حسن فتحی
| پرونده:حسن فتحی.jpg | |
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| نام کامل | حسن فتحی |
| تاریخ تولد | ۱۰ شهریور ۱۳۳۸ (۶۶ سال) |
| ملیت | ایرانی |
| زبان مادری | فارسی |
| محل تولد | تهران، ایران |
| محل اقامت | ایران |
| تحصیلات | کارشناسی روانشناسی، کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش |
| دانشگاه | دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه آزاد اسلامی |
| فرزندان | امیرحسین فتحی |
| اطلاعات هنری | |
| زمینه فعالیت | سینما، تلویزیون، تئاتر |
| پیشه | کارگردان، فیلمنامهنویس |
| حوزه فعالیت | سریالسازی و سینمای اجتماعی |
| علت شهرت | ساخت مجموعههای تلویزیونی تاریخی و اجتماعی |
| شناختهشده برای | سریالهای تلویزیونی و آثار سینمایی |
| شروع فعالیت هنری | دهه ۱۳۶۰ |
| سالهای هنری | ۱۳۶۰ تاکنون |
| سبک | ملودرام اجتماعی، تاریخی |
| آثار برجسته | همسایهها، پهلوانان نمیمیرند، شب دهم، مدار صفر درجه، میوه ممنوعه، شهرزاد، جیران |
| آثار | ازدواج به سبک ایرانی، پستچی سه بار در نمیزند، کیفر، یک روز دیگر، مست عشق |
| زبان آثار | فارسی |
| موضوع آثار | تاریخ، اجتماع، روابط انسانی |
| سایر | |
| سایر فعالیتها | تدریس، مدیریت آموزشی مؤسسه کارنامه، داوری جشنوارهها |
حسن فتحی (زاده ۱۰ شهریور ۱۳۳۸، تهران) کارگردان و فیلمنامهنویس ایرانی در حوزههای سینما، تلویزیون و تئاتر است. او از چهرههای شاخص، پرکار و تثبیتشده سریالسازی در ایران بهشمار میآید و بهویژه با ساخت مجموعههای تلویزیونی تاریخی و ملودرامهای اجتماعی شناخته میشود.
فتحی دانشآموخته مقطع کارشناسی روانشناسی از دانشگاه شهید بهشتی تهران و کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش از دانشگاه آزاد اسلامی است. فعالیت هنری او از دوران دانشجویی با بازیگری تئاتر آغاز شد و از اواخر دهه ۱۳۶۰ با نگارش نقد تئاتر و سینما در نشریات تخصصی از جمله سروش، تماشاخانه، دنیای تصویر و نمایش، در کنار نویسندگی و کارگردانی تئاتر، حضور حرفهای خود را در عرصه هنر گسترش داد.
فتحی در سال ۱۳۷۲ با کارگردانی مجموعه تلویزیونی همسایهها وارد تلویزیون شد و در ادامه با ساخت مجموعههایی چون پهلوانان نمیمیرند، شب دهم، روشنتر از خاموشی، مدار صفر درجه، میوه ممنوعه، در مسیر زایندهرود و زمانه بهعنوان یکی از پرکارترین کارگردانان تلویزیونی ایران شناخته شد. آثار تلویزیونی او طیفی از روایتهای تاریخی، مذهبی، اجتماعی و خانوادگی را در بر میگیرند و بخشی از آنها در قالب مجموعههای مناسبتی تولید و پخش شدهاند.
در سینما، فتحی فعالیت خود را از سال ۱۳۸۳ با فیلم ازدواج به سبک ایرانی آغاز کرد و در ادامه آثاری چون پستچی سه بار در نمیزند، کیفر، یک روز دیگر و مست عشق را کارگردانی کرد.
او از دهه ۱۳۹۰ فعالیت حرفهای خود را به شبکه نمایش خانگی گسترش داد. مجموعه سهفصلی شهرزاد آغازگر حضور او در این حوزه بود و پس از آن مجموعه تاریخی جیران و سریال ازازیل نیز در شبکه نمایش خانگی به نمایش درآمدند.
حسن فتحی در کنار فعالیتهای اجرایی، در حوزه آموزش هنر نیز فعال بوده و سابقه تدریس در مراکز دانشگاهی و مدیریت آموزشی مؤسسه فرهنگی هنری کارنامه را در کارنامه دارد. همچنین بهعنوان داور در جشنوارههای تئاتری و تلویزیونی حضور داشته است.
دیالوگمحوری، تمرکز بر روابط عاطفی و انسانی، توجه به تاریخ و جامعه معاصر ایران و استفاده پررنگ از موسیقی و ترانه از ویژگیهای تکرارشونده آثار اوست و در این زمینه با خوانندگانی چون احسان خواجهامیری، محسن چاوشی، علیرضا قربانی و محمد اصفهانی همکاری داشته است.
