«سال ۵۸ شمسی برای عمل قلب به آمریکا رفته بودم. دکترها اصرار داشتند که حتماً عمل قلب انجام دهم و چندین نوبت آزمایش گرفتند و من در این فواصل متوسل بودم به امام هشتم(ع). در آخرین آزمایش قبل از عمل که باید انجام میشد، دکترها شگفتزده من را خواستند و گفتند که شما طی این مدت نزد کدام دکتر دیگر رفتهای و خود را مداوا کردی؟! هر چه به دکترها گفتم من جایی نرفتم، شما چه میگویید؟ آنها باور نمیکردند و به من گفتند که قلب شما کامل سالم است و نیازی به عمل ندارد. شما درمان شدهاید! استاد گفتند که به دکترها گفتم من نزد دکتر اصلی رفتهام! اما عوارض بیماری موجب شد دست راستم حالتی فلج به خود بگیرد و از کار افتاد. به گونه ای که نمی توانستم انگشتانم را حرکت بدهم. پزشکان حاذق و پرآوازه هم تشخیص دادند که به مرور زمان و فشار زیاد عصب های دستم به شدت آسیب دیده و به راحتی قابل ترمیم نیست و تاکید کردند هرگز نباید قلم بدست بگیرم و نقاشی کنم.
دلم خیلی شکست که دیگر توان خلق اثر و نقاشی را ندارم تا اینکه به ذهنم رسید از امام رئوف و باب الحوائج حضرت رضا علیه السلام درخواست کنم کمکم کنند تا این بیماری علاج شود و همان لحظه نذر کردم که اگر این دستم بهبود یافت، ماجرای شفاعت و ضمانت آهو را به تصویر کشم. شب خواب دیدم تابلو را پیش رویم گذاشته ام و ابزار و قلم هم آماده است ولی دستم مشکل دارد ناراحت بودم که دیگر هرگز نخواهم توانست نقاشی کنم، درهمان عالم خواب یک چهره مبارک و نورانی به من فرمان داد، قلم بردار و آنچه می خواهی ترسیم کن! عرض کردم که دستم مشکل پیدا کرده است و دیگر قادر نیستم، همان صدای آسمانی فرمود: الان می توانی شروع کن! من از این که توانستم دست به قلم ببرم هیجان زده بیدار شدم و دیدم اثری از بیماری و ناتوانی در دستم نیست و از همان لحظه، خلق تابلو ضامن آهو را آغاز کردم.
تابلو ۶ ماه طول کشید. وقتی به قسمتهای چهره مبارک حضرت امام رضا(ع) که رسید، به دلم افتاد که تمثال حضرت را بکشم. لذا متوسل شدم و همان شب در خواب صورت مبارک حضرت را دیدم و ایشان با مهربانی فرمودند من را ببین و بکش! استاد گفتند وقتی بیدار شدم، چیزی از چهره مبارک حضرت در ذهنم نمانده بود. مجدد متوسل شدم و باز هم در شب دوم حضرت تشریف آرودند و این اتفاق تا سه شب تکرار شد و این افتخار را داشتم که چهره حضرت را در نور بکشم»[۱۵]
محمود فرشچیان
 | |
| اطلاعات شخصی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۴ بهمن ۱۳۰۸ |
| ملیت | ایرانی |
| زبان مادری | فارسی |
| محل تولد | اصفهان |
| تاریخ درگذشت | ۱۸ مرداد ۱۴۰۴ |
| اطلاعات هنری | |
| عنوان هنری | نشان فرهنگ و هنر (درجه یکم) چهره ماندگار |
| پیشه | نقاش |
محمود فرشچیان (زاده ۴ بهمن ۱۳۰۸ - درگذشته ۱۸ مرداد ۱۴۰۴) نقاش، نگارگر، طراح و از چهرههای نامدار عرصه هنرهای تجسمی و نگارگری در تاریخ ایران و سطح جهان است.
او در سال ۱۳۸۰ به عنوان چهره ماندگار رشته نقاشی و نگارگری تجلیل شد و نامش در فهرست روشنفکران قرن بیست و یکم جهان ثبت شده است؛ همچنین در سال ۱۳۹۳، نشان درجه یک فرهنگ و هنر به او اهدا گردید.
