مرتضی برزگر
| نویسنده، داستاننویس، مدرس داستاننویسی | |
| پرونده:مرتضی برزگر.jpg | |
| زمینه فعالیت | ادبیات داستانی، آموزش نویسندگی، داوری ادبی |
|---|---|
| ملیت | ایرانی |
| تاریخ تولد | ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ (۴۴ سال) |
| محل تولد | تهران |
| پیشه | نویسنده داستاننویس مدرس داستاننویسی داور جشنوارههای ادبی |
| سالهای فعالیت | دهه ۱۳۹۰ تاکنون |
| شروع فعالیت | انتشار متنهای کوتاه و داستانکها در شبکههای اجتماعی |
| جوایز | نامزدی و حضور در فهرست نهایی جوایز احمد محمود، جلال آلاحمد، داستان انقلاب، فرشته، صادق هدایت، بیهقی، سکوت و بوشهر |
| آثار | «قلب نارنجی فرشته» «اعترافات هولناک لاکپشت مرده» |
مرتضی برزگر (زاده ۲۵ خرداد ۱۳۶۰، تهران) نویسنده، داستاننویس، مدرس داستاننویسی و داور جشنوارههای ادبی است. او از چهرههای مطرح در ادبیات داستانی دهه ۱۳۹۰ خورشیدی بهشمار میآید و با مجموعهداستان قلب نارنجی فرشته (۱۳۹۶، نشر چشمه) و رمان اعترافات هولناک لاکپشت مرده (۱۳۹۷، نشر چشمه) شناخته شده است؛ آثاری که در جوایز ادبی متعددی از جمله احمد محمود، جلال آلاحمد، داستان انقلاب، فرشته، صادق هدایت، بیهقی، سکوت و بوشهر در فهرست نهایی یا میان آثار برگزیده قرار گرفته و با استقبال مخاطبان، بارها تجدید چاپ شدهاند.
برزگر فعالیت ادبی خود را با انتشار متنهای کوتاه و داستانکها در شبکههای اجتماعی همچون کلوب، فیسبوک، اینستاگرام و تلگرام آغاز کرد و نخستین اثر داستانیاش را در سیوششسالگی به چاپ رساند. او سالها در کارگاههای داستاننویسی شرکت کرده و از سیامک گلشیری، کاوه فولادینسب، مهدی یزدانیخرم و عباس معروفی بهعنوان استادان خود یاد کرده است. به گفته برزگر، تشویق عرفان نظرآهاری در رویآوردن جدی به نوشتن نقش داشته است.
او در کنار فعالیتهای ادبی، سابقه کاری در حوزه فناوری اطلاعات و تولید محتوا دارد و در شرکتها و نهادهای مختلف به عنوان مدیر فناوری IT و کارشناس تولید محتوا فعالیت کرده است. وی از اواخر دهه ۱۳۸۰ با برگزاری کارگاههای داستاننویسی حضوری و آنلاین به تدریس داستاننویسی پرداخته و داوری در جشنوارههای متعدد ادبی را برعهده داشته است.
مرتضی برزگر در شبکههای اجتماعی و وبسایت شخصی خود فعال است و بخشی از هویت حرفهای خود را بهعنوان «پدر، همسر و غمگین معاصر» و «داستاننویس، معلم داستاننویسی، مدیر آیتی و کارشناس تولید محتوا» تعریف کرده است.
زندگی و تحصیلات
مرتضی برزگر در ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ در یکی از محلههای جنوبی تهران (دروازه غار) متولد شد. وی اصالتی کاشانی دارد و نخستین فرزند خانواده است. او در هفت سالگی مادر خود را از دست داد و در نوشتههایش از او با عنوان «مامان پروانه» یاد کرده است.
برزگر تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته کشاورزی با گرایش دامپروری در دانشگاه گرگان آغاز کرد و این دوره را با رتبه ممتاز به پایان رساند. سپس مسیر علمی و حرفهایاش را تغییر داد و با ادامه تحصیل در رشته فناوری اطلاعات، مدرک کارشناسی IT دریافت کرد و در این حوزه مشغول به کار شد.
او سالها به عنوان تولیدکننده محتوا، کارشناس فناوری اطلاعات و هماکنون مدیر IT مشغول به فعالیت است. و در حوزه فعالیتهای ادبی در کنار نوشتن و انتشار داستان، به عنوان مدرس داستاننویسی و داور جشنوارههای ادبی نیز شناخته میشود.