او پدر امیرحسین فتحی بازیگر سینما و تلویزیون است.
زندگی و تحصیلات
حسن فتحی در ۱۰ شهریور ۱۳۳۸ در تهران و در محله نظام آباد به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در همین شهر گذراند. او از سوی پدر دارای اصالت خوانساری و از جانب مادر دارای اصالت زنجانی (آذری) است.
فتحی تحصیلات دانشگاهی خود را با دریافت مدرک کارشناسی روانشناسی از دانشگاه شهید بهشتی تهران آغاز کرد و سپس تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد کارگردانی نمایش را در دانشگاه آزاد اسلامی به پایان رساند.
فعالیتهای هنری او از دوران دانشجویی و با بازیگری تئاتر شروع شد. از سال ۱۳۶۸، همزمان با حضور در عرصه نمایش، به نوشتن نقد تئاتر و سینما در نشریات تخصصی از جمله سروش، تماشاخانه، دنیای تصویر و نمایش پرداخت و در کنار آن، نویسندگی و کارگردانی تئاتر را نیز دنبال کرد. در همین دوره، علاوه بر فعالیت اجرایی در تئاتر، در حوزه پژوهش نمایشی نیز حضور داشت و تحقیق و نگارش مجموعههای مستند تاریخ تئاتر جهان، تاریخ و تحول هنر و تاریخ نمایشنامههای سنتی ایران در کارنامه او ثبت شده است.
فتحی از سال ۱۳۷۲ با ساخت مجموعه تلویزیونی همسایهها وارد تلویزیون شد و فعالیت خود در حوزه سریال سازی را آغاز کرد. او از سال ۱۳۸۳ نیز با ساخت فیلم سینمایی ازدواج به سبک ایرانی وارد سینما شد. در دهه ۱۳۹۰، فعالیت حرفه ای او به شبکه نمایش خانگی گسترش یافت و با ساخت مجموعه سه فصلی شهرزاد وارد این حوزه شد.
فتحی در کنار فعالیتهای حرفهای، در دانشگاهها و مراکز آموزشی هنری به تدریس پرداخته و مدتی مدیر آموزشی مؤسسه فرهنگی هنری کارنامه بوده است. او همچنین سابقه داوری در جشنوارههایی از جمله جشنواره تئاتر فجر، جشنواره تئاتر ایینی - سنتی و جشنوارههای تلویزیونی را در کارنامه دارد.
حسن فتحی با اعظم بروجردی ازدواج کرده است که حاصل این ازدواج دو فرزند به نامهای امیرحسین و محمدرضا است. امیرحسین فتحی از کودکی در برخی از مجموعههای تلویزیونی پدرش، از جمله شب دهم و مدار صفر درجه، نقشهای کوتاهی ایفا کرد، در نوجوانی در فیلم سینمایی کیفر حضور داشت و سپس با مجموعه شهرزاد فعالیت حرفهای خود را به عنوان بازیگر ادامه داد. اعظم بروجردی متولد ۱۳۴۶ در تهران است، مدرک کارشناسی ادبیات نمایشی خود را در سال ۱۳۶۸ از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران دریافت کرده و تحصیلات کارشناسی ارشد را در دانشکده هنر تربیت معلم به پایان رسانده است. بیش از ۴۰ نمایشنامه در کارنامه حرفه ای او ثبت شده است.
فعالیت حرفهای
آغاز فعالیت هنری و مطبوعاتی
حسن فتحی فعالیت هنری خود را از دوران دانشجویی با بازیگری در تئاتر آغاز کرد. از سال ۱۳۶۸ به صورت همزمان به نوشتن نقدهای تئاتر و سینما در نشریات تخصصی از جمله سروش، تماشاخانه، دنیای تصویر و نمایش پرداخت و در کنار آن، نویسندگی و کارگردانی تئاتر را نیز دنبال کرد. در همین دوره، حضور او در حوزه تئاتر با نگارش و اجرای نمایش و فعالیتهای پژوهشی همراه بود. فتحی در این دوران به تحقیق و نگارش آثار مستند هم مشغول بود که از جمله آنها میتوان به مجموعههای مستند «تاریخ تئاتر جهان»، «تاریخ و تحول هنر» و «تاریخ نمایشنامههای سنتی ایران» اشاره کرد.