فرشچیان جزو شناختهشدهترین هنرمندان ایرانی درسطح جهان است و آثار بسیاری از فرشچیان در خاطره جمعی مردم ایران باقی مانده که ضریح حرم امام حسین(ع) و ضریح حرم امام رضا(ع)، نگارگری عصر عاشورا و ضامن آهو از این دسته است.
فرشچیان در سالهای کودکی و نوجوانی نقاشی را نزد استادش، میرزا آقا امامی اصفهانی فراگرفت و پس از آن نیز شاگرد عیسی بهادری – از شاگردان برجسته کمالالملک- شد. در سال ۱۳۲۴ نخستین نمایشگاه رسمی آثار خود را در انجمن فرهنگی ایران و انگلیس برگزار کرد و با تابلوی «دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند» و «بامدادان که تفاوت نکند لیل و نهار» مورد توجه قرار گرفت.
پس از آن و در سال ۱۳۳۲ به اروپا سفر کرد و وقت خود را مطالعه اصول نقاشی کلاسیک اروپایی و تطبیق آن با نقاشی سنتی ایرانی گذراند. او خیلی زود با خلق آثار منحصربهفرد خود، سبک تازهای از نگارگری ایرانی را پایهگذاری کرد که برخی از اساتید و پژوهشگران هنری آن را نگاری نوین ایرانی نام گذاشتهاند. این سبک میان مردم نیز مورد توجه جدی قرار گرفته و محمود فرشچیان را به یکی از هنرمندان سرآمد و نامدار ایران در میان مردم تبدیل کرد.
از منظر فلسفه هنر نیز مکتب نگارگری فرشچیان با لئوناردو داوینچی- نقاش نامدار ایتالیایی- مقایسه میشود؛ با این تفاوت که منظرگاه خلق آثار نگارگری فرشچیان از مکاتب الهی نشئت میگیرد و از سبکهای نقاشی ایرانی ثبت میشود. بسیاری از نگارگریهای ماندگار فرشچیان برگرفته از مفاهیم دینی، آموزهها و تاریخ شیعیان و الهیات و عرفان است.
آثار متعددی از فرشچیان در ایران و جهان در حافظه جمعی مردم و هنرمندان باقی مانده است. «یتیمنوازی امام علی»، «صحنه شهادت حضرت علی اصغر»، «ضامن آهو»، «او میآید»، «ولادت حضرت علی در کعبه»، «پنجمین روز آفرینش»، «شمس و مولانا»، «ققنوس» و «شهید» از این جمله هستند. در میان آثار فرشچیان اما تابلوی «عصر عاشورا» جایگاه ویژهای دارد و ازجمله مهمترین آثار نگارگری است که درباره واقعه عاشورا در طول تاریخ شکل گرفته است.
در کنار نقاشیها و نگارگریهای ماندگار، فرشچیان طرح سه ضریح از اعتاب مقدسه را نیز نگارگری کرده است. ضریح حرم امام رضا(ع) با نام «ضریح سیمین و زرین» با طرح فرشچیان در سال ۱۳۷۹ در مضجع شریف آن حضرت در مشهد رونمایی شد و تحسین گسترده مردم و هنرمندان را در پی داشت. در سال ۱۳۹۱ نیز ضریح حرم امام حسین(ع) با طرح فرشچیان در شهر قم رونمایی شد و پس از آن در آیینی باشکوه از قم به شهر کربلا منتقل شده و در مضجع شریف امام حسین(ع) جای گرفت. این ضریح نیز از منظر نقش و طرح و خلاقیتهای نگارگری از منظر سبک متفاوت از ضریح امام رضا و نزدیک به سبک نقاشی و خطاطی عربی بوده و با اصول نقاشی و نگارگری ایرانی پیوند داشت. این ضریح نیز بهعنوان یکی از مهمترین نمادهای شیعیان جهان و از یکی از مورد توجهترین نمادهای مذهبی ادیان در سطح جهان شناخته میشود.
فرشچیان طرح ضریح حضرت عبدالعظیم حسنی را نیز در سال ۱۳۹۳ به پایان برد که کار ساخت آن در حال انجام بده و قرار است در سال ۱۴۰۵ در مضجع شریف سیدالکریم در شهر ری قرار گیرد.
