فقه» موردتوجه قرار گرفته و جزو چهره‌های سرشناس دهه‌های اخیر در حوزه پژوهش و اندیشه شناخته می‌شود. او از جمله چهره‌هایی است که به دنبال پیوند علمی و اندیشه‌ای میان علوم دینی و علوم جدید است و رساله فقه زیست‌فناوری و مهندسی ژنتیک، فقه قضا و… از این منظر قابل بررسی هستند.

نظریه ابتناء از او نیز از سوی جشنواره فارابی، یونسکو، آیسیسکو و… مورد توجه قرار گرفته است. او کرسی‌های متعدد ارائه در کشورهای مختلف جهان نظیر آلمان، ایالات متحده آمریکا، اسپانیا، بریتانیا، پاکستان، ترکیه و… نیز داشته است.

آثار و تألیفات متعددی نیز از رشاد بر جای مانده که از این جمله می‌توان به نظارت بر تألیف چهار دانشنامه امام علی، دانشنامه قران‌شناسی، دانشنامه سیره نبوی، دانشنامه فرهنگ فاطمی و تألیف ۳۶ کتاب از جمله خشونت و مدارا، دموکراسی قدسی، دین پژوهی معاصر و… اشاره کرد. بسیاری از آثار او به زبان‌های غیرفارسی مانند عربی، اسپانیولی، انگلیسی، فرانسوی و… نیز ترجمه شده است.

او هم‌چنین با تأسیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز شناخته می‌شود. این پژوهشگاه از جمله مراکژ علمی و پژوهشی مؤثر در دهه‌های اخیر بوده است. عضویت در فرهنگستان علوم، شورای عالی انقلاب فرهنگی و… نیز از دیگر فعالیت‌های فرهنگی رشاد بوده است.

رشاد در ۹ سال متوالی (۲۰۱۵–۲۰۲۳ میلادی) در فهرست «۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار جهان» قرار گرفته و بیش از ۳۰ جایزه و نشان علمی داخلی و بین‌المللی از جمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی دریافت کرده است.

زندگی‌ و تحصیلات

علی‌اکبر رشاد در سال ۱۳۴۰ برای فرا گیری قرآن به مکتب خانه رفت و ۱ سال بعد در مدرسه‌ای غیر دولتی آموزش کلاس اول را آغاز کرد. در سال ۱۳۴۷ و به تشویق پدر به فراگیری تحصیلات حوزوی پرداخت. وی دوره مقدمات تحصیلات حوزوی را طی سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۹، نزد حجت‌الاسلام کمالی، محمدزادهٔ مزینانی، علی افخمی (افخم‌رضایی)، آیت‌الله مجتهد زنجانی نجفی، آیت‌الله عبدالصمد خویی و در تهران فرا گرفت و سپس برای ادامهٔ تحصیل در تابستان سال ۱۳۴۹، به قم مهاجرت کرد و در مدرسهٔ علمیهٔ آیت‌الله گلپایگانی که نخستین مرکز آموزشی تحت برنامه و جدید حوزهٔ قم محسوب می‌شد پذیرفته و به تحصیل مشغول شد. وی برخی از دروس سطح دو حوزه نظیر معالم‌الدین را نزد آیت‌الله باکویی، مختصر المعانی را نزد آیت‌الله حاج حسن آقاتهرانی، المنطق و اصول الفقه را نزد آیت‌الله مختار امینیان گیلانی، جلد اول و دوم شرح لمعه را نزد حضرات آیات طالقانی، اشتهاردی، محمودی اشتهاردی، صلواتی اراکی و همچنین دروس تفسیر و عقائد را در محضر آیت‌الله شب‌زنده‌دار شیرازی و ادیان و فرق (بهائیت، مسیحیت و یهودیت) را نزد حجت‌الاسلام عبدالقائم شوشتری فرا گرفت.