نخستین تجربه تلویزیونی فتحی در سال ۱۳۷۲ با کارگردانی مجموعه تلویزیونی همسایهها رقم خورد و این اثر، آغاز رسمی فعالیت او در عرصه سریالسازی تلویزیونی و آغاز فصل متفاوت کارنامه هنری او بهشمار میآید.
تلویزیون
حسن فتحی فعالیت خود در عرصه سریالسازی تلویزیونی را در ابتدای دهه ۱۳۷۰ با کارگردانی مجموعه همسایهها (۱۳۷۲) آغاز کرد. او این مسیر را با ساخت مجموعههای عاطفه (۱۳۷۳) و هوای تازه (۱۳۷۵) ادامه داد. پخش مجموعه پهلوانان نمیمیرند (۱۳۷۶) نقطه عطفی در کارنامه تلویزیونی فتحی بود و نام او را به شکل گسترده مطرح کرد. فیلمنامه این مجموعه با همکاری اعظم بروجردی و با تاثیرپذیری از الگوهای داستانی آگاتا کریستی نوشته شد.
در ادامه، مجموعههای متعددی در تلویزیون به کارگردانی فتحی ساخته شد که از جمله آنها میتوان به فردا دیر است (۱۳۷۷)، شب دهم (۱۳۸۱)، روشنتر از خاموشی (۱۳۸۲)، مدار صفر درجه (۱۳۸۶)، میوه ممنوعه (۱۳۸۶)، اشکها و لبخندها (۱۳۸۸)، در مسیر زایندهرود (۱۳۸۹) و زمانه (۱۳۹۱) اشاره کرد. این آثار طیفی از روایتهای تاریخی، مذهبی، اجتماعی و خانوادگی را در بر میگیرند و بخشی از آنها در قالب مجموعههای مناسبتی تولید و پخش شدهاند.
در میان این مجموعهها، شب دهم با پخش هرشبی همزمان با ایام محرم و نوروز، مدار صفر درجه با روایت بخشی از تاریخ معاصر ایران در بستری عاشقانه و جنایی، و میوه ممنوعه با پخش پیوسته در ماه رمضان و تمرکز بر درام خانوادگی، از جمله آثاری هستند که بازتاب گستردهای در میان مخاطبان داشتند.
دیالوگمحوری، ریتم گفتاری مشخص و استفاده از موسیقی تأثیرگذار، از ویژگیهای پرتکرار در مجموعههای تلویزیونی فتحی بهشمار میآید؛ ویژگیهایی که در کنار تمرکز بر روابط انسانی و عاطفی، هویت روایی آثار او را در تلویزیون شکل دادهاند. موسیقی و ترانه نیز در بسیاری از سریالهای فتحی نقش پررنگی داشته و او در این زمینه با خوانندگانی چون احسان خواجهامیری، محسن چاوشی، علیرضا قربانی و محمد اصفهانی همکاری کرده است.
شبکه نمایش خانگی
حسن فتحی در دهه ۱۳۹۰ وارد عرصه شبکه نمایش خانگی شد و فصل تازهای از فعالیت حرفهای خود را در این بستر آغاز کرد. نخستین تجربه او در این حوزه، مجموعه شهرزاد بود که در سه فصل و طی سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ تولید و منتشر شد. این سریال با روایتی عاشقانه در بستر رویدادهای پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ شکل گرفت و با حضور بازیگرانی چون ترانه علیدوستی، شهاب حسینی، مصطفی زمانی و علی نصیریان به نمایش درآمد. ترانه پایانی این مجموعه با عنوان «کجایی» و با صدای محسن چاوشی منتشر شد که نقش پررنگی در گسترش میزان مخاطبان این اثر نمایشی ایفا کرد. شهرزاد پس از فصل نخست در دو فصل دیگر ادامه یافت و همزمان با پخش فصلهای بعدی، موضوعات حقوقی مرتبط با سرمایهگذاری مجموعه نیز در فضای رسانهای مطرح شد و مجموع این اتفاقات منجر به افول اقبال مخاطبان در فصل سوم شد.
پس از شهرزاد، فتحی مجموعه جیران را کارگردانی کرد که از پلتفرمهای شبکه نمایش خانگی پخش شد. این سریال با محوریت زندگی جیران، از همسران ناصرالدینشاه قاجار، ساخته شد و روایت آن بر رابطه عاطفی جیران با سیاوش متمرکز است. نقش سیاوش را امیرحسین فتحی ایفا کرده است. پخش جیران در مقطعی بهطور موقت متوقف شد و پس از طی روندهای حقوقی، ادامه یافت.