در مجموع، آثار او در ۵۷ نمایشگاه انفرادی و ۸۶ نمایشگاه گروهی در ایران و کشورهای اروپا، آمریکا و مناطق مختلف آسیا به نمایش درآمدهاند. بسیاری از آثار فرشچیان در موزهها و مجموعههای معتبر هنری جهان از جمله شهرهای نیویورک، شیکاگو، پاریس، توکیو، رم، فلورانس، پکن، لندن نمایش داده شده و نگهداری میشوند. «موزه استاد محمود فرشچیان» که به نمایش آثار این هنرمند اختصاص دارد، در سال ۱۳۸۰ خورشیدی بههمت بنیاد میراث فرهنگی در مجموعه فرهنگی ـ تاریخی سعدآباد تهران افتتاح شد.
او جوایز و نشانهای افتخار متعددی از کشورهای جهان دریافت کرده است. نشان درجه یک فرهنگ و هنر ایران، تندیس طلایی اسکار و نشان هنر نخ طلای ایتالیا، مدال طلای جشنواره بین المللی هنر بلژیک، مدال طلای جشنواره بین المللی هنر آمریکا از این دسته هستند؛ همچنین در اسفند ۱۳۹۷ خورشیدی، همزمان با ثبت ملی هنر نگارگری (مینیاتور ایرانی) در فهرست میراث ناملموس کشور، نام محمود فرشچیان بهعنوان یکی از «حاملان میراث فرهنگی» در فهرست گنجینههای زنده بشری ایران ثبت شد.
مستند «عشق پرداز» به کارگردانی حمید کاویانی و با حضور عزتالله انتظامی از جمله آثاری است که درباره زمانه و زندگی محمود فرشچیان ساخته و اکران شده است. نگار جاویدان و در کارگه خیال نیز از جمله کتابهایی است که درباره هنر و زمانه و زندگی فرشچیان به رشته تحریر درآمده است. در کتابی که آثار مینیاتور فرشچیان در آن گرد آمده، ۱۲۰ اثر گنجانده شده است. ۱۵ تابلو محمود فرشچیان هم به موزه حرم امام رضا(ع) اهدا شده است.
محمود فرشچیان در روز ۱۸ مرداد ۱۴۰۴ در ایالات متحده درگذشت. پیکر او بامداد ۲۷ مرداد همان سال به اصفهان منتقل شد و در بعدازظهر همان روز در کنار آرامگاه صائب تبریزی در خیابان صائب این شهر به خاک سپرده شد. آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در پیام تسلیت خود به مناسبت درگذشت فرشچیان، او را «ستاره درخشان هنر ایرانی» خواند و «تعهد و دین داری» را گوهر ارزنده او در خدمت معارف و دلبستگیهای مذهبی دانست که آثار جاودانهای به جای گذاشت.
تجلیل از محمود فرشچیان
تجلیل از محمود فرشچیان در مركز همایش های پیامبر اعظم (ص) دانشگاه اصفهان
تجلیل از محمود فرشچیان
تجلیل از محمود فرشچیان و رونمایی از آثار او در تالار وحدت
مراسم تشیع محمود فرشچیان
مراسم تشییع پیکر محمود فرشچیان در اصفهان (مرداد ۱۴۰۴)
زندگی و آغاز فعالیت تخصصی
محمود فرشچیان در ۴ بهمنِ ۱۳۰۸ در اصفهان به دنیا آمد.[۱] او در سال ۱۳۲۴ش به هنرستان هنرهای زیبای اصفهان رفت که در آن زمان استاد عیسی بهادری از شاگردان برجسته کمال الملک، مدیر آن بود. او در این هنرستان به مطالعه نقاشی و مینیاتور و طرحهای برگرفته از کاشیکاریهای ابنیه تاریخی اصفهان پرداخت و با رنگها و ابزار نقاشی آشنا شد.[۲]
فرشچیان از کودکی در فضایی هنری رشد یافت. پدر محمود فرشچیان که از نمایندگان فرش اصفهان بود، او را برای فراگیری نقاشی نزد میرزا آقا امامی برد و امامی در همان دیدارهای نخست به استعداد چشمگیر فرشچیان در این هنر پی برد. فرشچیان در این دوره با مبانی هنر ایرانی، بهویژه آثار و سنتهای هنری دورههای تیموری و صفوی آشنا شد. او در سال ۱۳۲۴ وارد مدرسه هنرهای زیبای اصفهان شد و زیر نظر عیسی بهادری آموزش دید و در سال ۱۳۲۹ موفق به دریافت دیپلم شد. پس از پایان تحصیل، به مطالعه و تحقیق در شاخههای مختلف هنر اصفهان، از جمله نقاشی، قالیبافی و کاشیکاری پرداخت. از نخستین آثار مینیاتوری او میتوان به اثر «بامدادان که تفاوت نکند لیل و نهار» اشاره کرد که در سال ۱۳۲۵ طراحی شد.