حجت‌الاسلام رشاد، سطوح عالی حوزه را نزد حضرات آیات حاج شیخ علی‌پناه اشتهاردی، محسن حرم‌پناهی قمی، مرتضی مقتدایی اصفهانی، مصطفی اعتمادی خواجوی تبریزی، سید ابوالفضل موسوی تبریزی (ریحانی)، مرتضی بنی فضل، رسول موسوی تهرانی، ستودهٔ اراکی، قافی یزدی، سید علی محقق داماد و جعفر سبحانی تبریزی طی کرد. پس از اتمام سطوح سه‌ گانهٔ حوزه و از سال ۱۳۵۵ و به مدت بیش از ۲۰ سال در درس خارج فقه و اصول حضرات آیات وحید خراسانی، علی مشکینی، حسینعلی منتظری در قم؛ و کلاس درس مقام معظم رهبری و آیت‌الله مجتبی تهرانی در تهران شرکت کرد و همزمان با فراگیری فقه و اصول، سطوح مختلف فلسفه را نیز نزد اساتیدی چون آیت‌الله احمد بهشتی، شهید مرتضی مطهری و آیت‌الله محمد محمدی گیلانی فرا گرفت.

وى تحصیل مراحل عالى فقه و فلسفه اسلامى را در نظر استادان برجسته حوزه‌هاى علمى اسلامى تهران و قم سپرى كرد، و اكنون سالهاست به تحقیق و تدریس در زمینه فلسفه، منطق، فهم دین، و فقه و اصول اشتغال دارد.

فعالیت‌های علمی

رشاد جهت حضور و ارائه مقاله در كنفرانس‌هاى علمى و مجامع فرهنگى به كشورهاى مختلف از جمله آلمان، آمریكا، اتریش، اسپانیا، انگلستان، ایتالیا، بوسنى، پاکستان، تركیه، سریلانكا، سوئیس، سوریه، عربستان، قبرس، لبنان، واتیكان، هند، یونان و... سفر كرده است.

على اكبر رشاد بیش از دو دهه است كه در زمینه فلسفه، فلسفه دین، فقه و اصول به تحقیق و تدریس مشغول است. وى عضو شورایعالى انقلاب فرهنگى، عضو هیئت علمى مركز گفت‌وگوى ادیان، رئیس انجمن دوستى ایران و یونان، مؤسس و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى است.

على اكبر رشاد سرپرست تدوین كتاب دانشنامه امام على(ع) است. كتاب مذكور، در دوره بیست‌ویكم انتخاب كتاب سال جمهورى اسلامى ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، به عنوان كتاب سال برگزیده شد. علاوه بر آن سرپرستى و هدایت دانشنامه قرآن‌شناسى، سرپرستى و هدایت دانشنامه فرهنگ فاطمى(س)، نظارت علمى بر تحقیق فقه و حقوق خانواده و فلسفه آن را نیز عهده‌دار بودند.

آثار

• آسیب‌شناسى ادبیات اجتماعى معاصر با درنگى در باب خشونت و مدارا
• تماشاى جمال
• دین‌پژوهى معاصر
• كیش پارسایان (دروس استاد مجتبى تهرانى)
• علل ظهور سكولاریزم در غرب
• منطق فهم دین
• موانع نقد و نوآورى در حوزه دین‌پژوهى
• اختناق سپید نقد و نوآورى و گفتمان جدید
• پى‌ساختهاى معرفت‌شناختى این جهانى‌گرى
• دانش‌نامه امام على(ع)
• هندسه مناسبات دین دولت و جامعه در ایران
• الهیات فلسفى (دروس منظومه حاج ملاهادى سبزوارى)
• سنن حاكم بر تاریخ از منظر قرآن

و مقالات متعدد منتشر شده در نشریات داخلى و خارجى از جمله آثار وی است.

