صادق کرمیار
 | |
| نام تولد | صادق کرمیار |
|---|---|
| زمینه فعالیت | ادبیات داستانی، فیلمنامهنویسی، کارگردانی تلویزیونی، روزنامهنگاری |
| ملیت | ایرانی |
| تاریخ تولد | ۲۶ آذر ۱۳۳۸ (۶۶ سال) |
| محل تولد | تهران |
| پیشه | نویسنده رماننویس فیلمنامهنویس روزنامهنگار کارگردان |
| سالهای فعالیت | از دهه ۱۳۶۰ تاکنون |
| تحصیلات | رشته الهیات |
| جوایز | جایزه ادبی جلال آل احمد (۱۳۸۹) کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۹) جایزه شهید غنیپور |
| آثار | رمان «نامیرا»، «دشتهای سوزان»، «غنیمت» مجموعه تلویزیونی «یک روز قبل»، «خاطرات مرد ناتمام» |
صادق کرمیار (زاده ۲۶ آذر ۱۳۳۸، تهران) نویسنده، رماننویس، فیلمنامهنویس، روزنامهنگار و کارگردان ایرانی است. او دانشآموخته رشته الهیات است و از چهرههای فعال ادبیات داستانی پس از انقلاب اسلامی بهشمار میآید که با نگارش رمانهایی چون نامیرا، دشتهای سوزان و غنیمت و نیز کارگردانی مجموعههای تلویزیونی یک روز قبل و خاطرات مرد ناتمام شناخته میشود. کرمیار در کنار فعالیت ادبی، سابقهای طولانی در رسانه، مطبوعات و تولیدات نمایشی دارد و آثارش در جوایز ادبی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفتهاند.
صادق کرمیار از نویسندگانی است که فعالیت خود را از ادبیات جنگ آغاز کرد و بهتدریج به رمانهایی با مضامین دینی، تاریخی و اجتماعی رسید. ترکیب تجربه رسانهای، فعالیت مطبوعاتی، داستاننویسی و کارگردانی تلویزیونی، کارنامهای چندوجهی برای او رقم زده است.
جایگاه او در ادبیات معاصر ایران بیش از همه با رمان نامیرا تثبیت شده و این اثر بهعنوان نقطه عطف کارنامه ادبی او شناخته میشود؛ رمانی که افزون بر بازتاب رسانهای، در جوایز ادبی رسمی نیز مورد توجه قرار گرفت و نام کرمیار را بهعنوان نویسندهای شناختهشده در این حوزه ثبت کرد. برخی منتقدان، توجه او به روایت تاریخی ـ اعتقادی و تلاش برای بازنمایی لایههای اجتماعی و فکری شخصیتها را از ویژگیهای شاخص آثارش دانستهاند.
کرمیار در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ مسئول ویژهنامه «اطلاعات جبهه» در مناطق جنگی بود و از ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵ مسئولیت صفحه ادبی «جوانههای اندیشه» روزنامه اطلاعات و همچنین معاونت سردبیری نشریه سینمایی مردم و سینما وابسته به بنیاد سینمایی فارابی را بر عهده داشت. او دارای گواهینامه درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و نگارش چندین رمان، فیلمنامه سینمایی و مجموعه تلویزیونی و نیز کارگردانی چندین فیلم و سریال تلویزیونی را در کارنامه خود دارد. بیش از پنج سال مدیریت ادبی و هنری در سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران نیز از دیگر فعالیتهای او در عرصههای فرهنگی بهشمار میآید.
دریافت جایزه ادبی جلال آل احمد در سال ۱۳۸۹ برای نگارش رمان نامیرا، انتخاب این اثر بهعنوان کتاب شایسته تقدیر در بیستوهشتمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در همان سال، نامزدی رمان غنیمت در جایزه ادبی جلال آل احمد در سال ۱۳۹۰ و انتخاب دشتهای سوزان بهعنوان اثر برگزیده کتاب سال در دوازدهمین دوره جایزه شهید غنیپور، از جمله جوایز و افتخارات صادق کرمیار است.