فرشچیان پس از پایان دوران خدمت سربازی در سال ۱۳۳۲ برای ادامه تحصیل و تکمیل دانش هنری خود راهی اروپا شد و طی چند سال اقامت در این قاره، به مطالعه گسترده آثار هنرمندان برجسته غربی در موزههای مختلف پرداخت. بنابر گفته خودش، در دوران حضور در اروپا همواره با مجموعهای از کتاب و ابزار طراحی وارد موزهها میشد و جزو نخستین مراجعهکنندگان و آخرین افرادی بود که از فضای موزه خارج میشدند؛ امری که نشان از پشتکار و جدیت او در فراگیری هنر داشت.
پس از بازگشت به ایران، فعالیت حرفهای خود را در اداره کل هنرهای زیبای تهران آغاز کرد و در ادامه به مقام مدیریت اداره ملی هنرهای زیبا رسید. او همچنین بهعنوان استاد در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تدریس هنر پرداخت. در سالهای بعد، فرشچیان اقامت خود را در ایالت نیوجرسی ایالات متحده آمریکا برگزید و در عین حال، سفرهای منظم و دورهای به ایران داشت و ارتباط خود را با فضای هنری کشور حفظ کرد.
فرشچیان بنیانگذار مکتب خود در نقاشی ایرانی است که پایبند به شکل کلاسیک همراه با استفاده از تکنیکهای جدید برای توسعه دامنه نگارگری نقاشی ایرانی است. مکتب نوین فرشچیان در نقاشی ایرانی است با شکلهای کلاسیک با بهکارگیری تکنیکهای مدرن ترکیب شدهاند تا نقاشی ایرانی را توسعه دهد.
او برای تولید آثاری با مضامین شیعی شهرت داشته و برخی از آثار او توسط وزیران امور خارجه ایران (کمال خرازی و محمد جواد ظریف) بهعنوان هدیه به سفرا و وزرای کشورهای خارجی اهدا شده است.
فرشچیان نقش ویژهای در معرفی هنر ایرانی-اسلامی در عرصه بینالمللی داشته است؛ بهگونهای که آثار او در بسیاری از شهرهای جهان مانند پاریس، نیویورک، شیکاگو و توکیو به نمایش گذاشته شده است و همچنین از او برای ایراد سخنرانی دعوت شده است.
فرشچیان درباره علاقهاش به نقاشی چنین گفته است:
كودک كه بودم زمانی كه با پدرم به میدان نقش جهان میرفتیم، از همان دور با دیدن گنبد مسجد شیخ لطفالله و بعد مسجد امام(ره) شگفتزده میشدم. از پدرم میخواستم كه آزادم بگذارد تا كمی به تماشای این كاشیها بنشینم. نگاه كردن به این نقش و نگارها انگار كه چیزی را درونم بیدار كرد. آن زمان پنج سال بیشتر نداشتم و همان پنج، شش سالگی بود كه با اصرار پدرم نقاشی كردن را شروع كردم. البته نقوش قالی هم این تأثیر را برای من داشت و من یادم میآید در همان سنین روی فرش مینشستم و گلها را نقاشی كردم.[۳]
او پس از دانشآموختگی از مدرسه هنرهای زیبای اصفهان، برای گذراندن دوره هنرستان هنرهای زیبا به اروپا سفر کرد و پس از بازگشت به ایران، کارش خود را در اداره کل هنرهای زیبای تهران آغاز کرد و به مدیریت اداره ملی و استادی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران برگزیده شد.