در ادامه فعالیت فتحی در شبکه نمایش خانگی، مجموعه ازازیل در سال ۱۴۰۴ به نمایش درآمد. این سریال در ژانر ترسناک تولید شد و از نظر فضاسازی و تماتیک، تجربهای متفاوت در کارنامه او بهشمار میآید. ازازیل با وجود توجه رسانهای اولیه، بازتابی محدودتر نسبت به برخی آثار پیشین فتحی داشت.
سینما
فعالیت سینمایی حسن فتحی در سال ۱۳۸۳ با ساخت فیلم ازدواج به سبک ایرانی آغاز شد. این فیلم نخستین تجربه بلند سینمایی او بهشمار میآید و نقطهٔ ورود فتحی به عرصهٔ کارگردانی سینما پس از سالها فعالیت مستمر در تلویزیون و تئاتر محسوب میشود.
فتحی در ادامه، مسیر سینمایی خود را با ساخت فیلم پستچی سه بار در نمیزند دنبال کرد؛ اثری که برای او با بازتابهای جدی در فضای نقد سینما همراه شد و در بیستوهفتمین دوره جشنواره فیلم فجر، دیپلم افتخار و تندیس بهترین کارگردانی را از سوی انجمن منتقدان سینمای ایران برای او به همراه داشت.
پس از آن او فیلمهای کیفر را در سال ۱۳۸۸ و یک روز دیگر را در سال ۱۳۹۱ جلوی دوربین برد که امتداد مسیر روایی و شخصیت محور او قرار میگیرد.
آخرین فیلم سینمایی فتحی، مست عشق، بهعنوان محصول مشترک ایران و ترکیه ساخته شد. این فیلم برداشتی آزاد از زندگی و رابطه مولانا و شمس تبریزی ارائه میدهد و با تمرکز بر وجوه عاشقانه و عرفانی این ارتباط، در امتداد علاقه دیرینه فتحی به روایت عشق در بستر تاریخی شکل گرفته است. مست عشق از نظر مقیاس تولید و همکاری بینالمللی، متفاوتترین تجربه سینمایی فتحی محسوب میشود و جایگاه ویژهای در کارنامه سینمایی او دارد. این فیلم در اکران عمومی با استقبال گسترده مخاطبان روبهرو شد و فروشی بالغ بر ۱۲۰ میلیارد تومانی را تجربه کرد.
تئاتر، تلهتئاتر، تلهفیلم و مستند
حسن فتحی در کنار فعالیتهای گسترده در تلویزیون و سینما، در حوزه تئاتر نیز سابقه بازیگری و کارگردانی دارد. او فعالیت نمایشی خود را از دوران دانشجویی آغاز کرد و از جمله در نمایش چهار صندوق، نوشته بهرام بیضایی و به کارگردانی فردوس کاویانی، بهعنوان بازیگر حضور داشت. علاوه بر این، نمایشهایی چون هیهی ماتادور، مضحکه پهلوان و پری، داوری اینیدرا، خیابانهای سرد شب و ملکههای فرانسه در کارنامه تئاتری او ثبت شدهاند که در آنها بهعنوان نویسنده یا کارگردان فعالیت داشته است.
فتحی در حوزه تلهتئاتر نیز حضور مستمر داشته و آثاری چون معمای یک قتل، سوءتفاهم، تلهموش، جان گابریل بورکمان و فرانک لوکاس از جمله تلهتئاترهایی هستند که در کارنامه او قرار دارند.
در بخش تلهفیلم، ساخت آثاری مانند یک روز معمولی، نسخه خطی، رویاهایت را به خاطر بسپار، دنده معکوس و چرخ و فلک برای او ثبت شده است. این آثار عمدتاً در قالب تولیدات تلویزیونی ساخته شدهاند و بخشی از فعالیت حرفهای او در مدیومهای غیرسریالی را شکل میدهند.
فتحی همچنین در حوزه مستندسازی و پژوهشهای هنری فعال بوده است. مستند سفر ناتمام دربارهٔ زندگی نادر ابراهیمی از آثار مستند او بهشمار میآید. افزون بر این، تحقیق و نگارش مجموعههای مستند تاریخ تئاتر جهان، تاریخ و تحول هنر و تاریخ نمایشنامههای سنتی ایران نیز در فهرست فعالیتهای پژوهشی او قرار دارد.
کارنامه سریالسازی
حسن فتحی فعالیت خود در عرصه سریالسازی را در ابتدای دهه ۱۳۷۰ با کارگردانی مجموعه همسایهها (۱۳۷۲) آغاز کرد؛ مجموعهای که از آن بهعنوان یکی از نخستین سریالهای مناسبتی تلویزیون یاد میشود. او این مسیر را با ساخت عاطفه (۱۳۷۳) و هوای تازه (۱۳۷۵) ادامه داد. در هر سه مجموعه، استفاده از لوکیشنهای محدود و ثابت برای فیلمبرداری و همچنین ساختار اپیزودیک، که هر قسمت روایت مستقلی داشت، بهعنوان ویژگی مشترک ذکر شده است؛ الگویی که در آن مقطع کمتر در تولیدات تلویزیونی رایج بود.