برزگر ساکن تهران و متأهل است و دختری به نام «عسل» دارد. او بخشی از هویت مجازی خود را با عناوین «پدر، همسر و غمگین معاصر» و «داستاننویس، معلم داستاننویسی، مدیر آیتی و کارشناس تولید محتوا» توصیف کرده است.
فعالیتها
فعالیت شغلی در حوزه فناوری اطلاعات و رسانه
برزگر همزمان با فعالیت ادبی، سابقهای چندساله در حوزهٔ فناوری اطلاعات و تولید محتوای آموزشی و رسانهای دارد. او طی سالها در شرکتها و نهادهای مختلف بهعنوان کارشناس و مدیر فناوری اطلاعات و تولید محتوا فعالیت کرده است؛ از جمله:
- ۱۳۹۹–۱۳۸۴ | مدیر تیم تولید محتوا | شرکت پرند | مدیر تیم تولید محتوای آموزشی شرکت نرمافزاری پرند و تولید و عرضه بیش از چهلعنوان محصول آموزشی اینتراکتیو.
- ۱۳۹۹ - تا کنون | مدیر روابط عمومی | کارگزاری بانک صنعت و معدن | مدیر روابط عمومی کارگزاری بانک صنعت و معدن و مسئول رادیو تلویزیون اینترنتی بورساوا.
- ۱۴۰۱ | مسئول نرمافزار و سختافزار | مسئول واحد نرمافزار و سختافزار کارگزاری بانک ملت.
- ۱۴۰۲ – تاکنون | مدیر آیتی | مدیرفناوری اطلاعات و ارتباطات کارگزاری بانک ملت.
فعالیت ادبی و آموزشی
برزگر فعالیت ادبی خود را با انتشار متنهای کوتاه و داستانکها در شبکههای اجتماعی مانند کلوب، فیسبوک، اینستاگرام و تلگرام آغاز کرد و نخستین اثر داستانیاش را در سیوششسالگی به چاپ رساند. او حدود هشت سال در کارگاههای داستاننویسی شرکت کرد و از سیامک گلشیری، کاوه فولادینسب، مهدی یزدانیخرم و عباس معروفی بهعنوان استادان خود یاد کرده است. به گفته برزگر، تشویق عرفان نظرآهاری در آغاز مسیر حرفهای نوشتن نقشی مؤثر داشته است.
در همین دوران، برزگر با نگارش داستانهای کوتاه و شرکت در مسابقات داستاننویسی، بهتدریج نام خود را در فضای ادبی مطرح کرد. بسیاری از داستانهایی که بعدها در مجموعهداستان «قلب نارنجی فرشته» منتشر شدند، ابتدا بهصورت تکداستان در جشنوارهها و جوایز ادبی برگزیده یا در فهرستهای نهایی قرار گرفته بودند.
برزگر با تمرکز بر داستان کوتاه و رمان وارد عرصه انتشار کتاب شد. نخستین اثر قابل توجه او مجموعه داستان «قلب نارنجی فرشته» است و پس از آن، «اعترافات هولناک لاکپشت مرده» را منتشر کرد؛ رمانی با فضای تیره، روانشناختی و در عین حال با طراحی داستانی پیچیده و انتقادی.
مجموعه داستان «قلب نارنجی فرشته» بهعنوان اولین اثر مهم برزگر مورد توجه قرار گرفت و با استقبال مخاطبان و بازنشرهای متعدد روبرو شد. نقدهایی که بر این اثر منتشر شده است، آن را در میان مجموعهداستانهای شاخص معاصر دانستهاند و بهویژه به تنوع موضوعی، ساختار روایی و قلم متفاوت نویسنده اشاره کردهاند.
«اعترافات هولناک لاکپشت مرده» نیز بهعنوان اثری متفاوت در فضای ادبیات معاصر شناخته میشود؛ رمانی با فضای روانشناختی و عناصر گروتسک که نشاندهنده تمایل برزگر به تجربه فضایهایی فراتر از داستان سنتی است.
برزگر از دهه ۱۳۸۰، شروع به برگزاری کلاسهای داستاننویسی و فعالیت به عنوان مدرس کرد. او در این دورهها که عمدتاً با نام «کارگاه داستان کوتاه و بعضی چیزهای دیگر» برگزار میشود، علاوه بر مباحث تکنیکی داستاننویسی (پیرنگ، شخصیتپردازی، زاویه دید، لحن و…) بر اهمیت تحقیق، مشاهده دقیق و کار میدانی برای نوشتن تأکید میکند و زیست نویسنده و چگونگی نقد صحیح را مرور میکند.