نخستین نمایشگاه انفرادی
نخستین نمایشگاه انفرادی محمود فرشچیان در سال ۱۹۴۸ میلادی در دفتر «انجمن فرهنگی ایران و بریتانیا» در شهر اصفهان برگزار شد. دومین نمایشگاه مستقل او نیز در کاخ چهلستون اصفهان برپا گردید. پس از این نمایشگاهها، آثار فرشچیان به کشورهای مختلف ارسال شد، اما برگزاری نمایشگاه او در سال ۱۹۶۰ میلادی در استانبول ترکیه نقطه عطفی در معرفی هنر وی به مخاطبان بینالمللی بهشمار میآید. نخستین نمایشگاههای فرشچیان در ایالات متحده آمریکا نیز در سالهای ۱۹۷۲ و ۱۹۷۳ برگزار شدند.
در مجموع، آثار او در ۵۷ نمایشگاه انفرادی و ۸۶ نمایشگاه گروهی در داخل ایران و کشورهای اروپا، آمریکا و مناطق مختلف آسیا به نمایش درآمدهاند. بسیاری از آثار فرشچیان در موزهها و مجموعههای معتبر هنری جهان نگهداری میشوند و او طی فعالیت هنری خود موفق به دریافت بیش از ده نشان و جایزه از مؤسسات و مراکز فرهنگی و هنری مختلف شده است.
«موزه استاد محمود فرشچیان» که به نمایش آثار این هنرمند اختصاص دارد، در سال ۱۳۸۰ خورشیدی به همت بنیاد میراث فرهنگی در مجموعه فرهنگی ـ تاریخی سعدآباد تهران افتتاح شد.
سبک هنری
فرشچیان بنیانگذار مکتب خود در نقاشی ایرانی است که پایبند به شکل کلاسیک همراه با استفاده از تکنیکهای جدید برای توسعه دامنه نگارگری نقاشی ایرانی است. مکتب نوین فرشچیان در نقاشی ایرانی است با شکلهای کلاسیک با بهکارگیری تکنیکهای مدرن ترکیب شدهاند تا نقاشی ایرانی را توسعه دهد.
آثار او با ترکیبی منحصر به فرد از نشانههای سنتی و معاصر، سبکی نوآورانه را نمایان میکند. او با خطوط روان و ترکیببندیهای ظریف و مدور، راز و رمزها و اشارات درونی نهفته را در آثار خود به وجود میآورد. در همین حال با نوآوری در گزینش موضوع و پرداخت اثر به گسترهای فراتر از قالبهای مرسوم میرسد؛ آثار او از شعر کلاسیک، ادبیات فارسی، قرآن، کتابهای مقدس مسیحیان و یهودیان، و همچنین تخیل عمیق خود او تأثیر گرفته است.[۴]
فرشچیان درباره ایدۀ خلق تابلو عصر عاشورا گفته است:
سه سال پیش از انقلاب، روز عاشورا، مادرم گفت: برو روضه گوش کن تا چند کلام حرف حساب بشنوی. گفتم: من حالا کاری دارم بعد خواهم رفت. رفتم اتاق، اما خودم ناراحت شدم. حال عجیبی به من دست داد، قلم را برداشتم و تابلو "عصر عاشورا" را شروع کردم. قلم را که برداشتم همین تابلو شد که الان هست، بدون هیچ تغییری. الان که بعد از سی سال به این تابلو نگاه می کنم، می بینم اگر می خواستم این کار را امروز بکشم، باز هم همین تابلو به وجود می آمد، بدون هیچ تغییری. یک چیزی دارد این تابلو که خود من هم گریه ام می گیرد. در این تابلو مایه اصلی تصویر گرایی، مرکز تصویر دیده نمی شود. جایش خالی است. امام حسین (ع) که محور اصلی این تابلوست در اثر دیده نمی شوند.