با پخش مجموعه پهلوانان نمیمیرند (۱۳۷۶)، نام حسن فتحی بیش از پیش مطرح شد. فیلمنامه این مجموعه با همکاری اعظم بروجردی و با تأثیرپذیری از الگوهای داستانی آثار آگاتا کریستی نوشته شد. این سریال بهجای تمرکز بر زندگی چهرههای مذهبی، به روایت زندگی پهلوانان در دورهٔ قاجار پرداخت و با بهرهگیری از بازیگران شناختهشده و اشاره به رویدادهایی از تاریخ معاصر، از جمله قتل گریبایدوف، داستانی با محوریت عناصر جنایی و آیینهای پهلوانی ارائه داد.
در فردا دیر است (۱۳۷۷)، روایت در فضایی مرتبط با یک مرکز مشاوره شکل گرفت و بار دیگر ساختار اپیزودیک به کار گرفته شد. پرداختن به مسائل اجتماعی کمتر مطرحشده و نمایش موقعیتهای دشوار انسانی از ویژگیهایی بود که برای این مجموعه ذکر شده است.
مجموعه شب دهم (۱۳۸۱) در قالب یک سریال مناسبتی و همزمان با تقارن ایام محرم و نوروز پخش شد. این سریال بهصورت هرشبی روی آنتن رفت و روایت آن در بستری از تاریخ معاصر ایران شکل گرفت. در توصیف این مجموعه به مؤلفههایی چون مناسبات میان لوطیها، آیین جوانمردی و دگرگونی شخصیت اصلی در نتیجه یک رابطهٔ عاطفی اشاره شده است. همچنین موسیقی ساخته فردین خلعتبری و ترانه پایانی با صدای علیرضا قربانی از اجزای شاخص این مجموعه بهشمار میآید.
پس از آن، روشنتر از خاموشی (۱۳۸۲) با تمرکز بر زندگی ملاصدرا ساخته شد. در شرح این اثر به دشواری برقراری ارتباط موضوع آن با مخاطب تلویزیونی اشاره شده و از تلاش برای افزودن بخشهایی از زندگی شاهعباس صفوی و نیز استفاده از لهجههای متنوع برای شخصیتها بهعنوان ویژگیهای روایی آن نام برده شده است.
مدار صفر درجه (۱۳۸۶) بهعنوان مجموعهای تاریخی با محوریت بخشی از تاریخ معاصر ایران ساخته شد. روایت این سریال با پرداختن به مسئله صهیونیسم و نسبت آن با نازیسم، در قالب داستانی عاشقانه و جنایی پیش رفت. فیلمبرداری در لوکیشنهای خارج از کشور، حضور بازیگران بینالمللی و موسیقی مجموعه از عناصر برجسته این اثر عنوان شدهاند.
فتحی پس از تجربه چند مجموعه تاریخی، با میوه ممنوعه (۱۳۸۶) به فضای درام خانوادگی بازگشت. پخش پیوسته این سریال در ماه رمضان، روایت رابطهای پرتنش، استفاده از دیالوگهای نوشته علیرضا نادری، بازی علی نصیریان و بهرهگیری از صدای احسان خواجهامیری از ویژگیهایی است که برای این مجموعه ذکر شده است. همچنین از آن بهعنوان اقتباسی بهروز از مضامین شاه لیر و شیخ صنعان یاد شده که در عین حال فاصلهٔ خود را با منابع اقتباسی حفظ کرده است.
در ادامه، اشکها و لبخندها (۱۳۸۸) بهعنوان تجربهای در قالب طنز تولید شد. در توصیف این مجموعه به ضعف خط داستانی، انتخاب بازیگران و امتداد بیش از حد موقعیتها اشاره شده است. در مقابل، در مسیر زایندهرود (۱۳۸۹) با طرح موضوعی حساس دربارهٔ اجرای حکم قصاص و واکنشها به استفاده از لهجهٔ اصفهانی، بازتاب رسانهای گستردهای داشت.
فتحی در سال ۱۳۹۱ با مجموعه زمانه به تلویزیون بازگشت؛ سریالی ۴۹ قسمتی که کوشید تصویری معاصر از روابط عاطفی و خانوادگی ارائه دهد و همزمان با واکنشهای انتقادی در زمینهٔ نحوهٔ بازنمایی مفهوم عشق همراه شد.