.jpg)
زندگی و پیشینه
صادق کرمیار در ۲۶ آذر ۱۳۳۸ در تهران متولد شد. ریشه خانوادگی او از سوی پدر به روستای ولیان در شهرستان ساوجبلاغ (استان البرز) و از سوی مادر به روستای دنبلید در منطقه طالقان بازمیگردد. او دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در محلههای امامزاده حسن و سپه غربی تهران گذراند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کرمیار بهمدت دو سال در حوزه امور تربیتی فعالیت داشت و سپس وارد عرصه رسانه شد و بهعنوان خبرنگار روزنامه اطلاعات آغاز به کار کرد. همزمان، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته الهیات در دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد. تحصیل در این رشته و مطالعات مرتبط با دین و تاریخ اسلام، بعدها در بخش قابل توجهی از آثار داستانی و فکری او بازتاب یافت. نخستین داستان کرمیار در سال ۱۳۶۷ در روزنامه اطلاعات منتشر شد. در سال ۱۳۶۹ نخستین مجموعه داستان او با عنوان فریاد در خاکستر به چاپ رسید و یک سال بعد، مجموعه داستان نوجوانان انتقام در اردوگاه منتشر شد.
فعالیت او در حوزه فیلمنامهنویسی و تصویر از میانه دهه ۱۳۷۰ آغاز شد. نخستین فیلمنامه سینماییاش با موضوع جنگ و محاصره آبادان، در سال ۱۳۷۵ با عنوان کوسهها ساخته شد. پس از آن، آثاری چون سجده بر آب، جانسخت و چند مجموعه تلویزیونی دیگر در کارنامه فیلمسازی او قرار گرفت. در سالهای بعد، تمرکز اصلی کرمیار در حوزه ادبیات داستانی با نگارش رمانهایی چون دشتهای سوزان، نامیرا و خداحافظ دوکوهه ادامه یافت.
کرمیار در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ مسئول ویژهنامه اطلاعات جبهه در مناطق جنگی بود و از ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵ مسئولیت صفحه ادبی جوانههای اندیشه روزنامه اطلاعات و همچنین معاونت سردبیری نشریه سینمایی مردم و سینما وابسته به بنیاد سینمایی فارابی را بر عهده داشت. این سابقه مطبوعاتی و رسانهای، نقش مهمی در شکلگیری مسیر حرفهای او در حوزه داستاننویسی، فیلمنامهنویسی و کارگردانی ایفا کرده است.
او دارای گواهینامه درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و نگارش چندین رمان، فیلمنامه سینمایی و مجموعه تلویزیونی و نیز کارگردانی چندین فیلم و سریال تلویزیونی را در کارنامه خود دارد. بیش از پنج سال مدیریت ادبی و هنری در سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران نیز از دیگر فعالیتهای او در عرصههای فرهنگی بهشمار میآید.
فعالیتهای حرفهای
فعالیتهای رسانهای و مطبوعاتی
کرمیار در دهه ۱۳۶۰ و همزمان با سالهای جنگ ایران و عراق، در حوزه رسانه حضور فعال داشت. در فاصله سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ مسئولیت ویژهنامه «اطلاعات جبهه» را در مناطق جنگی بر عهده داشت. پس از آن، در بازه ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۵، بهعنوان مسئول صفحه ادبی «جوانههای اندیشه» در روزنامه اطلاعات فعالیت کرد. همزمان، معاون سردبیر نشریه سینمایی «مردم و سینما» وابسته به بنیاد سینمایی فارابی بود. این دوره، نقش مهمی در پیوند حرفهای او با سینما، روایت تصویری و فیلمنامهنویسی داشت.