در مورد محتوای تابلوی عصر عاشورا باید بگویم، شاید جذابیت این تابلو به علت غیبت شخصیت اصلی یعنی امام حسین (ع) در آن است و باعث میشود که انسان با دیدن این تابلو به دنبال شخصیت اصلی که این واقعه را شکل داده است، بگردد. اشکی که بر چشم اسب حلقه زده و آن سرافکندگی او برای آوردن خبر ناگوار و کبوترانی که خود را به خون شهید آغشته کردهاند، به نوعی پیامآور فاجعه هستند. در عین حال وجود حضرت زینب (ع) و آن چند نفر در وسط تابلو میتوانند از عواملی باشند که باعث ایجاد جذابیت هرچه بیشتر در این تابلو میشوند. به لحاظ تکنیکی اگر این تابلو بیشتر از این شلوغ بود، احتمالاً این غربت در تابلو این چنین نمایان نمیشد.[۵]
طراحی ضریح امام رضا و امام حسین
در کنار خلق تابلوهای هنریی، از دیگر کارهای برجسته هنری محمود فرشچیان طراحی و نظارت در ساخت ضریح مقدس امام رضا(ع) و امام حسین(ع) بوده است. او درباره حس و حال طراحی ضریح امام حسین چنین گفته است:
طراحی ضریح سیدالشهدا(ع) حال مرا بسیار دگرگون كرد. البته كه در زمان طراحی ضریح امام رضا(ع) نیز این حال به من دست داد اما آن اتفاق لطف دیگری در زندگی من داشت.[۶]
طراحی و نظارت بر ساخت ضریح جدید حضرت عبدالعظیم (ع) جدیدترین فعالیت هنری فرشچیان است.[۷]
از دیگر فعالیتهای برجسته هنری فرشچیان، طراحی ضریح مطهر امام رضا(ع) در مشهد شامل قاب شبکهای، سقف، درها و زیرزمین حرم است. وی همچنین عضویت در کمیته ناظر بر ساخت و اجرای این مجموعه را برعهده داشته است.
آثار فرشچیان در مجموعههای خصوصی شخصیتهای شاخصی در سراسر جهان نگهداری میشود؛ ازجمله شاهزاده آکیشینوی ژاپن، ملکه الیزابت دوم و شاهزاده فیلیپ بریتانیا، ملکه یولیانای هلند، شاهزاده آقاخان چهارم و نیز روسای جمهور و نخستوزیران پیشین کشورهای ایالات متحده، فرانسه، ایتالیا، برزیل و هند. افزون بر این، برخی چهرههای فرهنگی و هنری نظیر جیمز ویلیام فولبرایت، آرتور پوپ و حتی مایکل جکسون نیز از دارندگان آثار این هنرمند بهشمار میآیند.
براساس گزارش منتشر شده از سوی موسسه حراجی Ira and Larry Goldberg Coins & Collectibles در نوامبر سال ۲۰۲۱، یکی از آثار محمود فرشچیان با عنوان «داستان تصویری فانتزی» به مبلغ ۳۳٬۶۰۰ دلار به فروش رسید که بالاترین قیمت ثبت شده در آن حراجی محسوب میشد.
همچنین در اسفند ۱۳۹۷ خورشیدی، همزمان با ثبت ملی هنر نگارگری (مینیاتور ایرانی) در فهرست میراث ناملموس کشور، نام محمود فرشچیان بهعنوان یکی از «حاملان میراث فرهنگی» در فهرست گنجینههای زنده بشری ایران ثبت شد.
درگذشت
در ۱۶ مرداد ۱۴۰۴، سخنگوی شهرداری اصفهان اعلام کرد که محمود فرشچیان در یکی از بیمارستانهای ایالات متحده بستری شده و وضعیت جسمانی او وخیم است. با این حال، بهمن نامورمطلق، رئیس پیشین فرهنگستان هنر و رئیس سابق دانشگاه استاد فرشچیان، این خبر را تکذیب کرد و در گفتوگویی اعلام داشت که بر اساس تماس با همسر فرشچیان، بستری شدن وی به دنبال زمینخوردگی صورت گرفته و در جریان معاینات پزشکی به ذاتالریه مبتلا شده است. به گفته نامورمطلق، همسر فرشچیان تأکید کرده بود که او در منزل تحت مراقبت قرار دارد و از هوشیاری کامل برخوردار است.