ورود حسن فتحی به شبکه نمایش خانگی با ساخت شهرزاد (۱۳۹۴–۱۳۹۶) رقم خورد. این مجموعه با روایت داستانی عاشقانه در بستر وقایع پس از کودتای ۲۸ مرداد و با حضور بازیگران مطرح ساخته شد و در سه فصل ادامه یافت. ترانه پایانی با صدای محسن چاوشی و مسائل حقوقی مرتبط با سرمایهگذاری مجموعه از جمله موضوعات مطرح پیرامون این سریال بود. در سالهای بعد، سریال جیران از پلتفرم فیلیمو پخش شد. این مجموعه به زندگی جیران، از همسران ناصرالدینشاه، و رابطه عاطفی او با سیاوش میپردازد. همچنین در سال ۱۴۰۴، فتحی با ساخت مجموعه ازازیل در ژانر ترسناک، اثر تازهای را در شبکه نمایش خانگی ارائه کرد. اثری که علیرغم تبلیغات رسانهای نتوانست به اندازه دیگر آثار فتحی موفق عمل کند.
فعالیت آموزشی و داوری جشنوارهها
حسن فتحی در کنار فعالیتهای حرفهای در حوزههای سینما، تلویزیون و تئاتر، در عرصه آموزش هنر نیز حضور داشته است. او در مراکز آموزشی هنری و دانشگاهی به تدریس پرداخته و مدتی مدیریت آموزشی مؤسسه فرهنگی هنری کارنامه را بر عهده داشته است.
فتحی همچنین در بخش داوری رویدادهای هنری فعالیت کرده و سابقه حضور بهعنوان داور در جشنوارههای مختلف را در کارنامه دارد. از جمله این موارد میتوان به داوری جشنواره تئاتر آیینی–سنتی در سال ۱۳۸۱ و جشنواره تئاتر فجر در سال ۱۳۸۲ اشاره کرد. علاوه بر این، او در برخی جشنوارهها و رویدادهای تلویزیونی نیز در ترکیب هیئت داوران حضور داشته است.
سبک و ویژگیهای آثار
آثار حسن فتحی در تلویزیون، سینما و شبکه نمایش خانگی بر دیالوگمحوری و طراحی گفتوگوهایی با ضرباهنگ دقیق استوارند؛ عنصری که نقشی محوری در پیشبرد روایت و شکلگیری شخصیتها دارد. دیالوگها در آثار او اغلب حامل بار عاطفی و رواییاند و بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی روایت عمل میکنند.
تمرکز بر روابط عاطفی پیچیده و انسانی، در کنار پیوند این روابط با بسترهای تاریخی، اجتماعی و فرهنگی ایران، از مؤلفههای ثابت کارنامه فتحی بهشمار میآید. روایتهای او معمولاً در تقاطع زندگی فردی شخصیتها و تحولات تاریخی یا اجتماعی شکل میگیرند و از این طریق، داستانهایی با لایههای عاطفی، اخلاقی و اجتماعی ارائه میکنند. فتحی در آثار خود ژانرهای متنوعی از ملودرام اجتماعی و درام خانوادگی تا روایتهای تاریخی و مذهبی را تجربه کرده، اما پسزمینه عاشقانه در اغلب این آثار حضوری مشترک و پررنگ دارد.
موسیقی و ترانه در آثار فتحی صرفاً نقش همراهیکننده ندارند، بلکه بخشی از ساختار روایی اثر را شکل میدهند. موسیقی در بسیاری از مجموعههای او در خدمت فضاسازی، تعمیق احساسات و تثبیت هویت دراماتیک روایت قرار میگیرد. در این مسیر، فتحی با خوانندگانی چون همایون شجریان، احسان خواجهامیری، محسن چاوشی، علیرضا قربانی و محمد اصفهانی در اجرای موسیقی میانی یا تیتراژ پایانی مجموعهها همکاری داشته است. در مجموعه شب دهم، موسیقی ساخته فردین خلعتبری و ترانه پایانی با صدای علیرضا قربانی، نقش مؤثری در تثبیت فضای احساسی اثر ایفا میکند.
در مجموع، دیالوگمحوری، روایت عاطفی، توجه به تاریخ و جامعه معاصر ایران و استفاده هدفمند از موسیقی، عناصر مشترکی هستند که ساختار و هویت آثار حسن فتحی را شکل میدهند و در سراسر کارنامه تلویزیونی و نمایشی او تداوم یافتهاند.