افتخارات و جوایز

علی‌اکبر رشاد طی دو دهه گذشته به دلیل فعالیت‌های علمی، فرهنگی و پژوهشی خود، موفق به کسب تعداد زیادی جایزه و تقدیرنامه شده است. مجموع جوایز و افتخارات ایشان شامل موارد زیر است:

• ۶ جایزه از جشنواره فارابی
• ۸ جایزه کتاب سال حوزه
• ۲۲ جایزه به عنوان دستگاه برتر
• ۲۳ جایزه علمی و پژوهشی بابت آثار و تحقیقات
• ۹ جایزه به عنوان محقق برتر

برخی از مهم‌ترین جوایز و تقدیرها

سال ۱۴۰۱

• تقدیر در آیین تکریم خادمان قرآن کریم
• اثر شایسته تقدیر در بیست و چهارمین همایش کتاب سال حوزه: «دانشنامه علوم قرآن»

سال ۱۴۰۰

• کاندیدای شصتمین جایزه بنیاد البرز در بخش نخبگان و دانشمندان

سال ۱۳۹۹

• قرارگیری در فهرست «۵۰۰ مسلمان تاثیرگذار جهان» برای سال ۲۰۲۰
• تقدیر ویژه از دانشنامه امام علی (ع) در کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امام علی (ع)
• عنوان نظریه‌پرداز برجسته جهان اسلام از چهارمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی
• پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به عنوان مرکز پژوهشی برتر در بیست و یکمین دوره جایزه کتاب سال حوزه

سال ۱۳۹۸

• لوح تقدیر در همایش ملی حکیم طهران
• پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به عنوان مرکز پژوهشی برتر حوزه
• تقدیر از پژوهشگاه به عنوان دستگاه برگزیده در توسعه گفتمان انقلاب اسلامی
• لوح تقدیر آیین ملی چهل سالگی انقلاب اسلامی از سازمان بسیج اساتید و دانشگاه‌ها

سال ۱۳۹۷

• شایسته تقدیر در جشنواره مقالات علمی حوزوی برای مقاله «تعریف فلسفه‌های مضاف»
• تقدیر از پژوهشگاه در چهارمین نمایشگاه پژوهش و دستاوردهای علمی و پژوهشی
• لوح تقدیر از کنگره بین‌المللی قرآن و علوم انسانی

سال ۱۳۹۶

• جایزه ویژه پژوهش در عرصه امام علی (ع) در چهارمین جشنواره بین‌المللی امام علی پژوهان
• انتخاب به عنوان محقق برتر در علوم انسانی در دومین دوره کتاب سال هیئت علمی دانشگاه‌ها
• تقدیر به عنوان چهره فعال برگزیده در عرصه بین‌الملل

سال ۱۳۹۵

• رتبه سوم در نخستین جشنواره علمی پژوهشی علامه طباطبایی برای کتاب «منطق فهم دین»
• برگزیده هفدهمین همایش کتاب سال حوزه برای «دانشنامه فاطمی»
• تقدیر به عنوان مدیر مسئول فصلنامه‌های پژوهشی شاخص

سال ۱۳۹۴

• معرفی به عنوان قطب علمی برتر کشور از سوی وزارت علوم: قطب علمی فلسفه دین اسلامی
• تقدیر برای نظریه ابتناء و پژوهش‌های مرتبط با تکون و تطور معرفت دینی

سال ۱۳۹۳

• نشریه برگزیده در رده پژوهش تخصصی و علمی: فصلنامه قبسات
• رتبه دوم در ارزیابی ضریب تأثیر (IF) نشریات علمی
• لوح تقدیر دومین همایش ملی و اولین جشنواره ارتقای کیفیت آثار و فعالیت‌های فرهنگی

سال ۱۳۹۲

• شایسته تقدیر در نخستین دوره معرفی نهادهای پژوهشی فرهنگی غیردولتی
• پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به عنوان برترین موسسه پژوهشی کشور در جشنواره بین‌المللی فارابی

سال ۱۳۹۱

• فصلنامه قبسات به عنوان نشریه برتر علمی حوزه
• فصلنامه فقه و حقوق اسلامی نیز در رده نشریات برتر سالانه حوزه تقدیر شد.