با وجود این گزارشها، محمود فرشچیان سرانجام در صبح روز ۱۸ مرداد ۱۴۰۴ در ایالات متحده درگذشت. پیکر او بامداد ۲۷ مرداد همان سال به اصفهان منتقل شد و در بعدازظهر همان روز در کنار آرامگاه صائب تبریزی در خیابان صائب این شهر به خاک سپرده شد.
تابلوهای نقاشی
در کتابی که آثار مینیاتور فرشچیان در آن گرده آمده، ۱۲۰ اثر گنجانده شده است.[۸] ۱۵ تابلو محمود فرشچیان هم به موزه حرم امام رضا(ع) اهدا شده است.
برخی از آثار فرشچیان عبارتاند از:
- شمس و مولانا(۱۳۸۶ش)
- ققنوس (۱۳۷۷ش)
- ابراهیم در گلستان
- آفاق (۱۳۷۴ش)
- حضرت ابراهیم (۱۳۷۳ش)
- موی سپید (۱۳۷۱ش)
- به سوی نور (۱۳۶۹ش)
- تزکیه (۱۳۶۸ش)
- رایحه شادمانی (۱۳۶۷ش)
- حمایت (۱۳۶۷ش)
- در کمینگاه (۱۳۶۶ش)
- شهید (۱۳۵۸ش)
- گل آدم بسرشتند (۱۳۲۷ش)
- شام غریبان (۱۳۹۴ش)
تابلوهای اهدا شده به موزه حرم امام رضا (ع)
- معراج - (اهدا در ۱۳۹۳)
- پرچمدار حق - ۱۳۹۰
- ضامن آهو - (سال خلق اثر:) ۱۳۵۸ - (اهدا در ۱۳۸۹)
- کوثر - ۱۳۸۹
- امتحان سخت - ۱۳۸۹
- یک هدیه عشق - ۱۳۸۲
- توسل - ۱۳۸۰
- اولین پیام - ۱۳۷۹
- نیایش - ۱۳۷۶ - ۱۳۷۷
- یا رب - ۱۳۷۴
- پناه (یا «یتیمنوازی امام علی») - ۱۳۵۶ - ۱۳۷۱
- خمسه آل طیبه - ۱۳۶۹
- عصر عاشورا - ۱۳۵۵ - ۱۳۶۹
- پنجمین روز آفرینش - ۱۳۵۲ - ۱۳۶۹
جوایز و افتخارات
| سال | عنوان جایزه / نشان |
|---|---|
| ۱۳۳۱ | مدال طلای هنر نظامی، ایران |
| ۱۳۳۷ | مدال طلای جشنوارهٔ بینالمللی هنر، بلژیک |
| ۱۳۵۲ | جایزهٔ اول وزارت فرهنگ و هنر، ایران |
| ۱۳۶۰ | مدال طلای آکادمی هنر و کار، ایتالیا |
| ۱۳۶۱ | دیپلم لیاقت دانشگاه هنر، ایتالیا |
| ۱۳۶۲ | دیپلم آکادمیک اروپا، آکادمی اروپا، ایتالیا |
| ۱۳۶۳ | نشان هنر نخل طلایی ایتالیا |
| ۱۳۶۳ | تندیس طلایی اروپایی هنر، ایتالیا |
| ۱۳۶۴ | تندیس طلایی اسکار ایتالیا |
| ۱۳۷۲ | نشان درجه یک هنر |
| ۱۳۷۴ | مدال طلای جشنواره بینالمللی هنر، آمریکا |
| ۱۳۷۹ | انضمام نام هنرمند در فهرست روشنفکران قرن بیست و یکم |
| ۱۳۸۰ | چهره ماندگار |
| ۱۳۸۵ | برگزیدگان چهاردهمین جشنواره رادیو و تلویزیون استان اصفهان[۹] |
| ۱۳۹۳ | نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر |
نکوداشت و تجلیل
- آیین نكوداشت استاد محمود فرشچیان در در مركز همایش های پیامبر اعظم (ص) دانشگاه اصفهان و اعطای نشان عالی دانشگاه اصفهان به استاد فرشچیان در سال ۱۳۹۶[۱۰]
- آیین نکوداشت و رونمایی از آثار محمود فرشچیان پنجشنبه ۳۰ شهریور در تالار وحدت با حضور سید عباس صالحی وزیر ارشاد و جمعی از هنرمندان و چهرههای فرهنگی و هنری سال ۱۳۹۶ [۱۱]
- بزرگداشت مقام علمی و فرهنگی استاد محمود فرشچیان نقاش و نگارگر برجسته کشور بههمت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی شنبه ۳۰ بهمن ماه ۱۴۰۰ در فضای مجازی[۱۲]
یادمان
- موزه محمود فرشچیان که بیش از ۵۰ اثر از او را در خود جای دادهاست سال ۱۳۸۰ در مجموعه ۱۱۰ هکتاری کاخ موزه سعد آباد افتتاح شد.