آثار
مجموعههای تلویزیونی و نمایش خانگی
| سال | نام سریال | سمت | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱۳۷۲ | همسایهها | کارگردان | شبکه دو |
| ۱۳۷۳ | معمای یک قتل | نویسنده و کارگردان | |
| عاطفه | کارگردان | ||
| ۱۳۷۴ | سوءتفاهم | ||
| ۱۳۷۵ | هوای تازه | شبکه سه | |
| ۱۳۷۷–۱۳۷۶ | فردا دیر است | ||
| ۱۳۷۶ | پهلوانان نمیمیرند | نویسنده و کارگردان | شبکه دو |
| ۱۳۷۸ | روشنتر از خاموشی | پخش ۱۳۸۲ - شبکه یک | |
| ۱۳۸۰ | شب دهم | پخش محرم ۱۳۸۱ - شبکه یک | |
| ۱۳۸۴ | مدار صفر درجه | پخش ۱۳۸۶ - شبکه یک | |
| ۱۳۸۶ | میوه ممنوعه | کارگردان | پخش رمضان ۱۳۸۶ - شبکه دو |
| ۱۳۸۷ | اشکها و لبخندها | پخش نوروز ۱۳۸۸ - شبکه یک | |
| ۱۳۸۹ | در مسیر زایندهرود | پخش رمضان ۱۳۸۹ - شبکه یک | |
| ۱۳۹۱ | زمانه | شبکه سه | |
| ۱۳۹۴–۱۳۹۳ | شهرزاد | نویسنده و کارگردان | (نمایش خانگی) نویسندگی مشترک با نغمه ثمینی |
| ۱۳۹۵ | شهرزاد ۲ | ||
| ۱۳۹۶ | شهرزاد ۳ | ||
| ۱۴۰۰ | جیران | (نمایش خانگی) نویسندگی مشترک با احسان جوانمرد | |
| ۱۴۰۳ | ازازیل | کارگردان | نمایش خانگی |
فیلم سینمایی
- کارگردانی فیلم سینمایی ازدواج به سبک ایرانی نوشته مینو فرشچی؛ ۱۳۸۳
- نویسندگی و کارگردانی فیلم سینمایی پستچی سه بار در نمیزند؛ ۱۳۸۷
- کارگردانی فیلم سینمایی کیفر نوشته علیرضا نادری؛ ۱۳۸۸
- نویسندگی و کارگردانی فیلم سینمایی یک روز دیگر؛ ۱۳۹۱
- کارگردانی فیلم سینمایی مست عشق نوشته فرهاد توحیدی؛ ۱۳۹۸
تلهفیلم
- نویسندگی و کارگردانی تله فیلم یک روز معمولی؛ ۱۳۸۱
- نویسندگی و کارگردانی تله فیلم نسخه خطی؛ ۱۳۸۲
- بازنویسی و کارگردانی تله فیلم رویاهایت را به خاطر بسپار نوشته فرهاد توحیدی؛ ۱۳۸۳
- نویسندگی و کارگردانی تله فیلم دنده معکوس؛ ۱۳۸۸
- کارگردانی تله فیلم چرخ و فلک نوشته علیرضا مسعودی؛ ۱۳۹۱
فیلم مستند
- تحقیق و نگارش مجموعه مستند ۱۸ قسمتی تاریخ تئاتر جهان؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۱
- تحقیق و نگارش مجموعه مستند ۱۸ قسمتی تاریخ و تحول هنر؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۱
- تحقیق و نگارش مجموعه ۲۶ قسمتی تاریخ نمایشنامههای سنتی ایران؛ شبکه جامجم؛ ۱۳۷۵
- نویسندگی و کارگردانی مستند سفر ناتمام دربارهٔ زندگی نادر ابراهیمی؛ ۱۳۹۱
تئاتر
- بازی در نمایش چهار صندوق نوشته بهرام بیضایی به کارگردانی فردوس کاویانی؛ تهران، فرهنگسرای نیاوران؛ ۱۳۵۹ – ۱۳۵۸
- نویسنده و کارگردان نمایش هی هی ماتادور؛ تهران، تئاترشهر، تالار قشقایی؛ ۱۳۶۸
- نویسنده و کارگردان نمایش مضحکه پهلوان و پری؛ تهران، تالار هنر؛ ۱۳۶۹
- کارگردانی نمایش داوری اینیدرا نوشته دان کوپال موکرجی؛ تهران، تالار سنگلج؛ ۱۳۷۰
- کارگردانی نمایش در خیابانهای سرد شب نوشته اعظم بروجردی؛ تهران، موزه آزادی؛ ۱۳۷۲
- کارگردانی تله تئاتر ملکههای فرانسه نوشته تورنتو وایلدر؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۳
- کارگردانی و بازنویسی تله تئاتر معمای یک قتل نوشته آگاتا کریستی؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۳
- کارگردانی تله تئاتر سوءتفاهم نوشته آلبر کامو؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۴