تدریس ادبیات
- ۱۳۸۴ – ۱۳۸۸ | موسسات آموزشی | نشر چشمه | در دوران پیشاکرونا، کلاسهای داستاننویسی در موسساتی مانند مؤسسه بهاران و نشر چشمه برگزار میشد.
- ۱۳۹۸- تاکنون | دورههای آنلاین | در پلتفرم اسکایروم | با شیوع کرونا، کلاسهای داستاننویسی، مانند بسیاری کلاسهای دیگر، به محیط مجازی انتقال یافت.
- ۱۴۰۰ – تاکنون | دورههای حضوری | پس از دوران کرونا برزگر دورههای حضوری داستاننویسی خود را از سر گرفت که این دوره از نیمه سال ۱۴۰۳ در عمارت ژرفا برگزار میشود.
علاوه بر نویسندگی و تدریس، برزگر در داوری جوایز و جشنوارههای ادبی نیز حضور داشته است؛ از جمله بهعنوان یکی از داوران در فصل دوم «جشنواره رمان کوچه» که به رمانهای معاصر فارسی اختصاص دارد. او همچنین از طریق وبسایت شخصی و شبکههای اجتماعی، داستانکها، یادداشتها و روایتهای کوتاه خود را منتشر کرده و بخشی از ارتباطش با مخاطبان را در فضای مجازی شکل داده است.
آثار
- قلب نارنجی فرشته
قلب نارنجی فرشته نخستین مجموعهداستان مستقل مرتضی برزگر است که در سال ۱۳۹۶ توسط نشر چشمه منتشر شد و تا چاپ سیزدهم تجدید انتشار یافته است.
این مجموعه شامل ۱۰ داستان کوتاه با زاویه دید اول شخص و درونمایه فقدان است؛ از جمله: «این یک داستان نیست»، «کشوی بیست و هفتم»، «بیست تومان آزادی»، «آقای نویسندهٔ عزیز»، «اشتباهی»، «این پای من نیست!»، «روایت نابهنگام مردی که مُرده بود»، «چراغی برای شاه»، «اتوپسی» و «راندهشده». بسیاری از این داستانها پیش از انتشار کتاب، در جشنوارهها و جوایز ادبی مختلف برگزیده شده یا در فهرست نهایی قرار گرفته بودند.
در نقدهای منتشرشده، این اثر بهسبب پایانبندیهای غیرقابلپیشبینی، بهرهگیری از طنز سیاه، خلق موقعیتهای نامتعارف و پرداخت درونمایههایی چون فقدان، مرگ ناگهانی، تنهایی و انتقام مورد توجه قرار گرفته است. شماری از منتقدان، «قلب نارنجی فرشته» را از مجموعهداستانهای متمایز دهه ۱۳۹۰ در ادبیات معاصر ایران دانستهاند.
نسخه صوتی این کتاب نیز با صدای اطهر کلانتری از سوی رادیو گوشه منتشر شده است.
- اعترافات هولناک لاکپشت مرده
اعترافات هولناک لاکپشت مرده نخستین رمان منتشرشده مرتضی برزگر است که در سال ۱۳۹۷ توسط نشر چشمه منتشر شد و تا چاپ دهم تجدید انتشار یافته است.
داستان در فضای شهری معاصر ایران میگذرد و از زاویه دید راویِ مردی به نام «ضیا» روایت میشود؛ فردی که همسرش «کانی» بهتازگی درگذشته و روایت با مرگ ناگهانی او آغاز میشود. در ادامه، آشفتگی روانی و مواجهه ضیا با سوگ، درهمتنیدگی خاطرات زناشویی، اضطرابها، سوءظنها و جزئیات زندگی روزمره، محور پیشبرد داستان قرار میگیرد.
این رمان در نقدها بهعنوان اثری با فضای گروتسک و طنز سیاه توصیف شده که در آن مرز میان واقعیت و خیال باریک و سیال است و مرگ، احساس گناه، تنهایی، فروپاشی روابط عاطفی، ترس از طردشدن و مسائل عاطفی و جنسی طبقه متوسط شهری بهطور پررنگ حضور دارد. زبان امروزی رمان و حرکت از موقعیتهای معمول به وضعیتهای افراطی و گاه کابوسوار، از ویژگیهای برجسته آن بهشمار آمده است.