- فیلم مستندی نیز با عنوان عشقپرداز به کارگردانی حمید کاویانی و با حضور عزتالله انتظامی، پرویز پورحسینی و با صدای زیبا بروفه در نکوداشت او ساخته شدهاست که در آیین رونمایی کتاب پنجم او به نمایش درآمد.[۱۳]
- در ۳۰ مهر ۱۳۹۷ دانشگاه محمود فرشچیان با عنوان کامل «دانشگاه هنرهای اسلامی-ایرانی استاد فرشچیان» بهعنوان زیر مجموعهٔ دانشگاه آزاد اسلامی افتتاح شد.
- نگار جاویدان: زندگی و آثار استاد محمود فرشچیان، نوشته امیر رضایی نبرد
- در کارگه خیال: بررسی جایگاه خیال در آثار استاد محمود فرشچیان، نوشته امیر رضایی نبرد[۱۴]
گفتاورد
پانویس
- ↑ «مروری بر زندگی استادی چیرهدست، محمود فرشچیان». جماران. ۴ بهمن ۱۴۰۰. دریافتشده در ۱۷ مرداد ۱۴۰۳.
- ↑ کری ولش، استوارت، محمود فرشچیان برگزیده آثار یونسکو، ص۱۷۲.
- ↑ «گفت و گو با استاد «محمود فرشچیان»، نقاش نام آشنای ایرانی». ۱۶ آبان ۱۳۹۶. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «وبسایت نبینا/محمود فرشچیان بنیانگذار مکتب نوین در عرصه مینیاتور». ۳۱ خرداد ۱۴۰۱. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «گفتوگوی دانا با استاد فرشچیان». دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «گفت و گو با استاد «محمود فرشچیان»، نقاش نام آشنای ایرانی». ۱۶ آبان ۱۳۹۶. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «خبرگزاری صداوسیما». ۲۹ مهر ۱۳۹۹. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ خبرگزاری برنا.
- ↑ «با تجلیل از علیرضا افتخاری و استاد فرشچیان برگزیدگان چهاردهمین جشنواره رادیو و تلویزیون استان معرفی شدند». ایسنا. ۳۰ خرداد ۱۳۸۵. دریافتشده در ۱۷ مرداد ۱۴۰۳.
- ↑ «خبرگزاری جمهوری اسلامی/آیین نكوداشت استاد محمود فرشچیان در اصفهان». ۲۸ شهریور ۱۳۹۶. دریافتشده در ۲۱ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «خبرگزاری میزان/نکوداشت محمود فرشچیان در تالار وحدت». ۳۱ شهریور ۱۳۹۶. دریافتشده در ۲۱ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «بزرگداشت محمود فرشچیان». ۳ اسفند ۱۴۰۰. دریافتشده در ۲۱ خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ BBC فارسی - ایران - سی خرداد، یک ۲۸ مرداد دیگر
- ↑ http://www.asriran.com/fa/news/610792/انتشار-۲-کتاب-درباره-محمود-فرشچیان انتشار ۲ کتاب دربارهٔ محمود فرشچیان، عصر ایران، تاریخ انتشار: ۱ خرداد ۱۳۹۷، تاریخ بازدید:۱۷ مرداد ۱۴۰۳
- ↑ «خبرگزاری صداوسیما». ۲۹ مهر ۱۳۹۹. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴.