- کارگردانی و بازنویسی تله تئاتر تله موش نوشته آگاتا کریستی؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۵
- کارگردانی و بازنویسی تله تئاتر جان گابریل بورکمان نوشته هنریک ایبسن؛ شبکه ۲؛ ۱۳۷۶
- کارگردانی تئاتر گربه نره فرانک لوکاس شبکه یک؛ ۱۳۶۴
جوایز و افتخارات
- دریافت جایزه بهترین کارگردانی سریال تلویزیونی برای مجموعه شهرزاد از شانزدهمین جشن سینمایی دنیای تصویر (۱۳۹۵)
- دریافت جایزه بهترین کارگردانی برای تلهفیلم دنده معکوس از نخستین جشنواره تلویزیونی جامجم (دی ۱۳۹۰)
- دریافت دیپلم افتخار و تندیس بهترین کارگردان برای تلهفیلم دنده معکوس از جشنواره فیلم شهر (۱۳۹۰)
- دریافت جایزه بهترین فیلمنامه تلویزیونی برای مجموعه شب دهم از جشن سینمایی دنیای تصویر (۱۳۸۱)
- دریافت دیپلم افتخار و تندیس زرین بهترین فیلمنامه برای شب دهم از چهارمین جشنواره صداوسیما (۱۳۸۲)
- دریافت جایزه بهترین کارگردانی برای تلهفیلم نسخه خطی از جشنوارهٔ نسخ خطی (۱۳۸۳)
- دریافت جایزه بهترین فیلمنامه تلویزیونی برای مجموعهٔ روشنتر از خاموشی از جشن سینمایی دنیای تصویر (۱۳۸۳)
- دریافت جایزه بهترین فیلمنامه و کارگردانی برای مجموعه شب دهم از جشنواره فیلمهای عاشورایی سپید (۱۳۷۵)
- دریافت جایزه بهترین کارگردانی برای مجموعههای مدار صفر درجه و میوه ممنوعه از جشنواره برترینهای شبکه جهانی جامجم به انتخاب تماشاگران (۱۳۸۶)
- دریافت دیپلم افتخار و تندیس بهترین کارگردان برای فیلم سینمایی پستچی سه بار در نمیزند از سوی انجمن منتقدان سینمای ایران در بیستوهفتمین جشنوارهٔ فیلم فجر (۱۳۸۸)
- دریافت دیپلم افتخار و تندیس زرین بهترین کارگردانی هنری برای تلهتئاتر معمای یک قتل از جشنواره صداوسیما (۱۳۷۴)
حواشی و بازتابها
- ماجرای «شهرزاد» و نامه سرگشاده
در جریان پخش و بازتابهای رسانهای شهرزاد، اختلافها و حاشیههایی در فضای رسانهای شکل گرفت. در یکی از مقاطع، حسن فتحی نامهای خطاب به سیدمحمد امامی (تهیهکننده شهرزاد) منتشر کرد. محور اصلی نامه این بود که هرگونه توضیح، تفسیر یا پاسخگویی دربارهٔ مسائل جنجالی مرتبط با سریال، باید از سوی مسئولان اصلی پروژه ارائه شود و اگر افراد دیگری خارج از دایره مسئولیت رسمی وارد تفسیر و اعلام موضع شوند، امکان ادامه همکاری او با پروژه تحت تأثیر قرار میگیرد. این نامه در رسانهها بازنشر شد و بهعنوان واکنش مستقیم کارگردان به حاشیههای پیرامون سریال مورد توجه قرار گرفت.
- توقف موقت پخش «جیران» و مناقشات حقوقی
در سال ۱۴۰۱، پخش سریال جیران در مقطعی موقتاً متوقف شد. در گزارشهای منتشرشده، این توقف به دستور قضایی و در پی اختلاف حقوقی میان سازندگان جیران و پروژهای دیگر با عنوان «آهوی من مارال» نسبت داده شد. همزمان، نقش نهاد تنظیمگر صوت و تصویر فراگیر (ساترا) و همچنین اختلاف نظرهای رسانهای دربارهٔ روند رسیدگی و تأثیر توقف بر مخاطبان سریال بازتاب گستردهای پیدا کرد. در برخی روایتهای خبری، موضوع «شباهت داستانی/پیرنگ» یا طرح ادعاهایی مانند «سرقت ادبی» نیز بهعنوان بخشی از محور اختلاف مطرح شد. و در نهایت پس از طی مراحل حقوقی، پخش سریال از سر گرفته شد.