نسخه صوتی این رمان با صدای نیما رئیسی از سوی رادیو گوشه منتشر شده است.
دیگر نوشتهها و فعالیتهای رسانهای
علاوه بر دو کتاب شاخص، بخشی از آثار مرتضی برزگر بهصورت داستانهای کوتاه مستقل، داستانکها و یادداشتهای روایی در نشریات، وبسایتها و شبکههای اجتماعی منتشر شده است. داستان «روایت نابهنگام مردی که مُرده بود» علاوه بر حضور در مجموعه «قلب نارنجی فرشته»، بهصورت کتاب صوتی مستقل نیز در پلتفرمهای کتاب الکترونیک و صوتی منتشر شده است. وبسایت شخصی او نیز آرشیوی از داستانکها، یادداشتها و معرفی دورهها و کارگاههای آموزشی او را در بر میگیرد.
سبک ادبی و درونمایهها
داستانها و رمانهای مرتضی برزگر در نقدها و معرفیها، با ویژگیهایی مشخص در لحن و درونمایه شناخته میشوند:
- طنز سیاه و فضای گروتسک: او در بسیاری از آثارش، موقعیتهای عادی زندگی روزمره را با جزئیات اغراقشده، هراسآور یا تلخ همراه میکند و از ترکیب تراژدی و طنز برای بازنمایی واقعیت استفاده میکند.
- محوریت مرگ و سوگ: مرگ ناگهانی، سوگ، مواجهه با جسد، گورستان و تجربه بازماندگان از درونمایههای ثابت در داستانهای او است؛ چه در داستانهای کوتاه «قلب نارنجی فرشته» و چه در رمان «اعترافات هولناک لاکپشت مرده».
- تمرکز بر طبقه متوسط شهری: شخصیتهای اصلی آثار او غالباً از طبقه متوسط شهری و «غیرروشنفکر» هستند؛ مردان و زنانی گرفتار زندگی روزمره، فشارهای اقتصادی و عاطفی، و روابط پیچیده خانوادگی و عاشقانه.
- لحن روایی امروزی و جزئینگر: سبک نوشتاری او با زبانی امروزی، گفتوگومحور و متمایل به بازنمایی جزئیات ریز موقعیتها همراه است. او در روایت از توصیف دقیق مکانها و اشیاء (مثلاً در صحنههای گورستان یا خانه) بهره میگیرد و از این جزئینگری برای ساختن فضای داستان استفاده میکند.
- پایانبندیهای غافلگیرکننده: در نقدهای مجموعه «قلب نارنجی فرشته»، پایانبندیهای غیرمنتظره و «تکاندهنده» داستانها یکی از ویژگیهای شاخص قلم برزگر معرفی شده است؛ پایانهایی که رخداد اصلی را وارونه میکنند یا معنای تازهای به روایت پیشین میبخشند.
جوایز و نامزدیها
- ۱۳۹۹ - جایزه احمد محمود «اعترافات هولناک لاکپشت مرده» در میان پنج رمان برتر
- ۱۳۹۸- جایزه بوشهر «اعترافات هولناک لاکپشت مرده» در میان ده رمان برتر
- ۱۳۹۸- جایزه بوشهر «قلب نارنجی فرشته» در فهرست نهایی جایزه
- ۱۳۹۷ - جایزه جلال آل احمد «اعترافات هولناک لاکپشت مرده» در میان شش رمان برتر
- ۱۳۹۷ - جایزه احمد محمود «قلب نارنجی فرشته» در میان ده مجموعه داستان برتر
- ۱۳۹۵- جایزه انقلاب نفر اول و برنده دیپلم افتخار برای داستان «چراغی برای شاه»
- ۱۳۹۵ - جایزه هدایت یکی از ده داستان برتر مرحلهٔ نهایی برای «این یک داستان نیست»
- ۱۳۹۴ - جایزه فرشته یکی از ده داستان برتر مرحلهٔ نهایی برای داستان «گوجه ربی»
- ۱۳۹۴- جایزه انقلاب برگزیده نهایی جایزه برای داستان «اشتباهی»
- ۱۳۹۴ - جایزه داستان سکوتنفر دوم جشنواره برای داستان «اتوپسی»