مدیریت فرهنگی
کرمیار در کنار فعالیتهای ادبی و رسانهای، سابقهای مستمر در مدیریت فرهنگی و طراحی رویدادهای هنری دارد. از جمله مسئولیتهای او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مدیر مرکز آفرینشهای ادبی سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸
- مدیر باشگاه نویسندگان و هنرمندان شهرداری تهران از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹
- طراح و مدیر جشنوارههای ادبی و هنری همچون «جشنواره سراسری شعر ایران ما» «جشنواره طنز طهران» «جایزه نقد ادب و هنر»
- عضو هیئت علمی هفتمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد
آثار مکتوب
صادق کرمیار فعالیت داستاننویسی خود را با آثاری مرتبط با تجربه جنگ آغاز کرد و بهتدریج به رمانهایی با مضامین تاریخی، دینی و اجتماعی روی آورد. آثار شناختهشده او عبارتاند از:
- فریاد در خاکستر (۱۳۶۹) – مجموعه داستان با محوریت جنگ
- انتقام در اردوگاه (۱۳۷۰) – مجموعه داستان نوجوانان
- نامیرا (۱۳۸۸) – رمان؛ منتشرشده توسط انتشارات نیستان
- غنیمت (۱۳۸۹) – رمان؛ انتشارات نیستان
- دشتهای سوزان (۱۳۹۰) – رمان؛ انتشارات نیستان
- درد (۱۳۹۲) – رمان؛ انتشارات عصر داستان
- حریم (۱۳۹۵) – رمان؛ انتشارات نیستان
- مستوری (۱۳۹۷) – رمان؛ انتشارات جمکران
- وامانده (۱۳۹۹) _ رمان؛ انتشارات نشر گستره
- شیدایی (۱۴۰۰) _ رمان؛ انتشارات جمکران
رمان نامیرا از شناختهشدهترین آثار کرمیار است و بهعنوان اثری داستانی با محوریت واقعه عاشورا و فضای اجتماعی ـ اعتقادی پیش از آن شناخته میشود. این رمان بیش از دیگر آثار او مورد توجه رسانهها، منتقدان و جوایز ادبی قرار گرفت و نام کرمیار را بهطور گستردهتری مطرح کرد.
رادیو
در حوزه رادیو، صادق کرمیار بهعنوان نویسنده و سردبیر برنامههایی مانند برنامه ادبی شبانه «در انتهای شب» در رادیو سراسری فعالیت داشته است.
کارگردانی
کرمیار در کنار نویسندگی، در حوزه کارگردانی آثار تصویری نیز فعال بوده است. از جمله آثار او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- یک روز قبل: این مجموعه در بهار و تابستان ۱۳۸۹ تولید شد و از شبکه یک سیما در ۷ قسمت، از ۱ مهر ۱۳۸۹، همزمان با هفته دفاع مقدس پخش شد.
- خاطرات مرد ناتمام: این مجموعه در ۲۶ قسمت تولید و در زمستان ۱۳۹۱، به مناسبت دهه فجر، از شبکه یک سیما پخش شد.
- نویسنده و کارگردان فیلمهای کوتاه «نشاط» «تولد».
- نویسنده و کارگردان فیلمهای بلند سینمایی تلویزیونی همانند «زیارت»، «کرانههای کبود» «رؤیا»، «خانه ساحلی»، «سیم آخر»، «بهانههای عاشقی» «وقت طلایی».
فیلمنامهنویسی
در کنار کارگردانی، کرمیار سابقه فعالیت بهعنوان فیلمنامهنویس در چند مجموعه تلویزیونی را نیز در کارنامه دارد. در برخی منابع، به دریافت دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه برای سریال دریا در غربت در جشنواره تولیدات صداوسیما (۱۳۸۶) اشاره شده است.
- نگارش فیلمنامه «اشک کوسه» (جنگی) ساخت ۱۳۷۳
- نگارش فیلمنامه «سجده برآب» (جنگی) ساخت ۱۳۷۵
- نگارش فیلمنامه «جانسخت» (اجتماعی) ساخت ۱۳۷۶
- فیلمنامه سریال داستانی «دریا در غربت» پخش از شبکه اول سیما
- فیلمنامه سریال داستانی «گارد ساحلی» پخش از مرکز خلیج فارس
- فیلمنامه سریال داستانی «ویروس ۲۰۰۰» پخش از شبکه دوم سیما در ژانر طنز اجتماعی
جوایز و افتخارات
- لوح تقدیر نخستین جشنواره جایزه هنر و ادبیات دفاع مقدس از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال ۱۳۶۷.
- برگزیده نویسنده برتر جشنواره بنیاد شهید برای نگارش مجموعه داستان «فریاد در خاکستر» در سال ۱۳۷۰.
- برنده تندیس ویژه و لوح تقدیر برای بهترین فیلم جایزه سال پیامبر اعظم برای فیلم بلند سینمایی ویدئویی «زیارت» در جشنواره فیلم پلیس در سال ۱۳۸۵.
- لوح تقدیر بهترین فیلمنامه از جشنواره کوثر برای فیلمنامه «زیارت» در سال ۱۳۸۶.
- دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه سریال «دریا در غربت» از جشنواره تولیدات صدا و سیما در سال ۱۳۸۶.
- شایسته تقدیر در بخش رمان، سومین دوره جایزه ادبی جلال آلاحمد (۱۳۸۹) برای رمان نامیرا.
- شایسته تقدیر در بیستوهشتمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۹) برای رمان نامیرا.
- اثر برگزیده در چهارمین جشنواره کتاب دین و پژوهشهای برتر (برای رمان نامیرا).
- دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه جشنواره تولیدات صداوسیما (۱۳۸۶) برای سریال دریا در غربت.
- نامزد رمان برتر در چهارمین دوره [جایزه ادبی جلال آل احمد] در سال ۱۳۹۰ برای نگارش رمان «غنیمت».
- «دشتهای سوزان» برترین رمان سال ۱۳۹۰ در نظر سنجی پیامکی خبرگزاری مهر.
- «دشتهای سوزان» برنده کتاب سال دوازدهمین دوره جایزه شهید غنی پور در بخش رمان با موضوع آزاد.
- دریافت گواهینامه درجه یک هنری معادل مدرک دکتری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تیرماه سال ۱۳۹۲.
- «درد» کتاب شایسته تقدیر برای دریافت لوح افتخار در شانزدهمین دوره کتاب سال دفاع مقدس در گروه ادبیات داستانی شاخه رمان.
- «حریم» برگزیده کتاب سال رضوی در سال ۱۳۹۶.
- «مستوری» (۱۳۹۷) رمان انتشارات جمکران جایزه شهید اندرزگو بخش مردمی.
دیدگاه رهبر انقلاب نسبت به کتاب نامیرا
صادق کرمیار در گفتگویی که در سایت رسمی رهبر انقلاب نیز منتشر شده است در پاسخ به سؤال «مهمترین و جالبترین واکنش و بازخوردی که در مورد کتاب شنیده یا دیدهاید چه بوده است؟» گفت: این نکته را به دلایلی تا کنون جایی نگفتهام. یک روز آقای شجاعی به من زنگ زد و گفت بیا دفتر کارت دارم. رفتم و ایشان تعریف کرد که: «من کتاب شما را با یک سری از کتابهای «متون مفاخر» در جلسهای به آقا دادم. هفتهٔ بعد که برای جلسهٔ دیگری خدمت ایشان رفتم، ایشان تمام کتابها را خوانده بودند و نظرشان را راجع به تمام کتابها گفتند. راجع به «نامیرا» هم فرمودند که کار بسیار خوبی است؛ نگاه درستی به عاشورا دارد و جذابیت داستانی دارد. دو صفحه از کتاب را که خواندم، احساس کردم داستان جذابی دارد و ادامه دادم.» این برای من خیلی شیرین بود. بعد هم شنیدم که رهبر انقلاب به نمایشگاه کتاب هم که رفته بودند، گفته بودند کتاب را خواندهاند. روز دیگری آقای جلیلی به من زنگ زد و گفت: در یک جلسهای آقا فرمودند «هر کسی میخواهد فتنهٔ اخیر (سال ۸۸) را بشناسد، این کتاب را بخواند.» این جذابترین بازخوردی بود که من نسبت به این کتاب دارم. البته بازخوردهای دیگری هم بود که شیرینیهایی داشت.
همچنین صادق کرمیار در گفتگوی دیگری با اشاره به دیدار با رهبر انقلاب گفته است: «در لحظه مواجهه با ایشان از تیزهوشی و ذهن دقیقشان حیرت کردم که در میان این همه مشغلههای غیرقابل تصور، مرا که هماره از رسانهای شدن پرهیز داشتم، از روی عکسی که بر جلد کتاب نامیرا بود شناختند و هنوز به ایشان نزدیک نشده بودم که فرمودند: من کتاب شما را خواندهام و به همه توصیه کردم آن را بخوانند. نمیدانم چرا یکباره دچار شرمی شدم که دیگر نتوانستم آنچه را میخواستم بگویم، بگویم. فقط گفتم: اگر امکان دارد دستخط شما را تبرکا داشته باشم. گفتند: بله، من تقریظی بر کتاب شما نوشتهام از آقایان بگیرید. که البته با وجود پیگیریها، هنوز آقایان دستخط را ندادهاند.»
